Οι μεταρρυθμιστικές αρρυθμίες και η ελληνική πραγματικότητα

Ο Πρωθυπουργός της χώρας Κυριάκος Μητσοτάκης ήδη από το καλοκαίρι ανέφερε σε συνέντευξή του: «Οι γάμοι ομόφυλων ζευγαριών θα αποτελέσουν πραγματικότητα και είναι μέρος της στρατηγικής μας… Η ελληνική κοινωνία είναι πολύ πιο έτοιμη και ώριμη», αναδεικνύοντας την προοπτική νομιμοποίησης του γάμου ομόφυλων ζευγαριών και βέβαια προκαλώντας την επακόλουθη έντονη σχετική συζήτηση. Συνοπτικά, 35 χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο έχουν νομοθετήσει τον γάμο ομόφυλων ζευγαριών. Οι 20 χώρες βρίσκονται στην Ευρώπη και οι 15 από αυτές είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Συγχρόνως, 39 χώρες επιτρέπουν την τεκνοθεσία από ομόφυλα ζευγάρια, από τις οποίες 23 είναι ευρωπαϊκές χώρες και οι 16 από αυτές είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Στην Ελλάδα ο νόμος 4356/2015 αναγνώρισε με το σύμφωνο συμβίωσης στους ομοφύλους δικαιώματα ίσα με των συζύγων αναφορικά με τη μεταξύ τους σχέση, ενώ δεν ρύθμισε τις σχέσεις τους με τα τέκνα και δεν προέβλεψε την τεκνοθεσία. Επομένως, με το σύμφωνο συμβίωσης αναγνωρίστηκαν ουσιαστικά τα δικαιώματα των ομόφυλων ζευγαριών (π.χ. κληρονομικά, ιατρικά ζητήματα κ.λπ.), ενώ η αναγνώριση γάμου αφορά την τυπική ισότητα και συνεπακόλουθα το δικαίωμα στην τεκνοθεσία. Η αναγνώριση του (πολιτικού) γάμου αφορά αποκλειστικά την πολιτεία, αφού η ιερολογία του (θρησκευτικού) γάμου εξαρτάται αποκλειστικά από την επίσημη θέση κάθε θρησκείας ή δόγματος.

Στην πρώτη περίπτωση – αναγνώριση πολιτικού γάμου από την πολιτεία – η εκλεγμένη κυβέρνηση της χώρας δύναται, αφού εισηγηθεί σχετικό σχέδιο νόμου και λάβει την απαραίτητη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, να αναγνωρίσει νομοθετικά τον πολιτικό γάμο ομόφυλων ζευγαριών και ό,τι άλλο αυτός συνεπάγεται, δηλαδή και την τεκνοθεσία. Η συγκεκριμένη διαδικασία αποτελεί αναφαίρετο δικαίωμα κάθε νόμιμα εκλεγμένης πολιτικής εξουσίας και οι πολίτες οφείλουν να συμμορφώνονται στους νόμους του κράτους, έστω και αν διαφωνούν ή δεν κατανοούν το περιεχόμενο, το πνεύμα, την αναγκαιότητα του νόμου κ.λπ. Μάλιστα, στις προηγμένες χώρες του δυτικού κόσμου οι κυβερνήσεις οφείλουν να έχουν και διαπαιδαγωγικό χαρακτήρα, λαμβάνοντας βέβαια υπόψη πολλές και σημαντικές παραμέτρους, όπως την πλήρη και σαφή προεκλογική ενημέρωση των πολιτών με τις προγραμματικές τους θέσεις, την αντίληψη της κοινωνικής ευαισθησίας όλων των πολιτών της χώρας, τις ευρύτερες συγκυρίες και πολλά άλλα.

Στη δεύτερη περίπτωση – αναγνώριση πολιτικού γάμου από τη θρησκεία ή κάποιο δόγμα – η εκάστοτε θρησκευτική Αρχή, σύμφωνα με το δόγμα, την παράδοση και τη διδασκαλία κάθε συγκεκριμένης θρησκείας, τοποθετείται αρνητικά ή θετικά απέναντι στο ζήτημα εκφράζοντας επίσημα και όλα τα μέλη της. Στη χώρα μας, η Εκκλησία της Ελλάδος σύμφωνα με τα παραπάνω δεν δύναται να αναγνωρίσει τον πολιτικό γάμο ομόφυλων ζευγαριών και την τεκνοθεσία, ούτε βέβαια σε καμία περίπτωση να επιτρέψει οποιαδήποτε σχετική ιερουργία. Ούτε ασφαλώς η πολιτεία μπορεί να υποχρεώσει την Εκκλησία να αποδεχτεί κάτι τέτοιο.

Αναμφίβολα, πολλές μεταρρυθμιστικές πρωτοβουλίες είναι αναγκαίες για την πρόοδο και την ανάπτυξη της Ελλάδας σε διάφορους τομείς, ώστε να συνεχίσει καρποφόρα την πορεία της στη διεθνή σκακιέρα. Εξίσου αναμφίβολα όμως δεν έχουν όλες οι μεταρρυθμίσεις την ίδια βαρύτητα, ούτε χαρακτηρίζονται όλες ως κατεπείγουσες. Στην ασφυκτική πολλές φορές ελληνική πραγματικότητα άλυτα διαχρονικά κοινωνικά αδιέξοδα συνθλίβουν τους πολίτες, απαξιώνουν τους ανθρώπους και τραυματίζουν βαριά τα παιδιά απαιτώντας άμεσα μεταρρυθμιστικές λύσεις προς όφελός τους.

Αλλωστε, ίσως σε μια άλλη συνάφεια ο γάμος θα χαρακτηριζόταν ως αναχρονιστικό ή μικροαστικό κατάλοιπο ή κάπως αλλιώς…

Ο Μιχάλης Μαριόρας είναι αναπληρωτής καθηγητής Ιστορίας Θρησκευμάτων στο ΕΚΠΑ