Τέσσερις ηθοποιοί για μία «Λυσσασμένη γάτα»

Ενα από τα πιο γνωστά έργα του Τενεσί Ουίλιαμς, η «Λυσσασμένη γάτα», ανεβαίνει τον Δεκέμβριο για πρώτη φορά στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, σε μετάφραση και σκηνοθεσία Σύλλα Τζουμέρκα. Για την παρθενική του συνεργασία με τη δεύτερη τη τάξει θεατρική σκηνή της χώρας, ο δημιουργός επέλεξε ένα έργο που τον έχει επηρεάσει βαθιά.

«Ηταν για μένα ένα έργο-οδηγός. Δηλαδή με βοήθησε πολύ για να γράψω ο ίδιος. Την ίδια στιγμή οι θεματικές του με αγγίζουν βαθιά. Αρα ο βασικός τρόπος με τον οποίο το έχω προσεγγίσει είναι με μεγάλη αγάπη» αναφέρει ο Σύλλας Τζουμέρκας στα «Πρόσωπα». «Η ιδιαιτερότητα που έχει η παράσταση είναι ότι ακολουθώντας μια οδηγία του Τενεσί Ουίλιαμς – η σκηνοθεσία να πηγαίνει αντίθετα στη ρεαλιστική υφή – είναι πολύ έντονος ένας ονειροχώρος, με αποτέλεσμα πολλά πρόσωπα να απλώνονται σε περισσότερους ηθοποιούς. Η Μάγκι είναι τέσσερις ηθοποιοί διαφορετικών ηλικιών που εμφανίζονται ταυτόχρονα πάνω στη σκηνή και μοιράζονται μία παρουσία. Το ίδιο συμβαίνει με τον πατέρα και με άλλους τρόπους κατασκευάζουμε αυτή την ονειρική, την εξωρεαλιστική υφή που ήθελε ο Ουίλιαμς για αυτό το εξαιρετικά ρεαλιστικό κείμενο. Ετσι, ένα από τα βασικά πράγματα που επιτεύχθηκε είναι οι σχέσεις που προσδοκούμε σε αυτό το έργο. Ολα τα πρόσωπα κάνουν κάποιες μοιραίες επιλογές τις οποίες δεν μπορούν να πάρουν πίσω κι έχουν προβλήματα που δεν λύνονται. Τα ακολουθούν και στην ουσία τα λύνει η φθορά» συνεχίζει.

Η «Λυσσασμένη γάτα» επιχειρεί μια βαθιά τομή στις διαπροσωπικές σχέσεις των ζευγαριών, μιλάει τολμηρά για τον έρωτα και τη σεξουαλικότητα, φέρνει στο φως οικογενειακές συγκρούσεις και θίγει την απληστία και τη μανία για εξουσία. «Σε αυτό το έργο καταφέρνουν να αρθρωθούν μερικά πράγματα πεντακάθαρα για τη ζωή μας, κι αυτό με συγκινεί πολύ βαθιά» ομολογεί ο  Τζουμέρκας, ο οποίος για τη μετάφρασή του κινήθηκε στην πρώτη και πιο αντιπροσωπευτική για τον συγγραφέα εκδοχή του κειμένου αναδεικνύοντας τα αρχέτυπα του «Ιππόλυτου», του «Βασιλιά Λιρ» και του Τσέχοφ. «Η Μάγκι σε ένα σημείο εμφανίζει ένα τόξο και κυκλοφορεί με αυτό στη σκηνή. Ο Ιππόλυτος και ο Μπρικ είναι δυο πρόσωπα που έχουν πολλή σύνδεση δραματουργική. Ο Βασιλιάς Λιρ ακουμπά πάρα πολύ στον πατέρα και η χρήση της οικογενειακότητας, ιδίως ο χαρακτήρας της Μέι, της συννυφάδας δηλαδή, ακολουθεί δρόμους δραματουργικούς του Τσέχοφ. Αυτά τα τρία αρχέτυπα είναι πιο έντονα στην πρώτη γραφή, είναι πιο απτά, κι αυτός είναι ένας άλλος λόγος που μου αρέσει πολύ περισσότερο αυτή η γραφή» τονίζει ο σκηνοθέτης και μεταφραστής.

Αν και η πρώτη ύλη για το στήσιμο της παράστασης ήταν οι σημειώσεις του Ουίλιαμς, έμπνευση έδωσε επίσης η εξαιρετικά επιτυχημένη κινηματογραφική μεταφορά του έργου το 1957 με την Ελίζαμπεθ Τέιλορ και τον Πολ Νιούμαν. «Η παράσταση έχει αναφορές στην όψη της ταινίας σε ορισμένα σημεία γιατί αυτή η εμφάνιση της Τέιλορ έχει μια μοναδική χάρη, δεν μπορείς να την αποφύγεις. Αλλά ταυτόχρονα έχει αναφορές στο αμερικανικό κινηματογραφικό μελόδραμα του 1950 και του 1960, από το οποίο ο Ουίλιαμς έχει δώσει και έχει πάρει πολλά. Κι από κει και πέρα στο queer σινεμά των δεκαετιών του 1970 και του 1980 και στο σύγχρονο σινεμά υψωμένου τρόμου, δηλαδή τις ταινίες του Αρι Αστερ οι οποίες είναι μέρος του DNA της παράστασης κατά κάποιον τρόπο» καταλήγει ο Σύλλας Τζουμέρκας.

Οι ηθοποιοί που υποδύονται τη Μάγκι του έργου απαντούν σε κοινές ερωτήσεις των «Προσώπων»

1. Ποιο είναι το συναισθηματικό βάρος της ηρωίδας;

2. Από ποιο μονοπάτι φτάσατε στον ρόλο σας;

Λίλα Βλαχοπούλου

«Ηρωίδα συνώνυμη της λαχτάρας και της τυραννίας»

1. Πολύ εύστοχη η χρήση της λέξης «βάρος» όταν µιλάµε για τη Μάγκι. Η δική µου εκτίµηση είναι πως κουβαλά βαριά συναισθήµατα που γεννιούνται από καταστάσεις που βίωσε και συνεχίζει να βιώνει σε αυτή την ιστορία. Κατακλύζεται από στέρηση που αφορά στον πλούτο, στην ύλη, στη γονιµότητα, στην αποδοχή, στη συντροφική παρουσία του Μπρικ. Φοβάται την ανέχεια, φοβάται τα γηρατειά και η πιθανότητα να γεράσει φτωχή τη συνθλίβει. Νοµίζω πως δεν έχω ξανασυναντήσει ηρωίδα τόσο συνώνυµη της λαχτάρας και της τυραννίας που γεννά η συστηµατική µη εκπλήρωσή της. Την ίδια στιγµή όµως που µοιάζει να βρίσκεται κοντά στον ψυχικό αφανισµό της, η απίστευτη ανθεκτικότητα και δύναµή της την επαναφέρουν δριµύτερη, ακόµη πιο καίρια, πιο αποφασιστική, πιο έτοιµη. Θριαµβευτικά πιο λυσσασµένη.

2. Θα τολµήσω να πω από το µονοπάτι της φωτιάς. Εννοώντας πως για να την καταλάβω, για να µπορέσω έντιµα να γίνω µέρος της φωνής της, δεν θα µπορούσα να περπατήσω περιφερειακά της φωτιάς, έπρεπε να πέσω µέσα της. Να πω τις λέξεις της Μάγκι χωρίς να αφήσω καµία να βγει από το στόµα µου χωρίς εννόηση, χωρίς να κλονίζεται το νευρικό µου σύστηµα από την εκφορά του λόγου της, µε τη σηµειωτική του έννοια. Αυτό είναι το µισό του µονοπατιού µου. Που δεν θα ήταν το ίδιο (ούτε θα υπήρχε η συνέχειά του) χωρίς την έµπνευση, το καθαρό ζητούµενο, το πάθος και τη συγκινητική αφοσίωση του Σύλλα Τζουµέρκα στη δουλειά του, καθώς και των αγαπηµένων θαυµαστών γυναικών συναδέλφων µε τις οποίες «µοιραζόµαστε» και δηµιουργούµε τη Μάγκι (Λίλιαν Παλάντζα, Λουκία Βασιλείου, Αννα Κόπακα) αλλά και όλου του θιάσου που κοπίασε και στήριξε αυτή την παραγωγή µε µια σπάνια εργατικότητα και πίστη.

Αννα Κόπακα

«Να κρατήσει τα κομμάτια του σπασμένου καθρέφτη ενωμένα»

1. Η Μάγκι είναι μία μαχήτρια της ζωής. Ο,τι έχει καταφέρει στη ζωή της, το έχει καταφέρει με πολλή προσπάθεια και επιμονή και – σε αντίθεση μάλλον με τον σύζυγό της τον Μπρικ – τίποτα δεν της χαρίστηκε. Ταυτόχρονα, είναι μία γυναίκα πολύ ερωτευμένη. Η Μάγκι ξέρει τι θέλει: να μπορέσουν να ζήσουν μαζί με τον αγαπημένο της και να μπορέσουν να ζήσουν καλά, με καθαρότητα, αξιοπρέπεια και άνεση. Και αυτές ακριβώς οι επιθυμίες της κλονίζονται τη στιγμή που παρακολουθούμε την ιστορία αυτών των ανθρώπων.

Η Μάγκι βρίσκεται σε μία διαλυμένη, ανέραστη σχέση, γεμάτη θολούρα και βασανιστική, τιμωρητική σιωπή, με έναν σύζυγο αλκοολικό και συναισθηματικό ερείπιο. Ταυτόχρονα, προσπαθεί – μόνη της – να εξασφαλίσει μία καλή ζωή για τους δυο τους. Προσπαθεί να διεκδικήσει την κληρονομιά του πλούσιου Πατέρα (που μαθαίνουμε πολύ νωρίς ότι πεθαίνει – εκείνος δεν το γνωρίζει ακόμα) ενώ ο αδερφός του Μπρικ και η γυναίκα του, γεμάτοι από φθόνο και παράπονα, προσπαθούν να τους πετάξουν στον δρόμο με ύπουλο τρόπο. Δέχεται απανωτές «επιθέσεις» από τα μέλη της οικογένειας και συνεχή απόρριψη από τον σύζυγό της. Η ηρωίδα μας λοιπόν βρίσκεται σε οριακή, έκρυθμη κατάσταση, σε κατάσταση επείγοντος! Πρέπει να λυθούν όλα τα ζητήματα (φανερά και μη) ΤΩΡΑ ώστε να προχωρήσουν τις ζωές τους. Η Μάγκι προσπαθεί σε ένα περιβάλλον όπου όλα διαλύονται, ραγίζουν σαν γυάλινα ποτήρια, να κρατήσει όλα τα κομμάτια του σπασμένου καθρέφτη ενωμένα, με την ελπίδα ότι η κατάσταση θα φτιάξει, ότι θα τα καταφέρει για μία ακόμη φορά, ότι έχει κι άλλη ευκαιρία στη ζωή. Και το παλεύει μέχρι τελευταία στιγμή, ακόμα κι αν βάλλεται από παντού, ακόμα κι αν δεν έχει κανέναν σύμμαχο. Γιατί όπως λέει και η ίδια «δεν υπάρχει κανείς πιο αποφασισμένος από μία γάτα πάνω σε μία καυτή τσίγκινη στέγη».

2. Κυρίως μέσα από τη διεξοδική δουλειά με τον Σύλλα, την ξεκάθαρη ματιά του πάνω στο έργο και τους ήρωες μέσα σε αυτό. Η καθοδήγησή του ήταν πολύ συγκεκριμένη από την αρχή και αυτό μας κατηύθυνε όλες προς μία κοινή σκηνική ενέργεια. Εχω απόλυτη εμπιστοσύνη και σε εκείνον και στις «συμπαίκτριές» μου. Στόχος μας ως «Μάγκι» είναι να διεκδικούμε ταυτόχρονα και οι τέσσερις ισχυρά όσα θέλουμε πάνω στη σκηνή σε πλήρη ενότητα, αλλά με τον δικό της προσωπικό τρόπο η καθεμία, με τον χαρακτήρα της.

Ταυτόχρονα με αυτή τη δουλειά, εγώ προσωπικά διάβασα (και ακόμα διαβάζω) πολλές φορές το έργο (και το πρωτότυπο στα αγγλικά) και του επιτρέπω να «εγγραφεί» μέσα μου, να αφομοιώσω δηλαδή την ιστορία. Δοκιμάζω κάθε μέρα να δω τι λειτουργεί, σε κάθε πρόβα λέω «σήμερα θα ασχοληθώ με αυτό το συγκεκριμένο πράγμα», π.χ. με την αναπνευστική μου λειτουργία, με τη φωνή μου, με το να «ακούω» καλά τους άλλους κ.ο.κ. Ακόμα ψάχνω τη διαδρομή μου μέσα στην ιστορία και αυτό το λέω σαν κάτι πολύ όμορφο, κάτι που εύχομαι να μη σταματήσει μέχρι και την τελευταία παράσταση. Μακάρι κάθε μέρα να ανακαλύπτω κάτι ακόμα!

Λίλιαν Παλάντζα

«Η νίκη είναι μονόδρομος, αλλά με κόστος»

1. Η Μάγκι πρέπει να βρει την ψυχική δύναμη να πολεμήσει ένα εχθρικό και ανταγωνιστικό περιβάλλον. Να αγωνιστεί για τη ζωή της και για την αγάπη της. Η νίκη είναι μονόδρομος, με κόστος όμως. Αλλά όπως λέει: «Πρέπει να επιτρέπουμε στη ζωή να συνεχίσει ακόμη και όταν το όνειρο της ζωής έχει χαθεί για πάντα».

2. Από το προσωπικό μου μονοπάτι. Από τον αγώνα, τις μάχες, τις απώλειες της δικής μου ζωής και των άλλων γυναικών. Από την εκδοχή της πιο ώριμης Μάγκι που εμπεριέχει τις άλλες τρεις. Μια ενδιαφέρουσα ιδέα του Σύλλα Τζουμέρκα.

Λουκία Βασιλείου

«Μόνη, παλεύει για έναν έρωτα ανέφικτο»

1. Για εμένα το συναισθηματικό βάρος της Μάγκι είναι η μοναξιά που κουβαλάει. Ηταν, είναι και θα είναι μόνη. Εγκλωβισμένη εγκαταλειμμένη, πληγωμένη παλεύει για έναν έρωτα ανέφικτο. «Να ζεις με κάποιον που αγαπάς σε κάνει να αισθάνεσαι ακόμα πιο μόνη απ’ το να ζεις ολομόναχη, αν αυτός που αγαπάς δεν σε αγαπάει πια».

2. Πάντα σε κάθε δουλειά ακολουθώ το μονοπάτι της προσωπικής μου αλήθειας. Της έκθεσης του εαυτού μου. Επιλέγω αυτό που κάνω να έχει το προσωπικό μου αποτύπωμα. Παντρεύοντάς το με το κείμενο και τις οδηγίες του αγαπημένου μου Σύλλα ελπίζω να φτάνω στην πηγή.