Τι σημαίνει η αλλαγή ηγεσίας στο CHP

Η εκλογή του Οζγκιούρ Οζέλ στην προεδρία του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (Cumhuriyet Halk Partisi – CHP) στο συνέδριο του κόμματος εξέπληξε την πλειονότητα των ειδικών περί την τουρκική πολιτική. Η μετεκλογική απογοήτευση αλλά και η επιμονή του προέδρου του κόμματος Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου να διεκδικήσει την επανεκλογή του παρά τη διπλή ήττα στις προεδρικές και βουλευτικές εκλογές του Μαΐου και παρά τις διαδοχικές ήττες που είχε υποστεί από το 2010, οπότε και ανήλθε στην ηγεσία του κόμματος, συνδυάστηκαν με την εντύπωση ότι ο Κιλιτσντάρογλου παρέμενε αρκετά ισχυρός στον κομματικό μηχανισμό ώστε να επιβάλει την επανεκλογή του. Απεδείχθη όμως ότι η νεοπαγής συμμαχία του Οζγκιούρ Οζέλ με τον Εκρέμ Ιμάμογλου υπερίσχυσαν των κομματικών μηχανισμών.

Γεννημένος στην ιωνική πόλη της Μαγνησίας (Manisa) και προσφυγικής καταγωγής, με ρίζες στη Θεσσαλονίκη και τα Σκόπια, ο σαρανταεννιάχρονος Οζέλ σπούδασε φαρμακευτική και άσκησε το επάγγελμα του φαρμακοποιού στη γενέτειρά του, πριν εμπλακεί με τις συνδικαλιστικές υποθέσεις των φαρμακοποιών και πολιτευθεί με το CHP. Μέχρι προσφάτως παρέμενε πιστός στον Κιλιτσντάρογλου, όντας πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας του κόμματος. Η επιμονή Κιλιτσντάρογλου, ωστόσο, να παραμείνει στην ηγεσία του κόμματος και μετά τη δεινή πολιτική ήττα του Μαΐου συνέβαλε στην απόφασή του να συμπράξει με τον δήμαρχο της Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου. Δεδομένου ότι η διεκδίκηση της ηγεσίας του CHP από τον Ιμάμογλου θα προϋπέθετε την παραίτησή του από τον μητροπολιτικό Δήμο της Κωνσταντινούπολης, τούτο θα σήμαινε την παράδοσή του στο κυβερνών κόμμα, καθώς η πλειοψηφία των εδρών στο μητροπολιτικό δημοτικό συμβούλιο ανήκει στον κυβερνητικό συνασπισμό. Η απώλεια του δήμου – και των πόρων του – λίγο πριν από τις κρίσιμες δημοτικές εκλογές θα ήταν όντως δεινό πλήγμα στην ήδη τραυματισμένη αντιπολίτευση. Η συμφωνία Ιμάμογλου – Οζέλ σε ένα μοντέλο δυαρχίας, με τον Ιμάμογλου να παραμένει δήμαρχος και να ορίζεται ως υποψήφιος στις επόμενες προεδρικές εκλογές και τον Οζέλ να αναλαμβάνει τα ηνία του κόμματος, οδήγησε στην ανακοίνωση της υποψηφιότητος Οζέλ ενόψει του συνεδρίου του κόμματος. Αν και ο Κιλιτσντάρογλου επεδίωξε την επανεκλογή του, οι σύνεδροι έκριναν ότι η παρουσία του αποτελούσε εμπόδιο σε οποιαδήποτε προοπτική εκλογικής ανακάμψεως του CHP.

Το μοντέλο της δυαρχίας θα δοκιμαστεί τους προσεχείς μήνες ενόψει και των δημοτικών εκλογών του Μαρτίου 2024. Εκεί το έργο των Οζέλ και Ιμάμογλου είναι πολύ δύσκολο. Η ετερογενής συμμαχία ακροδεξιών, δεξιών, συντηρητικών και Κούρδων, η οποία κατήγαγε τις μεγάλες νίκες των δημοτικών εκλογών του 2019, είναι διαλυμένη, δεδομένης της ιστορικής αποτυχίας του συνασπισμού κατά τις διπλές εκλογές του Μαΐου 2023 και του ρήγματος εμπιστοσύνης στις σχέσεις τους. Θα απαιτηθεί πολλή εργασία και πολιτική ευφυΐα για την ανασύσταση του μετώπου της αντιπολιτεύσεως. Η εκλογή Οζέλ έδειξε πάντως ότι η πλειοψηφία των στελεχών του CHP αντιλαμβάνεται την κρισιμότητα των περιστάσεων και επιζητεί την αλλαγή. Η αναπτέρωση του ηθικού του τμήματος της τουρκικής κοινωνίας που αντιδρά στη μεταβολή του κοινωνικού και πολιτικού ιστού της χώρας και η συγκρότηση ενός πλειοψηφικού πολιτικού και κοινωνικού ρεύματος αποτελούν κρίσιμη προτεραιότητα.

Ο Ιωάννης Ν. Γρηγοριάδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Μπίλκεντ και επικεφαλής του Προγράμματος Τουρκίας στο Ελληνικό Ιδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)