«Αποκάλυψις» Ιωάννου για τις φοροαπαλλαγές

Ολα αυτά που αποκάλυψε ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας σε συνέντευξή του στον άξιο συνάδελφο και σύμβουλο έκδοσης του «Οικονομικού Ταχυδρόμου» Νίκο Φιλιππίδη για το μέγα των φοροαπαλλαγών αντισυνταγματικό άγος είναι γνωστά επί δεκαετίες, αλλά όχι τόσο ανάγλυφα και τόσο προκλητικά αριθμημένα. Ολοι, εγχωρίως και διεθνώς (εκθέσεις, μελέτες, επιτροπές, όπως η τελευταία Πισσαρίδη) «το ‘χουν τούμπανο», αλλά οι ελληνικές κυβερνήσεις και αντιπολιτεύσεις «κρυφό καμάρι».

Γι’ αυτό, όχι μόνο δεν καταργήθηκαν, μολονότι ψηφίστηκαν 150 φορολογικοί νόμοι, εντάχθηκαν 2.000 συναφείς διατάξεις σε άλλους νόμους, ιδρύθηκαν ειδικές ανεξάρτητες Αρχές και δόθηκαν αφειδώς υποσχέσεις στην τρόικα για «αναμορφώσεις» και «μεταρρυθμίσεις», αλλά «κοσμείται» ακόμα στο φορολογικό σύστημα από 1.047 φοροαπαλλαγές με τις οποίες συντρίβεται από το ίδιο το, κατ’ επίφασιν «κράτος δικαίου», η βασική συνταγματική επιταγή για συμμετοχή όλων στα κρατικά έσοδα.

Αμ δε! Το «χάρισμα» φόρων από τις παραπάνω φοροαπαλλαγές ανέρχεται σε 16,8 δισ. ευρώ, το οποίο, με την προσθήκη άλλων 4 δισ. ευρώ από απώλεια ΦΠΑ (πρωταθλήτρια κι εδώ η Ελλάς!) και 20 δισ. ευρώ από παραοικονομία, φτάνει ετησίως και μεγαλοπρεπώς στα περίπου 40 δισ. ευρώ. Περιττές είναι και η σύσταση του Γιάννη Στουρνάρα και όλων των επιτροπών και μελετών προς την κυβέρνηση «για αξιολόγηση της κοινωνικής χρησιμότητας των υφιστάμενων φοροαπαλλαγών και το κατά πόσο αυτές αφορούν τους πραγματικά ευάλωτους», καθώς δεν πρόκειται να γίνει τίποτε, ύστερα από τον κομματικό και συνδικαλιστικό χαλασμό που προκαλούν κάθε φορά, όπως και η αποκάλυψη Στουρνάρα.

Θυμήθηκα τις αντιδράσεις που είχαν προκαλέσει οι διαπιστώσεις και οι προτάσεις του καθηγητή μου, σοφού δασκάλου μου και εν δημοσιογραφία (μαζί με τον Ξενοφώντα Ζολώτα) και ακαδημαϊκού Αγγελου Αγγελόπουλου ως πρόεδρου της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων (την είχε συστήσει ο τότε πρωθυπουργός της Οικουμενικής Κυβέρνησης Ξενοφών Ζολώτας) σε συνέντευξη Τύπου στις 11 Ιανουαρίου 1990. Τότε, λοιπόν, επεσήμανε ότι «το περίεργο είναι πως η παραοικονομία του 40% του ΑΕΠ τροφοδοτείται από το ίδιο το κράτος με τις νόμιμες φορολογικές απαλλαγές που έχουν προσλάβει προκλητική έκταση, η οποία παραβιάζει σοβαρά το άρθρο 5 του Συντάγματος…».

Ακόμα, θυμήθηκα ότι τότε πρότεινε να εφαρμοστεί ένας συντελεστής 10%, όπως στο επίμαχο νομοσχέδιο, αλλά έγινε πάλι πολιτικός χαλασμός: ο μεν τότε πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Ανδρέας Παπανδρέου δήλωσε ότι «το κίνημα παίρνει τις αποστάσεις του από τα συγκεκριμένα μέτρα», ο δε Συνασπισμός χαρακτήρισε τις προτάσεις ως «ένα νέο πολυετές σταθεροποιητικό πρόγραμμα μονόπλευρης λιτότητας που θα ρίχνει τα βάρη της κρίσης στους εργαζόμενους».

Λόγω έλλειψης χώρου, παραθέτω μερικές ζοφερές διαπιστώσεις εκθέσεων και μελετών και προκλητικούς χαρακτηρισμούς εκθέσεων και μελετών για τις επιδόσεις του σφόδρα και καθολικώς αναποτελεσματικού φορολογικού συστήματος:

• Οι διεθνείς πρακτικές εστιάζουν την προσοχή «στην αποφυγή της χρήσης της φορολογίας εισοδήματος για κοινωνική πολιτική». Η κοινωνική πολιτική να γίνεται με αναδιανομή του συνόλου των φορολογικών εσόδων με στοχευμένες δαπάνες». Δηλαδή, να συγκεντρώνονται πρώτα φορολογικά έσοδα από ΟΛΟΥΣ τους Ελληνες (χωρίς φοροαπαλλαγές) και στη συνέχεια να γίνεται στοχευμένη κι όχι αναδιανομή τους μέσω 100 περιπτώσεων κοινωνικών κι άλλων επιδομάτων αστόχως, αβασανίστως και ανελέγκτως…
• Η επισήμανση αυτή επιβεβαιώνεται από τη διαπίστωση μελετών και επιτροπών (π.χ. Πισσαρίδη, ΙΟΒΕ κ.λπ.) ότι, δυστυχώς, οι επιδόσεις της χώρας στους δείκτες ανισότητας και φτώχειας (ιδιαίτερα στη φτώχεια, η επίδραση του φορολογικού συστήματος είναι στο σύνολό της αρνητική) είναι σημαντικά κατώτερες σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ. Οπερ σημαίνει δεν αξιοποιείται με αποτελεσματικότερο τρόπο η φορολογία ως εργαλείο αναδιανομής εισοδήματος.
• Επίσης, οικονομετρικά εκτιμάται ότι το φορολογικό σύστημα «είναι αναποτελεσματικό και στα έσοδα, τις επενδύσεις και την απασχόληση και υπάρχει ανάγκη για την επεξεργασία λύσεων αναμόρφωσής του».
• Με το αφορολόγητο όριο εισάγεται ένας βαθμός προοδευτικότητας, αλλά συντρίβεται σχεδόν από τη συρρίκνωση, αντί διεύρυνσης, της φορολογικής βάσης με τις μύριες φοροαπαλλαγές.

ΥΓ. Και το βιολί… βιολάκι! Καθώς ολοκληρωνόταν το άρθρο αυτό, διάβασα ότι με νέα διάταξη στο φορολογικό νομοσχέδιο θα δίδεται (τι άλλο) φορο-μπόνους (κι όχι έκπτωση από το δηλούμενο εισόδημα) επιλεκτικά (κι όχι γενικώς) μόνο για δαπάνες ενεργειακής, λειτουργικής και αισθητικής αναβάθμισης κτιρίων με αποδείξεις για υλικά και αμοιβές εργασίας.