Μια «Φόνισσα» α λα Παζολίνι

Με την επικείμενη άφιξη της ιταλίδας ηθοποιού Μόνικα Μπελούτσι στην πόλη της Θεσσαλονίκης απόψε το βράδυ προκειμένου να τιμηθεί για την καλλιτεχνική προσφορά της από το Φεστιβάλ Κινηματογράφου, η 64η διοργάνωση του ΦΚΘ διανύει σήμερα αισίως την έβδομη μέρα της έχοντας προσφέρει μια ποικιλία εντυπώσεων στο κοινό της. Ενδιαφέροντα masterclasses όπως το «Από το Six Feet Under, στην κορυφή: Η εξέλιξη της σύγχρονης τηλεόρασης» που έδωσε ο καναδός δημιουργός Τζέρεμι Ποντέσουα το περασμένο Σάββατο στην αίθουσα Παύλος Ζάννας (στο πλαίσιο της ενότητας Agora Series), διάσημοι, φιλικοί επισκέπτες όπως ο «δικός» μας Αλεξάντερ Πέιν που παρουσίασε την τελευταία ταινία του «Τα παιδιά του χειμώνα» (The holdovers) την Κυριακή, μια καταπληκτική εκδήλωση στο Ολύμπιον με την προβολή του πολεμικού δράματος του Τάκη Κανελλόπουλου «Ουρανός», για την οποία μίλησε ο κορυφαίος Μαρκ Μαζάουερ και σε γενικές γραμμές, καλό επίπεδο των ταινιών.

Από ελληνικής πλευράς, η ταινία που μέχρι σήμερα κατάφερε να σφραγιστεί μέσα μας είναι η «Φόνισσα», ντεμπούτο στην κινηματογραφική σκηνοθεσία μεγάλου μήκους ταινίας της ενδυματολόγου και σκηνογράφου Εύας Νάθενα. Η ταινία που προβλήθηκε στο τμήμα Meet the Neighbors+ είναι αυτό που κατά βάθος θέλεις να δεις στο σινεμά άπαξ και γνωρίζεις το λογοτεχνικό αριστούργημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη στο οποίο στηρίχτηκε το φειδωλό στους πολλούς διαλόγους σενάριο της Κατερίνας Μπέη. Η έκφραση «τόσο – όσο» ταιριάζει πέρα για πέρα στην ταινία της Νάθενα η οποία ακολουθώντας με ευλάβεια το ασκητικό ύφος του συγγραφέα, φρόντισε, με βασικό εργαλείο της τη σπουδαία ερμηνεύτρια Καρυοφυλλιά Καραμπέτη στον ρόλο της ηρωίδας του τίτλου, όχι μόνο να μην προδώσει το πνεύμα του Παπαδιαμάντη αλλά να προσφέρει την ιδανική κινηματογραφική αποκρυστάλλωσή του.

Χάρη στην υποκριτική της Καραμπέτη και στην ισορροπημένη σκηνοθεσία της Νάθενα, ο θεατής εισχωρεί βαθιά μέσα στην ψυχή της Χαδούλας, χήρας, μάνας και γιαγιάς, μιας βασανισμένης σε όλη της τη ζωή ατσαλένιας γυναίκας στην ελληνική επαρχία των αρχών του 20ού αιώνα, η οποία θα γίνει φόνισσα βρεφών (και όχι μόνο) θεωρώντας ότι με το να σκοτώνει τα παιδιά, κατά βάθος τα γλιτώνει από την ταλαιπωρία που πρόκειται να περάσουν γιατί η ίδια την πέρασε. Κάθε τετραγωνικό μέτρο του χώρου γυρισμάτων (Μάνη Μεσσηνίας, Ψηλορείτης Κρήτης τα εξωτερικά), κάθε ρούχο, κάθε αντικείμενο (από το μπαστούνι της Χαδούλας μέχρι τα καλάθια που χρησιμοποιούνται ως κρεβατάκια των βρεφών) έχει τη δική του σημειολογική σημασία στην ταινία. Δεν βλέπεις τίποτα το επιτηδευμένο, ο στόμφος εδώ είναι άγνωστη λέξη. Ολα μετρημένα, καθαρά, απολύτως αρμονικά στην όψη τους.

Μεγάλη παραγωγή σε κόστος από την Tanweer («Ευτυχία», «Σμύρνη μου αγαπημένη») και αυτό φαίνεται: πηγές αναφέρουν 1.300.000 ευρώ. Αλλά την ίδια ώρα μια μινιμαλιστική στην αφήγηση, «παζολινικού» χαρακτήρα ταινία στην οποία, πολύ απλά και να θες δεν μπορείς να βρεις ψεγάδι. Επίσης, τα πρόσωπα, όλα τα πρόσωπα είναι τόσο καλά διαλεγμένα που τα χάνεις. Νιώθεις πραγματικά ότι βρίσκεσαι στην εποχή της ιστορίας του Παπαδιαμάντη. Ενδεικτικά ξεχώρισα εκείνα της Γεωργιάννας Νταλάρα στον ρόλο της Χαδούλας μικρής και των Νίκης Παπανδρέου, Ελενας Τοπαλίδου στους ρόλους των θυγατέρων της. Ενα μεγάλο μπράβο όμως αξίζει σε κάθε συντελεστή αυτής της θαυμάσιας ταινίας, που σε λίγο καιρό (30 Νοεμβρίου) θα δοκιμαστεί και στις αίθουσες, όπου όλα δείχνουν ότι θα έχει εξαιρετική πορεία. Το αξίζει.

Εκθεση για τον Τάκη Κανελλόπουλο

Εν τω μεταξύ, μια εικαστική ματιά πάνω στον ρομαντικό χαρακτήρα των ταινιών του Τάκη Κανελλόπουλου, στον οποίο το 64ο ΦΚΘ κάνει φέτος αφιέρωμα προβάλλοντας όλες τις ταινίες του (ενδεικτικά οι «Εκδρομή», «Παρένθεση», «Μακεδονικός γάμος»), ξετυλίγεται μέσα από την έκθεση «Τάκης Κανελλόπουλος: Ονειρεύομαι μια εκδρομή», σε επιμέλεια του κριτικού κινηματογράφου Μανώλη Κρανάκη και του σκηνοθέτη Νίκου Πάστρα. Τα εγκαίνια, στο Δυτικό Φυλάκιο Εισόδου Πύλης 1, στο Λιμάνι Θεσσαλονίκης, έγιναν τη Δευτέρα. Εικόνες από το σύνολο των ταινιών του Κανελλόπουλου (ο οποίος να σημειωθεί ότι εργάστηκε αποκλειστικά στη Θεσσαλονίκη), χάρτες με γεωγραφικά κομβικά σημεία της πορείας του, βίντεο και ηχητικές αφηγήσεις από διακεκριμένα πρόσωπα του καλλιτεχνικού κόσμου, πλαισιώνουν το αφιέρωμα, σε μία προσπάθεια να συστήσουν ξανά τον εμβληματικό δημιουργό στο κοινό, παρότι όπως ο καλλιτεχνικός διευθυντής του ΦΚΘ Ορέστης Ανδρεαδάκης σημείωσε, «ο Κανελλόπουλος έχει τιμηθεί στο παρελθόν από το ΦΚΘ».