Είναι αναπόφευκτη η επέκταση του πολέμου;

Από πρώτη ματιά, φαίνεται σχεδόν αναπόφευκτο ο πόλεμος στη Γάζα να επεκταθεί. Πέρα από την οργή που έχει προκαλέσει στον μουσουλμανικό κόσμο, η Κίνα και ακόμη περισσότερο η Ρωσία θα είχαν κάθε λόγο να προκαλέσουν προβλήματα στις Ηνωμένες Πολιτείες – και, όπως έχει αποδειχθεί επανειλημμένως, η Μέση Ανατολή αποτελεί τη μεγαλύτερη περιοχή στην οποία οι ΗΠΑ είναι ευάλωτες.

Εξετάζοντας, ωστόσο, τα πράγματα προσεκτικότερα, δεν μοιάζουν εξίσου απλά. Αρχικά, εάν η Μόσχα και το Πεκίνο ικανοποιούνται από μια καθαρή νίκη σε επίπεδο διπλωματίας και δημοσίων σχέσεων, δεν χρειάζεται να κάνουν απολύτως τίποτα. Η εικόνα της σιωπής των ΗΠΑ ενώπιον του αδιάκριτου βομβαρδισμού της Γάζας από το Ισραήλ κάνει τη δουλειά που θέλουν. Επιπλέον, οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν το βέτο τους στο Συμβούλιο Ασφαλείας για να υπερασπιστούν το Ισραήλ. Οπως δε (ανεπισήμως) σημειώνουν δυτικοί (και ορισμένοι αμερικανοί) διπλωμάτες, η άνευ όρων στήριξη των ΗΠΑ προς το Ισραήλ έχει υπονομεύσει τη στρατηγική της κυβέρνησης Μπάιντεν στον ανταγωνισμό με την Κίνα για την επιρροή στον «παγκόσμιο Νότο».

Αρκεί να παρακολουθήσει κανείς (σε ένα βίντεο που κυκλοφορεί ευρέως) τον εκπρόσωπο του συμβουλίου εθνικής ασφαλείας των ΗΠΑ Τζον Κίρμπι να χύνει κροκοδείλια δάκρυα για τον βομβαρδισμό αμάχων από τους Ρώσους στην Ουκρανία, ενώ δικαιολογεί τις «παράπλευρες απώλειες» που προκαλεί το Ισραήλ στη Γάζα – έστω και αν, με βάση τα στοιχεία του ΟΗΕ, το Ισραήλ έχει ήδη σκοτώσει μέσα σε δύο εβδομάδες ίδιο αριθμό παλαιστίνιων αμάχων με τον αντίστοιχο των Ουκρανών που έχει σκοτώσει η Ρωσία σε 20 μήνες.

Η εξάρτηση από το εισαγόμενο πετρέλαιο παρέχει ένα ακόμη ισχυρό κίνητρο στην Κίνα για να μην επιδιώξει να επεκτείνει τη σύρραξη της Γάζας σε όλη τη Μέση Ανατολή, ειδικά στο φόντο των οικονομικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει αυτή την περίοδο.

Επιπλέον, δεδομένης της ύπαρξης των δικών τους «ανήσυχων» μουσουλμανικών περιοχών, τόσο η Ρωσία όσο και η Κίνα φοβούνται την επέκταση του σουνιτικού εξτρεμισμού. Είναι, βεβαίως, κάτι που μπορεί να συμβεί έτσι κι αλλιώς, όμως Μόσχα και Πεκίνο δεν θα συμβάλουν σε αυτό.

Οσον αφορά τη Ρωσία και το Ιράν, έχουν δημιουργήσει μια πιο στενή συμμαχία μετά την εισβολή της πρώτης στην Ουκρανία. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει πως το Ιράν θα εμπλακεί, εκ μέρους της Ρωσίας, σε έναν πόλεμο με τις ΗΠΑ που κρύβει προφανώς μεγάλους κινδύνους, ούτε ότι η Χεζμπολάχ θα εξαπολύσει έναν πόλεμο κατά του Ισραήλ εκ μέρους του Ιράν.

Ενα πράγμα μοιάζει, σε κάθε περίπτωση, βέβαιο: εάν τα γεράκια σε ΗΠΑ και Ισραήλ επιδιώξουν να εκμεταλλευτούν αυτή την κρίση για να φέρουν πιο κοντά μια επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν, τότε η Ρωσία το ελάχιστο που θα κάνει θα είναι να το εξοπλίσει όσο καλύτερα μπορεί.

Οι επιπτώσεις του πολέμου στη Γάζα θα είναι αδύνατο να ελεγχθούν από οποιαδήποτε εξωτερική δύναμη, για δύο λόγους. Ο ένας είναι η αντίδραση των αραβικών μαζών – τις οποίες, όπως απέδειξε η Αραβική Ανοιξη του 2011, ουδείς μπορεί να αγνοήσει. Ο δεύτερος έχει να κάνει με την πιθανή έκρηξη της τρομοκρατίας, καθώς δεκάδες χιλιάδες πολίτες της Ευρώπης και των ΗΠΑ που εργάζονται στον Κόλπο θα είναι ευάλωτοι σε επιθέσεις. Επίσης, υπάρχει η ευθεία απειλή ενός νέου κύματος τρομοκρατίας στην Ευρώπη, κάτι που με τη σειρά του θα ενισχύσει περαιτέρω τα αντιισλαμικά αισθήματα και τα ακροδεξιά κόμματα σε αυτήν.

Οι συνέπειες της συνέχισης του πολέμου στη Γάζα θα εκδηλώνονται για πολλούς μήνες και χρόνια. Δύσκολα μπορεί κανείς να δει πώς κάποια από αυτές μπορεί να αποβεί σε όφελος των ΗΠΑ ή της Ευρώπης.