9 + 1 πράγματα που μάθαμε από τις εκλογές

Τις φετινές αυτοδιοικητικές εκλογές παραλίγο να μην τις… καταλάβουμε. Το ενδιαφέρον, κατά την προεκλογική περίοδο, έμοιαζε ιδιαίτερα χαμηλό και τα περισσότερα αποτελέσματα προδιαγεγραμμένα. Απεδείχθη όμως ότι δεν ήταν έτσι ακριβώς τα πράγματα. Οι δύο μεγαλύτεροι δήμοι της χώρας άλλαξαν χέρια με μεγάλες ανατροπές, ενώ σε άλλους μεγάλους δήμους και περιφέρειες με αυξημένο πολιτικό ενδιαφέρον που κρίθηκαν στον β’ γύρο είχε καταγραφεί και κατακόρυφη αύξηση της πόλωσης την τελευταία εβδομάδα – παράγοντας αξιοσημείωτα πολιτικά αποτελέσματα. Στη γενική εικόνα, ωστόσο, η αποπολιτικοποίηση των αυτοδιοικητικών εκλογών και η πολιτική κόπωση των ψηφοφόρων εκφράστηκαν με ένα ρεκόρ αποχής. Διότι στη δημοκρατία ακόμη και η ιδιωτεία αποτελεί, δυστυχώς, μια ειδική έκφραση αντίδρασης που αξίζει να αναλυθεί προσεκτικότερα.

1

Το εκλογικό σερί ευνοεί την αποχή

Στον α’ γύρο των αυτοδιοικητικών εκλογών, αυτόν που έχει πανελλαδική και πιο αυθόρμητη συμμετοχή, ο μεγάλος κερδισμένος ήταν η αποχή, ακολουθώντας, δυστυχώς, το trend της σταδιακής μείωσης της συμμετοχής στις κάλπες που παρατηρούμε τα τελευταία χρόνια. Η συμμετοχή σε όλη την επικράτεια, στον α’ γύρο, ήταν στο 52,40% του εκλογικού σώματος και χθες, στον β’ γύρο, στο 32,33%. Το 45,56% ήταν η χαμηλότερη συμμετοχή που καταγράφηκε στον α’ γύρο των περιφερειακών εκλογών, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου. Δεύτερη χαμηλότερη ήταν στην Αττική με 46,24%. Υψηλότερη συμμετοχή ψηφοφόρων στις κάλπες είχαν η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας με 61,90% και η Περιφέρεια Κρήτης με 60,93%, που εξέλεξαν εύκολα τους περιφερειάρχες τους από τον α’ γύρο. Πιθανόν, η συσπείρωση να ενίσχυσε και τη συμμετοχή, αν και στην Κρήτη πρέπει να σημειώσουμε ότι παρόμοια είναι και τα ποσοστά συμμετοχής στις εθνικές εκλογές. Η αποχή πρέπει να αναλυθεί ως συνολική τάση, αλλά πάντως η εκτίμηση είναι πως οι απανωτές, σχεδόν, διπλές εκλογές οδήγησαν σε αίσθηση προ τετελεσμένου αποτελέσματος.

2

Μεγάλοι δήμοι, ακόμη μεγαλύτερη αποχή

Κοιτώντας κανείς συνολικά τα αποτελέσματα, διαπιστώνει πως σε επίπεδο δήμων, χαμηλή συμμετοχή στην εκλογική διαδικασία σημειώθηκε ειδικά σε μεγάλους αστικούς δήμους της χώρας. Το αρνητικό ρεκόρ το έχει ο Δήμος Αθηναίων με συμμετοχή μόλις στο 32,32% στον α’ γύρο. Ενώ και στον β’ γύρο η συμμετοχή κινήθηκε ακόμη χαμηλότερα (26%) παρά το ντιμπέιτ μεταξύ των δύο υποψηφίων και την πολιτική πόλωση της μάχης τους τα τελευταία εικοσιτετράωρα πριν από τις κάλπες. Η γενική εκτίμηση είναι ότι στους μικρότερους δήμους μετράνε περισσότερο τα τοπικά χαρακτηριστικά, η αναγνωρισιμότητα και το έργο είναι πιο εμφανές, ενώ η ψήφος στους μεγάλους δήμους έχει, κυρίως, πολιτικά χαρακτηριστικά.

3

Ο β’ γύρος μπορεί να μην ακολουθεί τον α’ γύρο

Η ΝΔ, με 6 από τους 13 περιφερειάρχες της χώρας να εκλέγονται με τη στήριξή της από την πρώτη Κυριακή, είχε ήδη καταγραφεί ως η μεγάλη κερδισμένη των εκλογών. Οι κομματικοί υποψήφιοι περιφερειάρχες της, δηλαδή αυτοί που κατέβηκαν με αποκλειστικά «γαλάζιο» χρίσμα, συγκέντρωσαν κάτι παραπάνω από 2,2 εκατ. ψήφους, αριθμό μεγαλύτερο από αυτόν των ψήφων που έλαβε στις εθνικές εκλογές του Ιουνίου. Οι αριθμοί, βεβαίως, δεν πρέπει να συγκρίνονται καθώς στις αυτοδιοικητικές εκλογές οι ψηφοφόροι αποφασίζουν και με άλλα κριτήρια, ενώ ο δεύτερος γύρος επεφύλαξε εκπλήξεις και δεν ακολούθησε το κλίμα της πρώτης Κυριακής. Σε γενικές γραμμές, ωστόσο, η υπεροπλία της ΝΔ σε τοπικό επίπεδο φάνηκε να απειλείται περισσότερο από εσωκομματικούς «αντάρτες» και από την αποχή που ερμηνεύεται και ως αποτέλεσμα αδιαφορίας κι απογοήτευσης. Σαφή αύξηση εμφάνισε και το ΚΚΕ. Οι κομματικοί υποψήφιοι περιφερειάρχες του έλαβαν συνολικά περίπου 80.000 ψήφους παραπάνω σε σχέση με τις ψήφους που είχε λάβει το κόμμα τους στις εθνικές εκλογές.

4

Το εφτάψυχο ΠΑΣΟΚ του β’ γύρου

Οι τρεις σημαντικότερες μάχες του β’ γύρου των εκλογών κερδήθηκαν από υποψηφίους της Χαριλάου Τρικούπη, με μόνο τον υποψήφιο της Θεσσαλίας, Δημήτρη Κουρέτα, να κατεβαίνει εξαρχής και με τη στήριξη του ΣΥΡΙΖΑ. Κι αν η επικράτηση του Στέλιου Αγγελούδη στη Θεσσαλονίκη ήταν σχετικά πιο εύκολη, η νίκη του Χάρη Δούκα στην Αθήνα ήταν η μεγαλύτερη έκπληξη. Ενας υποψήφιος που ξεκίνησε ως το απόλυτο outsider με μηδαμινή αναγνωρισιμότητα και πέρασε στον β’ γύρο με μόλις 14,19%, πέτυχε την απόλυτη ανατροπή, κινητοποιώντας ψηφοφόρους μονάχα τις τελευταίες μέρες, όπου πιθανόν ευνοήθηκε και από την πόλωση που δημιούργησαν τα κομματικά επιτελεία.

5

Ο ΣΥΡΙΖΑ στήριξε ΠΑΣΟΚ

Ο ΣΥΡΙΖΑ, παρά τον ενθουσιασμό και τη δημοσιότητα που συγκέντρωσε μετά την εκλογή του νέου αρχηγού του, στις αυτοδιοικητικές κάλπες πέτυχε σημαντικά χειρότερη επίδοση από αυτή των εθνικών εκλογών του Ιουνίου του 2023.

Ευρισκόμενος, λοιπόν, σε χειρότερη θέση από τους υποψηφίους του ΠΑΣΟΚ σε σημαντικές περιφέρειες και δήμους, έκανε για πρώτη φορά το βήμα να παρέχει ανοιχτή και χωρίς αστερίσκους στήριξη σε υποψηφίους της Χαριλάου Τρικούπη (π.χ. τον Χάρη Δούκα). Πέραν των υποψηφίων που κατέβαιναν με συριζαϊκή στήριξη παρά την ξεκάθαρα πασοκική προέλευσή τους (π.χ. ο Δημήτρης Κουρέτας). Αυτές οι κινήσεις στήριξης και άτυπης τοπικής συνεργασίας θα έχει ενδιαφέρον να δούμε αν θα εξελιχθούν σε κάποια συνολικότερη αλλαγή της στάσης της Κουμουνδούρου απέναντι στο ΠΑΣΟΚ. Και τούμπαλιν.

6

Οι «αντάρτες» ενίοτε ανταμείβονται

Στις περισσότερες περιφέρειες που οι επίσημες κομματικές υποψηφιότητες της ΝΔ βρέθηκαν στον β’ γύρο απέναντι σε ομογάλακτους «αντάρτες», επικράτησαν εύκολα οι δεύτεροι. Στα Ιόνια Νησιά ο Ιωάννης Τρεπεκλής έναντι της Ρόδης Κράτσα, στη Δυτική Μακεδονία το νήμα έκοψε πρώτος o πρώην βουλευτής της ΝΔ Γιώργος Αμανατίδης έναντι του περιφερειάρχη Γιώργου Κασαπίδη. Στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη όπου πρώτος είχε έρθει στον α’ γύρο ο επίσημος υποψήφιος Χρήστος Μέτιος, τελικά επικράτησε ο «αντάρτης» Χριστόδουλος Τοψίδης, ενώ στο Βόρειο Αιγαίο ο Κώστας Μουτζούρης κέρδισε, τελικά, τον Αλκιβιάδη Στεφανή. Εξαίρεση ήταν η Πελοπόννησος, όπου ο Δημήτρης Πτωχός, η επίσημη υποψηφιότητα που ξεκίνησε με χαμηλή αναγνωρισιμότητα, προηγήθηκε του Πέτρου Τατούλη.

7

Οι σελέμπριτι (περίπου) διέπρεψαν

Οι σελέμπριτι υποψήφιοι σκίζουν, αλλά μόνο όταν διεκδικούν τις θέσεις συμβούλων. Αυτή η διαπίστωση μένει από την κακή επίδοση του Χάρη Ρώμα και της Μαρίνας Πατούλη, που ήταν υποψήφιοι δήμαρχοι στο Χαλάνδρι και τη Λυκόβρυση-Πεύκη, αντιστοίχως, πετυχαίνοντας χαμηλά ποσοστά και αποκλεισμό από τον β’ γύρο της μάχης. Στα περιφερειακά και τα δημοτικά συμβούλια, όμως, τα αναγνωρίσιμα πρόσωπα διέπρεψαν. Στην Αττική με τον Νίκο Χαρδαλιά εξελέγησαν, μεταξύ άλλων, ο Θάνος Ασκητής, ο Νίκος Σαργκάνης, ο Σάκης Κατσούλης (παίκτης ριάλιτι επιβίωσης), η Μπέσσυ – Μάθημα Σολφέζ – Αργυράκη, ο Big Sofo Σχορτσιανίτης και ο Iron Mike Ζαμπίδης. Στην Κεντρική Μακεδονία από την άλλη, σάρωσαν οι παλαίμαχοι Βούλα Πατουλίδου, Μπάνε Πρέλεβιτς και Αγγελος Χαριστέας.

8

Οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται

Στις 13 περιφέρειες της χώρας ούτε μία δεν θα διοικείται από γυναίκα, αφού η μοναδική περιφερειάρχης, η Ρόδη Κράτσα στα Ιόνια, απέτυχε να επανεκλεγεί. Σημειώνεται ότι συνολικά τις περιφέρειες διεκδικούσαν 67 άνδρες και μόλις 11 γυναίκες.

Στους συνολικά 332 δήμους της επικράτειας, υποψήφιοι δήμαρχοι ήταν 1.047 άνδρες και μόλις 164 γυναίκες. Στον α’ γύρο των εκλογών εξελέγησαν 13 γυναίκες δήμαρχοι και 16 πέρασαν στον β’ γύρο.

Και η αυτοδιοίκηση είναι, λοιπόν, ανδροκρατούμενη.

9

Κάποιοι δήμαρχοι είναι ακλόνητοι

Από τους 332 δήμους της χώρας η εκλογή των περισσότερων δημάρχων ήταν μια, σχετικά, εύκολη υπόθεση, αφού στους 246 εξελέγη δήμαρχος από τον α’ γύρο. Ορισμένοι εξ αυτών αποδείχθηκαν… κλασικές αξίες. Στον Δήμο Συκεών-Νεάπολης στη Θεσσαλονίκη, ο Σίμος Δανιηλίδης έσπασε τα ρεκόρ με την 8η σερί επανεκλογή του (εκλέγεται από το 1994), με ποσοστό 78,8%. Στον Δήμο Αγιάς, δήμαρχος θα παραμείνει για έβδομη συνεχόμενη θητεία ο Αντώνης Γκουντάρας, που παραμένει αήττητος από την πρώτη φορά που κατέβηκε σε αυτοδιοικητικές εκλογές ως υποψήφιος κοινοτάρχης Μελιβοίας σε ηλικία μόλις 25 ετών. Στην Αγία Βαρβάρα, ο Λάμπρος Μίχος επανεξελέγη δήμαρχος για έκτη φορά, ενώ την έκτη θητεία του εξασφάλισε και ο Ανδρέας Παχατουρίδης στο Περιστέρι.

10

Ο Κασιδιάρης απέτυχε

Ο Κασιδιάρης δεν είχε – ευτυχώς – τη δυναμική που πολλοί προεξοφλούσαν και ήρθε πέμπτος στον Δήμο Αθηναίων με 8,33%. Και η αποτυχία του πιθανόν να ενισχύθηκε από τις τραγελαφικές καταστάσεις στους «Σπαρτιάτες», οι οποίοι δεν κατάφεραν να εμφανιστούν σε κανέναν άλλο δήμοι και καμία περιφέρεια της χώρας.