Τι είναι αυτό που το λένε «Κεντροαριστερά»;

Το 1957, στη διεθνή παραγωγή «Το παιδί και το δελφίνι» που γυρίστηκε στην Υδρα, η Σοφία Λόρεν και ο Τώνης Μαρούδας τραγουδούν ένα υπέροχο τραγούδι του Τάκη Μωράκη που έγινε τεράστια επιτυχία.

Ηταν το «Τι είναι αυτό που το λένε αγάπη». Υποθέτω ότι τουλάχιστον η Λόρεν ήξερε την απάντηση αλλά το γεγονός δεν την εμπόδιζε να αναρωτιέται.

Σχεδόν εβδομήντα χρόνια αργότερα η απορία για την αγάπη μάλλον δεν έχει λυθεί.

Ισχύει όμως και για ένα σχετικά ιδιότυπο πολιτικό προϊόν που είναι η «Κεντροαριστερά». Τι είναι αυτό που το λένε έτσι;

Η πρώτη εμφάνιση του όρου ανάγεται στο 1871 και την εγκαθίδρυση της 3ης Γαλλικής Δημοκρατίας.

Τότε συγκροτήθηκε η πρώτη κοινοβουλευτική ομάδα «Κέντρο Αριστερά» που την αποτελούσαν φιλελεύθεροι και ορλεανιστές (οπαδοί δηλαδή του οίκου της Ορλεάνης) που είχαν προσχωρήσει στο νέο δημοκρατικό καθεστώς.

Επαιξαν σημαντικό πολιτικό ρόλο την περίοδο 1871 έως 1879 και μετά διαλύθηκαν (1885).

Υποθέτω πως με τον όρο Κεντροαριστερά δεν εννοούμε σήμερα τους οπαδούς του οίκου της Ορλεάνης, οι οποίοι μάλλον θα έχουν εκλείψει.

Κι ίσως εννοούμε ακόμη λιγότερο τη συνεργασία του «κεντρώου» κόμη Καβούρ με την «αριστερή» αντιπολίτευση του Ρατάτζι στο Κοινοβούλιο του Πεδεμόντιου που πέρασε στην Ιστορία με το όνομα «συμβίωση» (connubio). Ηταν το μακρινό 1852.

Ο όρος εμφανίστηκε ξανά πολύ πολύ αργότερα. Αλλά πάλι στην Ιταλία.

«Κεντρο-αριστερά» ή «οργανική Κεντρο-αριστερά» (Centro-sinistra) ονομάστηκαν οι τετρακομματικές κυβερνήσεις Χριστιανοδημοκρατών, Σοσιαλιστών, Σοσιαλδημοκρατών και Ρεπουμπλικανών που με πρωτεργάτη τον Αλντο Μόρο κυριάρχησαν από το 1963 έως το 1976.

Και επανεμφανίστηκε πάλι στην Ιταλία, το 1995, για να χαρακτηρίσει έναν εκλογικό συνασπισμό Χριστιανοδημοκρατών και Σοσιαλδημοκρατών υπό τον Ρομάνο Πρόντι.

Εκτοτε ο όρος άρχισε να εμφανίζεται και σε άλλες χώρες της Ευρώπης, φυσικά και στην Ελλάδα. Αλλά χωρίς να γίνει ποτέ σαφέστερος και χωρίς να αποκτήσει συγκεκριμένη μορφή ή χαρακτηριστικά.

Το μόνο σίγουρο είναι πως από τις διάφορες εκδοχές της Κεντροαριστεράς η Αριστερά δεν έχει περάσει ούτε απ’ έξω.

Λογικό. «Κεντροαριστερά» είναι συνήθως η Αριστερά του Κέντρου, όπως Κεντροδεξιά είναι η Δεξιά του. Πουθενά δεν αναφέρεται σε συγχώνευση παρατάξεων, ακόμη λιγότερο σε κάποιο άθροισμα του Κέντρου και της Αριστεράς ώστε η παρουσία της δεύτερης να θεωρείται απαραίτητη.

Η θεωρία ότι υπάρχουν σουρταφέρτες αριστεροί που θα υποδύονται τους κεντρώους και πονηροί κεντρώοι που θα δηλώνουν αριστεροί και θα ψηφίζουν όλοι μαζί την ίδια παράταξη αγγίζει τα όρια της παλαβομάρας. Δημόσια τη διατύπωσε μόνο ο Χρ. Σπίρτζης για άγνωστους λόγους και μάλλον χωρίς αποτέλεσμα.

Μια παλαβομάρα όμως που δεν εκπλήσσει ιδιαίτερα στην Ελλάδα. Οπου βασική πολιτική μέθοδος θεωρείται «να μαζευτούμε οι λιγότεροι να φάμε τους περισσότερους» – θυμηθείτε και την αείμνηστη «κυβέρνηση ηττημένων» που κυκλοφορούσε στις εκλογές του περασμένου Μαΐου.

«Ενότητα κι αγώνα» υποσχόταν άλλωστε στα εμβατήριά του κι ο μεγάλος Μίκης. Τίποτα περισσότερο. Παρόλο φυσικά που η κανονική πολιτική χρειάζεται και μερικά άλλα πράγματα.

Τι είναι όμως αυτό που το λένε «Κεντροαριστερά»;

Κανείς έως τώρα δεν έχει μπει στον κόπο να το προσδιορίσει. Αλλωστε η πιο προχωρημένη επεξεργασία των οπαδών της είναι πως ο Ζαχαριάδης θα υποστηρίξει τον Δούκα για να φύγει ο Μπακογιάννης και να ηττηθεί ο Μητσοτάκης ή τέλος πάντων κάτι παρεμφερές.

Ευγενής φιλοδοξία. Αλλά μάλλον δεν φτάνει. Και δύσκολα βγαίνει.

Αλλωστε στη δημοκρατία μας η πολιτική ζωή συγκροτείται από διακριτά κόμματα ή παρατάξεις. ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ… Με ιστορικότητα, αξίες, αναφορές και συγκεκριμένο πλαίσιο.

Δεν αποτελείται από περιφερόμενα σχήματα, ούτε από παρέες, ούτε από λαθρεμπόρους και τυχοδιώκτες, ούτε από ΕΠΕ.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου επινόησε το ευφυέστατο σχήμα της «αντιδεξιάς» όχι επειδή ήταν αριστερός ή «κεντροαριστερός» αλλά επειδή χρειαζόταν να μαζεύει εκλογικά τους αριστερούς χωρίς να είναι αριστερός ο ίδιος. Τι έκανε λοιπόν; Εφτιαξε έναν εχθρό.

Κι ούτε φυσικά διανοήθηκε ποτέ να κυβερνήσει με την Αριστερά.

Εχω και πιο χαριτωμένο. Ο νέος αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ Κασσελάκης επισκέφθηκε στενοχωρημένος και περίφροντις τη Μακρόνησο. Κατανοητός ο πόνος του αριστερού.

Η Μακρόνησος όμως δημιουργήθηκε και λειτούργησε στον Εμφύλιο από κυβερνήσεις τις οποίες υποστήριζε και στις οποίες κατά κανόνα μετείχε ο Σοφοκλής Βενιζέλος ως αντιπρόεδρος, υπουργός Στρατιωτικών κ.λπ.

Αλλά νωρίτερα ο ίδιος Κασσελάκης είχε επισκεφθεί περιχαρής και τους τάφους των Βενιζέλων στα Χανιά!

Ποιο λοιπόν είναι το «κεντρώο» και ποιο το «αριστερό» σε αυτό το τσάτρα – πάτρα; Μόνο ένας κεντροαριστερός Θεός μπορεί να το ξεχωρίσει.

Θα μου πείτε φυσικά ότι δεν πρέπει να αφήνουμε την πραγματικότητα να μας χαλάει μια ωραία ιστορία και η Κεντροαριστερά είναι μια ωραία ιστορία.

Με μάλλον περίεργη υπόθεση. Διότι, αν κατάλαβα καλά, οι κεντροαριστερές ανησυχίες προέκυψαν αφότου ο Μητσοτάκης ξανακέρδισε τις εκλογές με μεγάλη διαφορά από την αντιπολίτευση.

Σου λέει «αφού ο καθένας μόνος του είναι λίγος, μήπως βρούμε κάποια πατέντα για να είναι μαζί».

Κι αφότου διάφοροι παράγοντες (εντός και εκτός πολιτικής) νόμισαν ότι οι αντιπολιτεύσεις διαμορφώνονται κατόπιν διαδικασιών κι όχι μέσα από την κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα.

Μόνο έτσι θα μπορούσαν κάπως να συμπράξουν οι «κλέφτες και αστυνόμοι» της προηγούμενης πολιτικής περιόδου. Ρωτήστε και τον διώκτη Πολάκη που ήθελε να βάλει τους άλλους φυλακή.

Αλλά αυτό δεν είναι Κεντροαριστερά. Είναι «να φύγει ο Μητσοτάκης».

Και τελικά μοιράζουν απλώς ρόλους σε μια παράσταση που δεν υπάρχει. Τα κίνητρα είναι τόσο προφανή και τόσο ιδιοτελή που καθίστανται αδύναμα.