Σωτήρες της δημοκρατίας

Προ ημερών ο πρόεδρος του ΔΣΑ Δ. Βερβεσός ανησύχησε για τη λειτουργία της δημοκρατίας την οποία χαρακτήρισε «δυσώδη» (Αυγή, 4/10).

Συγκάλεσε λοιπόν μια συνάντηση με τρεις πρώην προέδρους του ΔΣΑ (Φ. Κουβέλη, Αντ. Ρουπακιώτη, Δ. Παξινό), έβγαλαν μια ανακοίνωση και πήγε στη Βουλή να την επιδώσει στην ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ (3/10).

Σύμφωνα με την ανακοίνωση οι πρώην και ο νυν ενδιαφέρονται για «τη λειτουργία των ανεξάρτητων αρχών» τις οποίες χαρακτηρίζουν «μείζονα θεσμικά αντίβαρα  με βασική αποστολή τον έλεγχο της πολιτικής εξουσίας».

Συνακόλουθα καταδικάζουν την πρόσφατη αντικατάσταση μελών των οποίων η θητεία είχε λήξει από τον Μάρτιο 2022.

Ζητούν δε «να επανεξεταστεί ο τρόπος ορισμού των μελών των ανεξάρτητων αρχών «με τη συμμετοχή και ευρύτερων κοινωνικών δυνάμεων (…) που θα παρέχουν την απαιτούμενη κοινωνική νομιμοποίηση».

Δεν είναι κακή ιδέα. Αλλά έχει μερικά προβλήματα.

Πρώτον, πουθενά στο Σύνταγμα και σε κανένα άρθρο που αφορά τις ανεξάρτητες αρχές δεν αναφέρεται ότι δουλειά τους είναι «ο έλεγχος της πολιτικής εξουσίας».

Εξ όσων γνωρίζουμε, στη δημοκρατία ο έλεγχος της πολιτικής εξουσίας ασκείται κοινοβουλευτικά, δικαστικά (για ενδεχόμενες παραβάσεις του νόμου) και τελικά από τον λαό στις εκλογές.

Επίσης όποιος θέλει μπορεί να βγάλει λόγους στο Hyde Park Corner, να γράψει πύρινα άρθρα ή να εκδώσει ανακοινώσεις – όπως καλή ώρα έκαναν ο νυν και οι πρώην πρόεδροι…

Δεύτερον, τι σόι «ευρύτερες κοινωνικές δυνάμεις» πρέπει να μετέχουν στην ανάδειξη των ανεξάρτητων αρχών πέρα από το Κοινοβούλιο.

Ποιος θα τις βγάζει; Θα κινητοποιήσουμε τη ΓΣΕΕ, την ΑΔΕΔΥ ή την ΠΑΣΕΓΕΣ; Θα οργανώνουμε λαϊκές συνελεύσεις; Θα κάνουμε «εκλογές ανεξάρτητων αρχών»; Δημοψηφίσματα; Θα τις βγάζουμε στον κλήρο; Ισως στα πέναλτι;

Ομολογώ ότι δεν μπορώ να φανταστώ πώς θα γίνεται. Και πρέπει να το διευκρινίσουμε διότι θα χρειαστεί να αλλάξουμε το Σύνταγμα και τον Κανονισμό της Βουλής αν θέλουμε να καθιερώσουμε κάτι τέτοιο.

Τρίτον, ποια είναι η «απαιτούμενη κοινωνική νομιμοποίηση», πώς τη μετράμε και κυρίως από ποιον απαιτείται.

Μυστήριο. Εξ όσων γνωρίζω στη δημοκρατική κοινωνία μας νομιμοποίηση παρέχει το Σύνταγμα, ο νόμος και φυσικά ο λαός σε ύστατη καταφυγή.

Θα μου πείτε πως όλα αυτά είναι ασαφείς λεπτομέρειες καλών προθέσεων κι ας αφήσουμε να τα πάρει ο άνεμος.

Η ουσία όμως βρίσκεται αλλού. Στην ευκολία, την προχειρότητα και την επιπολαιότητα με την οποία η δημοκρατία κηρύσσεται «εν κινδύνω» από διάφορους υποψήφιους σωτήρες της. Ακόμη κι αν δεν κινδυνεύει, ούτε ψάχνει για σωτηρία και σωτήρες.

Εδώ το παιχνίδι εκτός από αφελές γίνεται και επικίνδυνο.

Αφενός επειδή θέτουμε σε αμφισβήτηση τη λειτουργία της δημοκρατίας όπως ασκείται μέσα από τους θεσμούς της.

Αφετέρου επειδή θεωρούμε ότι κάποιος χρειάζεται να παρέμβει για να τη διορθώσει.

Η ανεξήγητη αναστάτωση που κατέλαβε διάφορους ενδιαφερόμενους για τις «ανεξάρτητες αρχές» έχει και μια άλλη ιδιαιτερότητα. Την άρνηση της δημοκρατίας στο όνομα της δημοκρατίας.

Σημειώνω ότι στη διάσκεψη των προέδρων διαμορφώθηκε μια πλειοψηφία μεταξύ ΝΔ και Ελληνικής Λύσης που διόρισε τα μέλη της ΑΔΑΕ και του ΕΣΡ.

Αυτό προβλέπει η κοινοβουλευτική διαδικασία, η οποία δεν καθιερώνει ειδικές απαγορεύσεις ή αποκλεισμούς για όποια κόμματα μετέχουν στο Κοινοβούλιο και στη διάσκεψη των προέδρων.

Αν το ζήτημα είναι ιδεολογικό πρόκειται προφανώς για πατεντάτη ανοησία.

Οσο ο Βελόπουλος θέτει ζήτημα δημοκρατίας επειδή υπερψήφισε την κυβερνητική πρόταση, άλλο τόσο ζήτημα δημοκρατίας θέτουν η «Νίκη» ή οι «Σπαρτιάτες» που την καταψήφισαν. Η δημοκρατία δεν είναι one way ticket.

Αν όμως το πρόβλημα αφορά την πολιτική, τότε είναι σοβαρό. Διότι έχει δυο πλευρές προς διερεύνηση.

Αν η κυβέρνηση έκανε ειλικρινείς προσπάθειες να εξασφαλίσει τη συναίνεση των μεγαλύτερων κομμάτων της αντιπολίτευσης στη σύνθεση των «ανεξάρτητων αρχών».

Κι αν τα κόμματα έδειξαν ειλικρινή προθυμία να ανταποκριθούν.

Αυτή προφανώς θα ήταν η πρωτεύουσα διαδικασία και η επιθυμητή εξέλιξη. Αλλά παρά τις εκατέρωθεν διαβεβαιώσεις, οφείλω να ομολογήσω ότι δεν πείστηκα πως αναζητήθηκε.

Η κυβέρνηση προφανώς διάθετε εναλλακτική λύση αφού «υπάρχουν κι αλλού πορτοκαλιές που κάνουν πορτοκάλια» και την ενεργοποίησε.

Ενώ η αντιπολίτευση βρέθηκε εκτός τόπου και χρόνου.

Ο μεν ΣΥΡΙΖΑ με το ελαφρυντικό ότι οι εσωκομματικές διαδικασίες εκλογής νέας ηγεσίας τον είχαν απορροφήσει και παραλύσει.

Το δε ΠΑΣΟΚ για τους ακατανόητους και ανεξήγητους λόγους που το τελευταίο διάστημα το ωθούν εκτός πολιτικών διεργασιών.

Διότι αν δεν μπαίνεις στη διαπραγμάτευση ώστε να κερδίσεις κάτι, τότε και θα χάσεις και δεν θα κερδίσεις τίποτα.

Πάμε λοιπόν πίσω. Διότι στην ουσία οι ανησυχίες των πρώην και νυν προέδρων του ΔΣΑ δεν έχουν να κάνουν ούτε με τη δημοκρατία, ούτε με τον τρόπο ανάδειξης των ανεξάρτητων αρχών, ούτε με τις αρμοδιότητές τους.

Μια χαρά είναι όλα αυτά.

Ανησυχητική είναι μόνο η αντίληψη ότι οι ανεξάρτητες αρχές δεν αποτελούν ανεξάρτητα όργανα της διοίκησης που χρησιμοποιούν την ανεξαρτησία τους για να προστατεύσουν τους πολίτες.

Αλλά είναι ένα είδος πολιτικών ανεξέλεγκτων οργάνων που άλλοτε δραστηριοποιούνται για λογαριασμό της κυβέρνησης κι άλλοτε υπέρ της αντιπολίτευσης.

Στην καλύτερη περίπτωση δηλαδή ότι είναι κάτι σαν διαιτητές.

Λυπάμαι αλλά δεν είναι, ούτε ποτέ πρέπει να γίνουν.

Διότι αν αναζητηθούν διαιτητές της πολιτικής αντιπαράθεσης, τότε θα πρέπει να παραδεχτούμε ότι η δημοκρατία μας έχει αποτύχει να ρυθμίζει τον εαυτό της.

Κι αν χρειάζεται κάποιον ρυθμιστή να τη θέσει υπό την προστασία του τότε ελάχιστη σημασία έχει αν θα είναι κάποιος συνταξιούχος δικαστικός ή εν ενεργεία συνταγματάρχης.