Διεθνείς δυσκολίες και ελληνοαλβανικές σχέσεις {CR}

Η προστασία της ελληνικής εθνικής μειονότητας που ζει στην Αλβανία αποτελεί βασική πτυχή των ελληνοαλβανικών σχέσεων. Ο σεβασμός, όμως, των δικαιωμάτων της μειονότητας αυτής από την εκάστοτε αλβανική κυβέρνηση κάθε άλλο παρά είναι δεδομένος. Η υπόθεση Φρέντι Μπελέρη αποτυπώνει το υπαρκτό πρόβλημα το οποίο ξεφεύγει από το πρόσωπο του εκλεγμένου δημάρχου της Χειμάρρας και έχει ευρύτερες διαστάσεις. Η παραβίαση των κανόνων του κράτους δικαίου από τη γειτονική χώρα προσελκύει τη διεθνή προσοχή. Μία σημαντική πτυχή προβληματισμού αφορά το γεγονός ότι στη συντριπτική τους πλειοψηφία οι αλβανοί πολίτες θεωρούν ότι η χώρα τους σέβεται τα δικαιώματα της ελληνικής εθνικής μειονότητας. Μέσα σε ένα τέτοιο εγχώριο περιβάλλον είναι ιδιαίτερα εύκολο για τον αλβανό πρωθυπουργό, Εντι Ράμα, να προχωρεί σε κινήσεις ή δηλώσεις που προκαλούν μεν εκνευρισμό στην Ελλάδα αλλά ταυτόχρονα ικανοποιούν τους πολίτες της χώρας του. Για την αλβανική κοινή γνώμη, δηλαδή, το ζήτημα Μπελέρη γίνεται αντιληπτό με όρους τελείως διαφορετικούς από την ελληνική κοινή γνώμη.

Για να αντιμετωπίσει το ζήτημα η ελληνική κυβέρνηση έχει επιλέξει τη διεθνοποίησή του. Στο πλαίσιο αυτό, επιχειρεί να συνδέσει την ευρωπαϊκή προοπτική της Αλβανίας με την εφαρμογή των σχετικών προτύπων της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την προστασία των δικαιωμάτων της ελληνικής εθνικής μειονότητας – που μάλιστα είναι η μεγαλύτερη αριθμητικά μειονότητα στην Αλβανία. Ωστόσο, είναι αμφίβολο κατά πόσο η συγκεκριμένη τακτική μπορεί να αποφέρει χειροπιαστά αποτελέσματα. Ο Εντι Ράμα, όπως και άλλοι ηγέτες χωρών από τα Δυτικά Βαλκάνια, αμφιβάλλουν για την ουσιαστική βούληση της Ευρωπαϊκής Ενωσης να δώσει καινούργια ώθηση στη διαδικασία διεύρυνσης. Συνεπώς, το πρόβλημα για την Αλβανία αυτή τη στιγμή δεν είναι η ελληνική τακτική αλλά οι ρεαλιστικές προοπτικές διεύρυνσης της Ενωσης.

Παράλληλα, ανεξάρτητα από την αμφιλεγόμενη επιτάχυνση της διαδικασίας διεύρυνσης, η Ευρωπαϊκή Ενωση επιδιώκει να ενισχύσει τις σχέσεις της με την Αλβανία. Oι δύο πλευρές, για παράδειγμα, υπέγραψαν πρόσφατα νέα συμφωνία για επιχειρησιακή συνεργασία στη διαχείριση των συνόρων. Συγκεκριμένα, η ενισχυμένη επιχειρησιακή συνεργασία μεταξύ FRONTEX και Τιράνων έχει στόχο να συμβάλει στην αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης και του διασυνοριακού εγκλήματος και να ενισχύσει την ασφάλεια στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Οσο φουντώνει ξανά η μεταναστευτική κρίση, τόσο περισσότερο οι Βρυξέλλες θα χρειάζονται τη συνεργασία με την αλβανική κυβέρνηση.

Παράλληλα, η Αλβανία θεωρείται αξιόπιστο κράτος μέλος του ΝΑΤΟ, και ανήκει μάλιστα στις χώρες εκείνες που είναι διατεθειμένες να προσφέρουν εγγυήσεις ασφαλείας στην Ουκρανία. Mέσα στην εβδομάδα, το αμερικανικό Πεντάγωνο προχώρησε περισσότερο και ανακοίνωσε την κοινή απόφαση Ουάσιγκτον – Τιράνων να ενισχύσουν τους αμυντικούς τους δεσμούς. Κατά καιρούς, άλλωστε, ο Εντι Ράμα εκφράζει δημοσίως την επιθυμία του να δημιουργήσει στρατιωτικές βάσεις στη χώρα του για το ΝΑΤΟ, ενώ έχει βρεθεί σε ανοιχτή αντιπαράθεση με το Ιράν. Υπό το πρίσμα των διεθνών εξελίξεων, δεν προκαλεί έκπληξη ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν απλώς πραγματοποιήσει κάποιες χλιαρές δημόσιες τοποθετήσεις για το θέμα Μπελέρη. Τα στρατηγικά τους συμφέροντα υπερτερούν άλλων ενδιαφερόντων. Η ελληνική πλευρά καλείται να λάβει υπόψη της δεδομένα για να προστατεύσει μακροπρόθεσμα και στην πράξη την εθνική μειονότητα στην Αλβανία.

Ο Δρ. Γιώργος Ν. Τζογόπουλος είναι Senior Fellow στο ΕΛΙΑΜΕΠ και το Κέντρο Μπέγκιν Σαντάτ του Ισραήλ, και λέκτορας Διεθνών Σχέσεων στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο της Νίκαιας (Cife).