Καθοριστική η τήρηση των κριτηρίων ένταξης στην ΕΕ

Η Αλβανία θεωρείται στη Γερμανία «υπόδειγμα» για τις υποψήφιες προς ένταξη στην ΕΕ χώρες των Δυτικών Βαλκανίων. Η υπόθεση Μπελέρη δεν ανατρέπει τη στάση της κυβέρνησης του Βερολίνου, αλλά στον βαθμό που άπτεται του σεβασμού μειονοτικών δικαιωμάτων έχει τη δυναμική να την επηρεάσει.

Οταν ο Ολαφ Σολτς υποδέχτηκε στην καγκελαρία του Βερολίνου τον Εντι Ράμα στις 7 Μαρτίου 2023 είχε μόνον επαίνους για την Αλβανία. Η ενταξιακή της διαδικασία είχε ξεκινήσει επισήμως από το καλοκαίρι του 2022 και μέσα σε έξι μήνες έκανε σημαντικά βήματα επικυρώνοντας τον Ιανουάριο του 2023 ως πρώτη χώρα των Δυτικών Βαλκανίων τα τρία βασικά ντοκουμέντα. «Είναι ένα καλό υπόδειγμα για την περιοχή και μία σημαντική πρόοδος. Διότι έτσι διασφαλίζονται οι τέσσερις βασικές ελευθερίες για την περιοχή – η ελεύθερη διακίνηση προσώπων, αγαθών, υπηρεσιών και κεφαλαίου», τόνισε ο Σολτς στις κοινές του δηλώσεις με τον Ράμα.

Η γρήγορη ένταξη των έξι χωρών των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ είναι στρατηγικής σημασίας για τη Γερμανία που θέσπισε για τον σκοπό αυτόν από το 2014 τη λεγόμενη «Διαδικασία του Βερολίνου». Παραμένει στρατηγικός στόχος και για το σημερινό καγκελάριο. «Επιθυμούμε να σας χαιρετίσουμε όσο το δυνατόν γρηγορότερα στην ΕΕ. Τα καλά βήματα προόδου στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Αλβανίας είναι ένα πολύ καλό μήνυμα», συμπλήρωσε ο Σολτς. Στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων παραμένει «η ενίσχυση του κράτους δικαίου». Επιπρόσθετα, «τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης είναι θεμελιακό συστατικό στοιχείο των ευρωπαϊκών δημοκρατιών». Σημαντικό επίσης είναι ένα «νομικά ασφαλές και διαφανές οικονομικό περιβάλλον».

Οι επισημάνσεις του γερμανού καγκελάριου τον περασμένο Μάρτιο αποκτούν νέα βαρύτητα υπό το φως των εξελίξεων που ακολούθησαν δύο μήνες αργότερα με τη σύλληψη του εκλεγμένου δημάρχου της Χειμάρρας Φρέντι Μπελέρη. Κατηγορείται για παραβίαση της εκλογικής νομοθεσίας και παραμένει από τον περασμένο Μάιο προφυλακισμένος. Για τον ίδιο τον Μπελέρη, οι κατηγορίες είναι προσχηματικές, αποδίδει τη δίωξή του σε «καθεστώς τρομοκρατίας» εκ μέρους της κυβέρνησης Ράμα, για να αποκρυβούν στοιχεία υφαρπαγής περιουσιών της ελληνικής μειονότητας.

Το «αγκάθι». Η πολιτική διάσταση που πήρε το θέμα με εμπρηστικές παρεμβάσεις του αλβανού πρωθυπουργού Εντι Ράμα μετατρέπει την υπόθεση σε σοβαρό αγκάθι στις σχέσεις Αθήνας – Τιράνων και επηρεάζει ευθέως τη στάση της Ελλάδας στην ενταξιακή πορεία της Αλβανίας.

Σε ποιο βαθμό η υπόθεση Μπελέρη μπορεί να εξελιχθεί σε εμπόδιο για την ένταξη της Αλβανίας στην ΕΕ;

«Οι αλβανικές αρχές διενεργούν έρευνες για την υπόθεση του υποψηφίου δημάρχου Χειμάρρας, Φρέντι Μπελέρι. Αναμένουμε τη διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη στην Αλβανία», απάντησε στα «ΝΕΑ» εκπρόσωπος του γερμανικού υπουργείου Εξωτερικών. «Καθοριστικός παράγοντας για την ένταξη της Αλβανίας στην ΕΕ είναι η εκπλήρωση των κριτηρίων ένταξης, συμπεριλαμβανομένης της υιοθέτησης του κοινοτικού κεκτημένου», συμπλήρωσε ο εκπρόσωπος.

Το πρώτο σκέλος της τοποθέτησης, ήταν αναμενόμενο. Δεδομένου ότι δεν έχει ολοκληρωθεί το δικαστικό σκέλος της δίωξης Μπελέρη, το γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών δεν θα έπαιρνε σαφή θέση για λεπτομέρειες της υπόθεσης. Αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία ότι στα κεντρικά του υπουργείου Εξωτερικών στο Βερολίνο ενημερώνονται για τις εξελίξεις από τις διπλωματικές αρχές της Γερμανίας στα Τίρανα.

Η πολιτική ουσία βρίσκεται στο δεύτερο σκέλος της απάντησης, με την επισήμανση του καθοριστικού ρόλου που παίζει η εκπλήρωση των κριτηρίων και του κοινοτικού κεκτημένου στην πορεία ένταξης της Αλβανίας στην ΕΕ. Θεμελιακό συστατικό του κοινοτικού κεκτημένου είναι ο σεβασμός των μειονοτήτων και των δικαιωμάτων τους. Σ΄ αυτό το πλαίσιο μπαίνει το περιουσιακό ζήτημα της ελληνικής μειονότητας στην Αλβανία, που βγάζει στην επιφάνεια η υπόθεση Μπελέρη στην πολλά υποσχόμενη τουριστικά περιοχή της Χειμάρρας.

Προς το παρόν, η γερμανική κυβέρνηση δεν φαίνεται να αξιολογεί την υπόθεση Μπελέρη ως εξέλιξη που θα τορπιλίσει την ενταξιακή πορεία της Αλβανίας. Προτεραιότητα έχει η ταχύτερη δυνατή πρόσδεση των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ, όπως δείχνει και διάσκεψη που οργανώνεται στο Βερολίνο στις αρχές Νοεμβρίου σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ και των υποψήφιων προς ένταξη χωρών.

Ωστόσο, στον βαθμό που τεκμηριωθούν οι καταγγελίες περί παράνομων απαλλοτριώσεων περιουσιών της ελληνικής μειονότητας από τις αλβανικές αρχές, δεν θα μπορεί και το υπουργείο της «πράσινης» και ευαίσθητης στα μειονοτικά υπουργού Εξωτερικών, Αναλένα Μπέρμποκ, να κλείσει τα μάτια στην καταπάτηση δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας στην Αλβανία.