Μέτρα προφύλαξης από τη λεπτοσπείρωση

Η κακοκαιρία «Daniel» αλλά και η υπό εξέλιξη «Elias» έχουν θέσει σε επιφυλακή τον υγειονομικό μηχανισμό, με έμφαση στις ήδη πληγείσες περιοχές. Η λεπτοσπείρωση άλλωστε αποτελεί πρόκληση σε ό,τι αφορά την υγεία των κατοίκων της Θεσσαλίας, με τα πρώτα περιστατικά να έχουν ήδη καταγραφεί και τους ειδικούς να προειδοποιούν πως εγκυμονεί ο κίνδυνος να αυξηθούν το επόμενο διάστημα.

Το ένθετο «Υγεία» αντλώντας δεδομένα από τον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) εστιάζει στη συγκεκριμένη νόσο και στα μέτρα προστασίας.

Αναλυτικότερα και όπως αναφέρουν οι ειδικοί του Οργανισμού, η  λεπτοσπείρωση είναι ένα λοιμώδες νόσημα που προκαλείται από διάφορα στελέχη του βακτηριδίου Leptospira spp. Οι συχνότεροι ξενιστές είναι τα τρωκτικά, αλλά και πολλά άλλα είδη θηλαστικών, άγρια ή οικόσιτα (π.χ. χοίροι, βοοειδή, αιγοπρόβατα και σκύλοι), τα οποία μπορεί να αποβάλλουν παθογόνο λεπτόσπειρα στα ούρα.

Στα ζώα-δεξαμενές οι μικροοργανισμοί μπορεί να παραμένουν επί μακρόν στα εσπειραμένα σωληνάρια του νεφρού, συχνά χωρίς να προκαλούν εμφανή νόσο παρά μόνο παρατεταμένη και συνήθως διαλείπουσα αποβολή του μικροοργανισμού στα ούρα.

Η συχνότητα εμφάνισης διαφέρει από χώρα σε χώρα, ενώ κατά κύριο λόγο εμφανίζονται σποραδικά κρούσματα. Επιδημίες παρατηρούνται έπειτα από έκθεση σε κοινή πηγή που αποτελεί συνήθως μολυσμένη υδάτινη συλλογή.

Οι ειδικοί πάντως υπογραμμίζουν πως η λεπτοσπείρωση θεωρείται ότι έχει την ευρύτερη γεωγραφική εξάπλωση μεταξύ νοσημάτων που μεταδίδονται από τα ζώα στους ανθρώπους.

Πώς μεταδίδεται. λεπτόσπειρα μπορεί να μεταδοθεί όταν ούρα ή ιστοί μολυσμένου ζώου έρθουν σε επαφή με βλεννογόνους (των οφθαλμών, της μύτης και του στόματος) ή με λύσεις συνεχείας του δέρματος. Επίσης η μετάδοση μπορεί να γίνει έμμεσα όταν ο άνθρωπος έρθει σε επαφή με μολυσμένο από ούρα περιβάλλον (κολύμπι ή έκθεση σε μολυσμένα νερά, κατάποση μολυσμένης τροφής).

Η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο είναι εξαιρετικά σπάνια και είναι δυνατόν να συμβεί μέσω της σεξουαλικής επαφής και του μητρικού θηλασμού. Στην περίπτωση κάθετης μετάδοσης του βακτηριδίου (από την έγκυο στο έμβρυο) μπορεί να προκληθεί αποβολή. Η λεπτόσπειρα είναι δυνατόν να ανευρίσκεται στα ούρα ασθενών, συνήθως έως και έναν μήνα ή και περισσότερο μετά το πέρας της κλινικής νόσου. Θα πρέπει να λαμβάνονται προφυλάξεις κατά τον χειρισμό των ούρων και τήρηση των μέτρων υγιεινής. Η περίοδος επώασης είναι κατά μέσο όρο 5-14 ημέρες, ωστόσο το εύρος της περιόδου επώασης κυμαίνεται από 2 έως και 30 ημέρες.

Συμπτώματα και θεραπεία.Η λεπτοσπείρωση μπορεί να εμφανιστεί με δύο κλινικά σύνδρομα, την ανικτερική και την ικτερική λεπτοσπείρωση. Στα αρχικά στάδια η κλινική εικόνα είναι παρόμοια με αυτήν της γριπώδους συνδρομής (πυρετός, ρίγος, μυαλγία κ.λπ.). Επίσης, είναι δυνατόν άτομα τα οποία έχουν μολυνθεί με λεπτόσπειρα να εμφανίσουν ήπιες εκδηλώσεις ή να μην εμφανίσουν κανένα απολύτως σύμπτωμα. Για τους παραπάνω λόγους πιστεύεται πως πρόκειται για ένα νόσημα που υποδιαγιγνώσκεται.

Το πιο συχνό σύνδρομο είναι η αντικτερική λεπτοσπείρωση, μια αυτοπεριοριζόμενη συστηματική νόσος, η οποία παρατηρείται περίπου στο 85%-90% των περιπτώσεων. Η μορφή αυτή έχει καλή πρόγνωση.

Η ικτερική μορφή της νόσου έχει συνήθως αιφνίδια έναρξη, η οποία χαρακτηρίζεται κατά κανόνα από υψηλό πευρετό (38,5-39°C), κεφαλαλγία (που δεν υποχωρεί με αναλγητικά), έντονες μυαλγίες, ρίγος και κηλιδοβλατιδώδες εξάνθημα. Ανορεξία, ναυτία, έμετοι και κοιλιακό άλγος παρατηρούνται επίσης στους περισσότερους ασθενείς. Με την εξαφάνιση της λεπτοσπειραιμίας και του πυρετού εμφανίζονται σπληνομεγαλία και ηπατομεγαλία, ίκτερος και νεφρική ανεπάρκεια, που συνήθως είναι αναστρέψιμη. Η μορφή αυτή συνοδεύεται από ποικίλου βαθμού θνητότητα που μπορεί να φτάσει 10%-20% των περιστατικών.

Οπως σημειώνουν οι ειδικοί του ΟΕΟΔΥ, η έγκαιρη έναρξη της θεραπείας συχνά είναι καθοριστική για την έκβαση της νόσου.

Οδηγός προστασίας. Είναι σημαντικό, όπως έχει επισημάνει η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, να αποφεύγονται τα στάσιμα νερά και να υπάρχει κατάλληλος ρουχισμός και υποδήματα.

Επίσης, δεν πρέπει να καταναλώνονται ωμά φρούτα και λαχανικά από περιοχές όπου έχει σημειωθεί πλημμυρικό φαινόμενο.Αντίστοιχα, οι πολίτες πρέπει να προσέχουν να μην αφήνουν εκτεθειμένα τρόφιμα, τα οποία μπορούν να έρθουν σε επαφή με τρωκτικά. Από το μολυσμένο νερό και τη λάσπη είναι σημαντικό να προστατεύονται και τα κατοικίδια, καθώς μπορούν και αυτά να μεταδώσουν τη νόσο στον άνθρωπο.