Τα ύστερα του κόσμου

Κάθε γενιά βαυκαλίζεται πως είναι η τελευταία. Οτι επί των ημερών της θα συμβεί η συντέλεια του κόσμου.

Οι πρώτοι χριστιανοί το είχαν δέσει κόμπο – δαχτυλίδι. Εφόσον ο Μεσσίας είχε έρθει, η Δευτέρα Παρουσία δεν θα αργούσε. Εχουν περάσει δύο χιλιάδες χρόνια. Κι ακόμα περιμένουν να ανοίξουν τα μνήματα και οι ουρανοί, να κριθούν ζώντες και νεκροί, να πάρουν οι μεν την άγουσα για τον Παράδεισο, οι δε για τα καζάνια της Κολάσεως.

Δεν χρειαζόταν να θρησκεύεσαι για να πιστέψεις πως η μέρα μηδέν επίκειται. Η έλευση ενός κομήτη που θα έκαιγε με την ουρά του τον πλανήτη… Πανδημίες σαν την πανούκλα, τη χολέρα, που αφάνιζαν στο πέρασμά τους πολιτείες και χωριά. Οι επιζώντες πάθαιναν αμόκ, άφηναν δουλειές και οικογένειες, ξεπάτωναν τα ασκιά με το κρασί, καταβρόχθιζαν τις σοδειές, έστηναν μακάβρια γλέντια, χόρευαν μέχρι λιποθυμίας…

Το 1945 γεννήθηκε ο εφιάλτης του πυρηνικού ολέθρου. Ενα κουμπί εάν πατιόταν κι έπεφτε η πρώτη βόμβα στη Νέα Υόρκη ή στο Λένινγκραντ, θα ακολουθούσε εν ριπή οφθαλμού το σώσε. Το έχει εικονογραφήσει εμπνευσμένα ο Στάνλεϊ Κιούμπρικ στην τραγικωμωδία «SOS Πεντάγωνο καλεί Μόσχα».

Το 1992, ο Φουκουγιάμα κήρυξε το Τέλος της Ιστορίας. Τον θρίαμβο των φιλελεύθερων δημοκρατιών, που θα οδηγούσε σε παγκόσμια ειρήνη και ευδαιμονία. Κούνια που τον κούναγε.

Κάθε γενιά τρέμει και ηδονίζεται εσχατολογώντας. Στις μέρες μας ωστόσο οι επιστήμονες – με στοιχεία που φαντάζουν ακράδαντα – προειδοποιούν. Ο πλανήτης θα υπερθερμανθεί. Οι παγετώνες θα λιώσουν. Η στάθμη των νερών θα ανέβει – ό,τι παραθαλάσσιο θα βυθιστεί και θα πνιγεί. Μεταναστευτική πλημμυρίδα, που ανάλογή της δεν έχουμε δει τους τελευταίους πολλούς αιώνες, θα σαρώσει σύνορα και καθεστώτα.

Εχουμε, οι δυτικοί άνθρωποι, κεκτημένα, βασικά έστω; Μια καθημερινότητα στοιχειωδώς κανονική; Το προνόμιο να προγραμματίζουμε τις ζωές μας; Κάλλιο να τα ξεχάσουμε. Οι επόμενες δεκαετίες θα φέρουν τα πάνω κάτω…

Πρόκειται για την άλλη όψη των φωτεινών σεναρίων, τα οποία εκθειάζουν την ψηφιακή επανάσταση, την τεχνητή νοημοσύνη ως αρωγό του ανθρώπου, τα άλματα της ιατρικής, την τελειοποίηση και επικράτηση των ήπιων μορφών ενέργειας.

Επενδύουμε ψυχικά σε ένα μέλλον φωτεωινό. Ξεσπάει η πανδημία το 2020. Ο πόλεμος στην Ουκρανία δύο χρόνια αργότερα. Τα ακρότατα καιρικά φαινόμενα όπου γης. Και μας ζώνουν τα φίδια. Πώς θα εικονογραφούσα το σήμερα; Θα ζωγράφιζα ένα λάπτοπ τελευταίας τεχνολογίας να επιπλέει στη θάλασσα του θεσσαλικού κάμπου.

«Σκέψου μας το 2050…», μου έλεγε χθες ένας συνομήλικός μου φίλος. «Θα έχουμε πατήσει τα ογδόντα. Τα καλοκαίρια στην Ελλάδα θα είναι πλέον αφόρητα – καύσωνας, λίβας θα σου απαγορεύει να ξεμυτίσεις, να απομακρυνθείς από το κλιματιστικό, τον Ιούλιο τουλάχιστον και τον Αύγουστο. Ο πληθυσμός της Αφρικής θα έχει αγγίξει τα 2,5 δισεκατομμύρια, θα ξεχειλίζει προς την Ευρώπη, από το να αντιστεκόμαστε με αστεία τείχη και με επαναπροωθήσεις, προτιμότερο να τους καλοδεχτούμε και να μοιραστούμε μαζί τους το έχειν μας. Τα παιδιά και τα εγγόνια μας θα έχουν πιθανότατα αναχωρήσει προς την εύκρατη πλέον και αραιοκατοικημένη Σκανδιναβία. Εμείς θα έχουμε μείνει πίσω, γέροι, κοτσονάτοι μάλλον χάρη στους γιατρούς. Θέλουμε να τα υποστούμε όλα αυτά; Ή όπως η θρυλική Λωξάντρα πέθανε το 1914, παραμονές του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, έτσι και για εμάς ευλογία θα αποτελούσε να φύγουμε από τη ζωή λίγο πριν από την εποχή μας;».

«Στα ογδόντα μας», του απάντησα, «θα υπάρχουμε από περιέργεια. Οποια προσωπικά στοιχήματα κι αν βάλαμε, θα τα έχουμε κερδίσει ή χάσει. Και θα μας είναι ολοένα και πιο αδιάφορο. Υστατη ψυχαγωγία μας; Να βλέπουμε τον κόσμο να μεταμορφώνεται ραγδαία. Να καλπάζει αφηνιασμένος προς πάσα κατεύθυνση. Οχι, εγώ εννοώ να γραπωθώ σαν γέρος του “Μάπετ Σόου” από το θεωρείο μου. Να αντέξω εδώ όσο γίνεται περισσότερο. Με τη γεροντική απάθεια που την αποκαλούν σοφία, να βλέπω ό,τι βρέξει, ας κατεβάσει. Γιατί γλυκιά είναι η ζωή κι ο θάνατος μαυρίλα…».