Μπλουμ Horizon

Επισκέφθηκα το εξοχικό φίλου στη Χαλκιδική, ένα σπίτι χτισμένο μπροστά στη θάλασσα: μεσολαβεί χωματόδρομος, η άμμος της παραλίας και μετά το νερό – ε, λοιπόν πάνω στην άμμο και σε προοπτική διακοσίων μέτρων είχε φυτεμένες δεκάδες ιδιωτικές ομπρέλες που παρέμεναν εκεί αγέρωχες, μέρα και νύχτα. Ιδιώτες είχαν κατοχέψει το μέρος κανονικά – ρώτησα αν έχει αντιδράσει ο δήμος. Ο φίλος μου είπε πως οι δημοτικές υπηρεσίες έχουν ξηλώσει δύο φορές τις ομπρέλες, αλλά την επόμενη μέρα οι λεβέντες ήρθαν και ξαναφύτεψαν άλλες. Και μάλλον είναι οι ίδιοι που θα υποστηρίζουν και το δίκαιο κίνημα της ξαπλώστρας, μου είπε, διότι ο Ελλην έχει διπλή αντίληψη για το κράτος: η μία θέλει ένα κράτος-μπουρδέλο για τον ίδιο ώστε να κάνει όποια παρανομία μπορεί και η έτερη ένα κράτος-ανελέητο τιμωρό αλλά μόνον για τους άλλους. Ενα κράτος ντουμπλ-φας, που να προσαρμόζεται στην ευελιξία του απογόνου των Σαλαμινομάχων.

Και μάλλον το ίδιο ισχύει και για εκείνους τους δύο που έστειλαν από τον καταπέλτη του πλοίου τον ανθρωπάκο στον θάνατο, επειδή άργησε μερικά δευτερόλεπτα: επέβαλαν με κλωτσιά την απόλυτη, θανάσιμη αυστηρότητα, την εξουσία τους, παράλογα ανελέητοι, χωρίς καμιά συγκατάβαση, ή ενσυναίσθηση – αλλά δεν αποκλείεται να είναι οι ίδιοι (ίδιας νοοτροπίας) που φυτεύουν τις ομπρέλες σαν ζαχαροκάλαμα, παρκάρουν παράνομα, χτίζουν σε χαράδρες, ποτάμια, δάση και φοροδιαφεύγουν. Ομως, όποιος εμπίπτει στην περιοχή της δικής τους πενιχρής μικρο-εξουσίας, στον καταπέλτη, τον σουτάρουν στη θάλασσα με ενθουσιασμό. Ωστόσο, κι αυτοί οι δύο, του πλοίου (Μπλουμ Horizon – όπως κι όλη η Θεσσαλία) δεν είναι τίποτα εντελώς σπάνιες εξαιρέσεις, αλλά συχνά και δυνάμει εμείς οι ίδιοι, σχεδόν ο μέσος, τυπικός Ελλην. Μην υποκρινόμαστε πως τάχατες πρόκειται για τροπικά, σπάνια τέρατα. Εκείνος που σε κορνάρει να φύγεις σχεδόν πριν ακόμα ανάψει το πράσινο, ο αυστηρός, δήθεν, ο νομοταγής, που έχει κάνει πέντε παρανομίες απ’ το πρωί, είναι ίδιος, τηρουμένων των αναλογιών. Ο Ελληνας της διπλής αντίληψης.

Αυτό είναι κάτι που διορθώνεται; Δύσκολα. Μάλλον έτσι θα πορευτούμε τις επόμενες δεκαετίες κι όποιος αντέξει. Και βέβαια, θα φταίνε πάντα οι άλλοι, το κράτος, ο Ιλον Μασκ που συνωμοτεί, κάποια σκοτεινά κέντρα που θα μας φυτέψουν τσιπάκια για να ξέρουν τι χρώμα κάλτσες φοράμε, ενώ αυτό το δικαιούται να το ξέρει μόνον ο Θεός, ο αδιάκριτος παντογνώστης που κατέχει νόμιμα την τεχνογνωσία της παρακολούθησης όλων, προαιωνίως. Βέβαια φταίει κι αυτό το θολό μέγεθος που λέγεται κράτος και δεν είναι κάποια μεταφυσική οντότητα, αλλά πάλι εμείς. Η κατάσταση επιδεινώνεται από το είναι δομημένο χειρότερα κι από μπουρδέλο εδώ και δεκαετίες, με αλληλο-επικαλύψεις, τρομερή σύγχυση αρμοδιοτήτων, διαφθορά και πελατειακή σχέση ακόμα και με τον εαυτό του. Και, όπως είναι φτιαγμένο, δεν παλεύεται. Δήμαρχοι, κοινοτάρχες, περιφερειάρχες, υπουργεία, δημόσιες υπηρεσίες σ’ ένα αξεδιάλυτο μπέρδεμα, σαν πετονιά που έγινε κανταΐφι. Πολλές καλές προσπάθειες αλληλοακυρώνονται, το όλον συχνά παραλύει και κανείς δεν μπορεί να κάνει το καλύτερο εφόσον δεν εκλογικευθεί η δομή, χωριστούν οι αρμοδιότητες και μάθει ο καθείς ξεκάθαρα ποιος έχει ευθύνη και ως πού – αλλιώς θα συνεχίσει να ισχύει εκείνο το θρυλικό που μου είπε ένας ταξιτζής: «Τι τα θέλετε, κύριε μου, είμαστε κράτος αναπόφευκτον».

Επιπλέον, το εν συγχύσει κράτος, το επανδρώνει ο συνήθης Ελληνας με τη διπλή αντίληψη γι’ αυτό και για τον εαυτό του. Υπάρχουνε, βέβαια, και πολλές εξαιρέσεις που σώζουν, όσο γίνεται το παιχνίδι. Οσοι μπορούν να αντέξουν και για όσο αντέξουν, καθόσον η Λερναία Υδρα αναγεννάται διαρκώς όπως και η ίδια νοοτροπία από γενιά σε γενιά, ασχέτως ιδεολογίας, διότι αυτή η αντίληψη είναι βαθύτερη και ισχυρότερη κάθε πολιτικής θεωρίας, είναι τρόπος ζωής. Τρόπος επιβίωσης. Μια α λα ελληνικά μέθοδος του υπάρχειν. Κι έτσι όλοι βολευόμαστε αφού είναι μονά ζυγά δικά μας – αρκεί να μη μας βαρέσει, ειδικά εμάς, προσωπικά, καμιά μεγάλη καταστροφή. Τότε, αίφνης, θέλουμε να είναι όλα δίκαια και σωστά και το μαραζωμένο κράτος να γίνει, αίφνης, μοιρογνωμόνιο και σούπερμαν για χάρη μας και για όσο μας συμφέρει, φυσικά. Μετά, θα ξαναχτίσουμε στο δάσος κατά τα παλαιά ήθη, και για να συνεχιστεί η ιερή παράδοση. Μη γίνουμε υπερβολικά νόμιμοι και χαλάσει η πιάτσα.

Τώρα, ποιος φταίει για όλα αυτά είναι ένα ερώτημα που φτάνει ως την Τουρκοκρατία και τον Ιμπραήμ Πασά. Η ευθύνη είναι διαχρονική. Συλλογική και προσωπική – παρά τις ουκ ολίγες εξαιρέσεις. (Διότι υπάρχουν και λαμπροί εξωγήινοι ανάμεσά μας). Αλλά το μέγα ερώτημα είναι άλλο: μπορεί μια οποιαδήποτε κυβέρνηση να τα αλλάξει όλα αυτά, να εκλογικεύσει τα πράγματα, να προβλέψει, να παρέμβει δραστικά; Αμφίβολο, και χρειάζονται πολλά χρόνια. Ποιος θα βάλει χέρι σε όλους εκείνους που χτίζουν παντού, φυτεύουν ομπρέλες, αγκυρώνουν ξαπλώστρες μέσα στη θάλασσα, στους άλλους που δηλώνουν 5.000 εισόδημα και κυκλοφορούν με υβριδικά 40.000 ευρώ, στην παραοικονομία, στη λαμογιά, στη διαφθορά; Οποιος το αποπειραθεί με απόλυτο τρόπο, τότε θα προκύψει νέος, ακήρυχτος εμφύλιος. Μπορεί κι επανάσταση, ειδικά από εκείνους που τώρα γκρινιάζουν και ζητούν δραστικές αλλαγές – αρκεί να μην αγγιχτούν οι ίδιοι. Τι να σας πω, κύριέ μου. Είμαστε κράτος αναπόφευκτον.