Η ΔΕΘ ως σημείο πολιτικής καμπής

Είναι τελετουργικό μέρος της μεταπολιτευτικής παράδοσης. Λογίζονται σαν επίσημη έναρξη κάθε νέας πολιτικής σεζόν. Συνήθως αφορούν το ευρύ κοινό μόνο το απόγευμα που παρουσιάζεται το περιλάλητο καλάθι τους. Οι συνεντεύξεις των πολιτικών αρχηγών σε κάποια ψηλοτάβανη, ψυχρή, αίθουσα του Βελλιδείου βγάζουν τίτλους αλλά ακόμη κι όσοι τις παρακολουθούν από επαγγελματική διαστροφή δυσκολεύονται να δείξουν ενδιαφέρον μέχρι να ολοκληρωθούν. Κι όμως, έχουν υπάρξει χρονιές που τα λεγόμενα ενός πρωθυπουργού ή ενός αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης εκεί αποδείχθηκαν εκ των υστέρων σημείο καμπής είτε για την κυβέρνηση της οποίας ηγείτο, είτε για εκείνη που θα σχημάτιζε στο μέλλον.

1995, η ρήξη
και η διαδοχή

Στην τελευταία του ΔΕΘ ως πρωθυπουργός, ο Ανδρέας Παπανδρέου ερωτάται ποια είναι η θέση του για τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά – του ζητείται να ξεκαθαρίσει αν θέλει να πωληθούν ή να μείνουν κατά πλειοψηφία στο Δημόσιο. «Πρέπει να πω ότι είμαι δυσαρεστημένος με την εξέλιξη των ναυπηγείων», απαντά αυτός ανάμεσα σε άλλα. Ο τότε υπουργός Βιομηχανίας, Κώστας Σημίτης – ο οποίος χειριζόταν το θέμα της ιδιωτικοποίησής τους  -, αποχωρεί αμέσως από την αίθουσα ενοχλημένος. Λίγο αργότερα υποβάλλει παραίτηση, καταγγέλλοντας «συστηματική εκστρατεία διαστρέβλωσης και δυσφήμησης της προσπάθειας του υπουργείου» εξαιτίας της «διαφορετικής γνώμης» του ίδιου «σε θέματα που αφορούν τη λειτουργία του ΠΑΣΟΚ και της κυβέρνησης». Η ρήξη των δύο επισημοποιείται, ενώ μερικούς μήνες μετά, τον Ιανουάριο του 1996, ο νοσηλευόμενος στο Ωνάσειο Παπανδρέου παραιτείται έπειτα από πιέσεις και η πράσινη ΚΟ σε μια – για να το πούμε κομψά – επεισοδιακή συνεδρίαση εκλέγει τον Σημίτη πρωθυπουργό. Τον Ιούνιο της ίδιας χρονιάς γίνεται το συνέδριο στο οποίο το ΠΑΣΟΚ κλήθηκε να διαλέξει όχι απλώς ανάμεσα σε δύο υποψήφιους αρχηγούς, αλλά ανάμεσα στις δυο του ταυτότητες κι ο τελευταίος κερδίζει τον Τσοχατζόπουλο.

2008, η αρχή του τέλους της «καταλληλότητας»

Οι ευγενείς στις διατυπώσεις χαρακτήρισαν τη συνέντευξη του Κώστα Καραμανλή στην 73η ΔΕΘ «Βατερλώ για την κυβέρνηση της ΝΔ». «Ισχυρίζεστε ότι το νόμιμο είναι ή μπορεί να είναι ανήθικο; Τότε πρέπει να αλλάξουμε όλη τη νομοθεσία μας, να την κάνουμε ηθική», του λέει ένας από τους δημοσιογράφους που ρώτησαν με αφορμή την υπόθεση που απασχολούσε την επικαιρότητα, το Βατοπέδι. Εκείνος – κάπως αμήχανα – απάντησε «είναι ένα πράγμα οι παράνομες δραστηριότητες, η κατακριτέα, η κοινωνικά απαράδεκτη προσπάθεια φοροδιαφυγής. Και τελείως διαφορετικό οι δραστηριότητες κάθε πολίτη στο πλαίσιο της νομιμότητας». Εφυγε από τη συμπρωτεύουσα θεωρώντας ότι έλυσε τα προβλήματα της κυβέρνησής του επειδή – όντας το δυνατό της χαρτί – πήρε τα πάντα πάνω του. Οι δημοσκοπήσεις των επόμενων ημερών τον διέψευσαν. Η δημοτικότητά του έπεφτε όλο και πιο χαμηλά. Ετσι, σε ένα δεκαήμερο καρατόμησε τον Βουλγαράκη κι έδωσε εντολή για πάγωμα των συναλλαγών του κράτους με τη Μονή. Υστερα από τρεις μήνες, ενώπιον της γαλάζιας ΚΟ, αποκάλεσε το Βατοπέδι «σκάνδαλο» και δήλωσε «υποτίμησα και εγώ το θέμα. Δεν είδα έγκαιρα τις διαστάσεις του. Δεν είχα πλήρη εικόνα όταν κλήθηκα για πρώτη φορά να τοποθετηθώ». Ο καιρός της «καταλληλότητάς» του όμως είχε εμφανώς περάσει.

2014, το πρόγραμμα της αυταπάτης

Τον Μάιο του 2014 το κόμμα του είχε κερδίσει τις ευρωεκλογές. Ολα έδειχναν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ έρχεται. Ετσι, τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους ο Αλέξης Τσίπρας ανέβηκε στη ΔΕΘ με τον αέρα του επόμενου πρωθυπουργού. Και μ’ αυτόν είπε «αναλαμβάνουμε την ευθύνη και δεσμευόμαστε απέναντι στον ελληνικό λαό για ένα Εθνικό Σχέδιο Ανασυγκρότησης, με το οποίο θα αντικαταστήσουμε το Μνημόνιο από τις πρώτες κιόλας μέρες της νέας διακυβέρνησης, προτού και ανεξάρτητα από την έκβαση της διαπραγμάτευσης». Αναφερόταν στο Πρόγραμμα Θεσσαλονίκης – το πρόγραμμα με το οποίο θα επανέφερε τον 13ο μισθό και τον κατώτατο στα 751 ευρώ, θα καταργούσε τον ΕΝΦΙΑ και θα δημιουργούσε και 300.000 νέες θέσεις εργασίας. Ήταν, διατεινόταν «συγκεκριμένο, ρεαλιστικό και κοστολογημένο». Οι φορές που χρειάστηκε οι αριστεροί να απολογηθούν για την αποθήκευσή του σε κάποιο συρτάρι του Μαξίμου μαρτυρούν πόσο στοίχειωσαν το κόμμα οι αυταπάτες με τις οποίες συντάχθηκε. Για την ακρίβεια, μέχρι και σήμερα δεν έχει κατορθώσει να πείσει πως δεν είναι μια λαϊκίστικη και διαχειριστικά ανεπαρκής πολιτική δύναμη.

2023, η ευκαιρία
για επανεκκίνηση

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης σκοπεύει να παρουσιάσει το άλλο Σαββατοκύριακο τις «μεταρρυθμιστικές τομές» που θέλει να κάνει στη δεύτερη τετραετία του, σημειώνουν πρωθυπουργικοί συνεργάτες. Η λίστα τους είναι μεγάλη. Περιλαμβάνει παρεμβάσεις για το κράτος, την Παιδεία, την Υγεία, τη Δικαιοσύνη, τα εργασιακά, την πάταξη της φοροδιαφυγής, την ασφάλεια  και μονάχα «οριακές» οικονομικές παροχές. Ο σχεδιασμός μιας εμφάνισης που θα σηματοδοτούσε την «αισιόδοξη πορεία στην Ελλάδα του 2030», βέβαια, έγινε προτού ξεσπάσουν οι πυρκαγιές του Αυγούστου. Τώρα, στα πρωθυπουργικά χειρόγραφα προστίθενται και πρωτοβουλίες για την τόνωση της επιτελικότητας της Πολιτικής Προστασίας. Το δε στοίχημα είναι να κατορθώσει η κυβέρνηση που δεν έχει καν κλείσει 100 μέρες να κάνει restart. Να επιστρέψει στις αρχές Ιουλίου – όταν η συντριπτική εκλογική της νίκη προκαλούσε συζητήσεις για το ενδεχόμενο μιας τρίτης θητείας. Οι οπτιμιστές εκτιμούν ότι υπάρχει η ευκαιρία για επανεκκίνηση. Οι πολιτικοί αντίπαλοι, πάλι, βλέπουν μόνο μια κακή εκκίνηση. Ολοι, πάντως, συμφωνούν ότι αυτή θα είναι η κρισιμότερη ως τώρα ΔΕΘ του Μητσοτάκη.