Ο Σ. Κασσελάκης {LF}και η gauche caviar

Σοσιαλιστές, Ριζοσπάστες Αριστεροί, ή Κομμουνιστές, η ευρωπαϊκή Αριστερά βρίσκεται σε πτωτική πορεία τα τελευταία χρόνια. Γιατί έχει απομακρυνθεί από τα ασθενέστερα κοινωνικά στρώματα, στα οποία απευθυνόταν, κατά κύριο λόγο, παλιότερα.

Τις πρώτες δεκαετίες μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι ψηφοφόροι και υποστηρικτές της Αριστεράς ήταν οι φτωχότεροι και λιγότερο μορφωμένοι. Τις δύο τελευταίες, είναι οι πτυχιούχοι και τα σχετικά ευκατάστατα στρώματα ιδίως στις μεγάλες πόλεις. Με τις αμερικανικές ιδιομορφίες, ανάλογη είναι η εικόνα του Δημοκρατικού Κόμματος στις ΗΠΑ.

Η πορεία αυτή ξεκίνησε τη δεκαετία του ’80. Επιταχύνθηκε με την κατάρρευση του σοβιετικού «υπαρκτού σοσιαλισμού», που παρέσυρε μαζί του τις ιδέες του πραγματικού σοσιαλισμού, καθώς και με την επικράτηση της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας, που δυσκόλεψε τον έλεγχο του κεφαλαίου και την εφαρμογή εθνικών πολιτικών.

Από τη Γαλλία μέχρι τη Γερμανία της δεκαετίας του 2000, τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα υιοθέτησαν πολιτικές που δεν διέφεραν σημαντικά από αυτές της Δεξιάς. Στη Μεγάλη Βρετανία, ο Μπλερ τροποποίησε γενετικά το άλλοτε κραταιό Εργατικό Κόμμα, αντιγράφοντας τη δεξιά στροφή του Κλίντον.

Η παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008, αποθεώνοντας την κυριαρχία των αγορών επί της πολιτικής, επιτάχυνε τις εξελίξεις. Στην Ιταλία και την Ελλάδα, την πρωθυπουργία ανέλαβαν τραπεζίτες, με την υποστήριξη της συντηρητικής αλλά και της σοσιαλιστικής παράταξης.

Σαν να υπήρχε σε κάθε χώρα μόνο το «Κόμμα της Αγοράς», με δύο πτέρυγες. Μια συντηρητική υπέρ των παραδοσιακών αξιών (θρησκεία, οικογένεια) και μια πιο φιλελεύθερη, ανοιχτή στις κοινωνικές μειονότητες, το δικαίωμα στην άμβλωση κ.λπ. Το κοινωνικό προφίλ των αριστερών ηγετών άλλαξε, όπως και ο τρόπος ζωής τους. Τους αποκάλεσαν ειρωνικά gauche caviar (αριστερά του χαβιαριού).

Η ανίερη συμμαχία δεν έβλαψε τη Δεξιά. Στο κάτω κάτω οι κυβερνήσεις συνεργασίας, όπως στη Γερμανία της Μέρκελ, τη συντηρητική πολιτική εφάρμοζαν. Οδήγησε στην «πασοκοποίηση», τη δραματική συρρίκνωση πολλών Σοσιαλιστικών Κομμάτων. Στη Γαλλία, όπου ο Σοσιαλιστής πρόεδρος Ολάντ (2012-17) εφάρμοσε την ίδια πολιτική από μόνος του, το ιστορικό Σοσιαλιστικό Κόμμα εξαερώθηκε.

H απομάκρυνση της Αριστεράς από το παραδοσιακό της κοινό, δημιούργησε ευνοϊκό έδαφος για τη διείσδυση της δημαγωγικής Ακροδεξιάς, που απογειώθηκε με καταλύτη τη μεταναστευτική κρίση του 2015. Πρόσφατα, οι «Σπαρτιάτες», σημείωσαν το μεγαλύτερο ποσοστό τους στον Ασπρόπυργο.

Στη Γαλλία, ήδη από τις προηγούμενες δεκαετίες, οι εργάτες ψηφοφόροι του ΚΚ στράφηκαν ακροδεξιά. Στις περσινές βουλευτικές, η συμμαχία της Αριστεράς, έχασε συχνά από τη Λεπέν στις αγροτικές και ημιαστικές εκλογικές περιφέρειες. Ο Ζ-Λ Μελανσόν, κοινός υποψήφιος της Αριστεράς, κέρδισε  στις  προεδρικές εκλογές το 24% στο πολεοδομικό συγκρότημα του Παρισιού, αλλά έπεσε στο 14%, στις πόλεις με λιγότερους από 100.000 κατοίκους. Διαφορετικά, μπορεί να είχε εκλεγεί πρόεδρος.

Οπου εφαρμόζει πολιτική υπέρ των ασθενέστερων η Αριστερά κρατάει τις δυνάμεις της, όπως έδειξαν οι πρόσφατες εκλογές στην Ισπανία. Ο ΣΥΡΙΖΑ κατάφερε το 2019 να συγκρατήσει τη φθορά στο 31,5%, διατηρώντας την υπεροχή του απέναντι στη ΝΔ στις φτωχές συνοικίες των μεγάλων πόλεων, χάρις στα μέτρα που έχει πάρει ως κυβέρνηση (δωρεάν πρόσβαση στην υγεία, επιδόματα για ασθενέστερους κ.λπ.).

Αυτό εγκαταλείφθηκε τα χρόνια 2019-23. Στα πρόσφατα τηλεοπτικά σποτ του ΣΥΡΙΖΑ, πρωταγωνιστές ήταν ένας γιατρός, ένας αγρότης και ένας μικρομεσαίος επιχειρηματίας. Με δυσδιάκριτες τις διαφορές Αριστεράς – Δεξιάς, η α λα gauche caviar υποψηφιότητα του Σ. Κασσελάκη που ονειρεύεται τένις στο… Κερατσίνι, δεν είναι αυτή που χρειάζεται ο ΣΥΡΙΖΑ για να ανακάμψει.

Ο Στέλιος Κούλογλου είναι ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ