Χάραξε τον δικό της δρόμο περιπέτειας {LF}και δημιουργίας

Η Λίζα Εβερτ ανήκει πλέον σε αυτή την ιδιαίτερη κατηγορία ανθρώπων που, ενώ ο ρόλος για τον οποίο τους είχε προετοιμάσει η μοίρα ήταν εκείνος του δευτέρου γυναικείου τελικά τον προσπέρασε και βγήκε μονή της μπροστά ως πρωταγωνίστρια του δικού της έργου.

Αναμφισβήτητα στην εξέλιξη, κύριος μοχλός ήταν το στέρεο πνευματικό και επιστημονικό φορτίο της οικογένειάς της, ιδιαίτερα του πατέρα της Ευγένιου Βάντερπουλ, του μεγάλου φιλέλληνα και βαθέος γνώστη και μελετητή της ελληνικής αρχαιότητας, όπως τόνισε στο αποχαιρετιστήριό της μήνυμα για τη Λίζα η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη. (Ο Βάντερπουλ υπήρξε σπουδαίος αρχαιολόγος και καθηγητής στην Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών της Αθήνας.)

Γεννημένη στην Αθήνα η Λίζα, μεγαλωμένη σε λίκνο πολιτισμού, ξεχώριζε από πολύ νεαρή για τη φυσική της ομορφιά που τη χαρακτήριζε η χάρις. Οι μαυρόασπρες φωτογραφίες από το φωτεινό, νεανικό ζεύγος Μίλτου – Λίζας Εβερτ μεταφέρουν έως τώρα την αστική αίγλη μιας άλλης Ελλάδας, κοσμικής και ξεχωριστής, αλλά χωρίς ίχνος επεξεργασμένης λάμψης. Ηταν και ο Μίλτος, ο μόνιμος σύντροφός της για δεκαετίες πολλές, ένας γόνος, από πατέρα που έγραψε κι αυτός σελίδες στη νεότερη ελληνική ιστορία, ο Αγγελος Εβερτ, ο αστυνομικός διευθυντής της Κατοχής που διέσωσε πολλούς Εβραίους από τα κρεματόρια των Ναζί εκδίδοντάς τους ελληνοχριστιανικές ταυτότητες.

Η Λίζα Εβερτ μπήκε στην εποχή της δημοσιότητας, μόνο όταν ο φέρελπις και δυναμικός νέος πολιτικός άνδρας της σάρωσε σαν «μπουλντόζας» – του έμεινε το παρατσούκλι και πολύ το ευχαριστιόταν και ο ίδιος και η οικογένειά του – στο πασοκοκρατούμενο πολιτικό σύστημα της εποχής μέσω του Δήμου Αθηναίων, το 1986.

Τότε τη γνώρισα, ως πρωτάρα – εγώ – δημοτική σύμβουλος του Δήμου Αθηναίων ως Πρώτη Κυρία του Αστεως την ίδια. Τόσο γλυκιά, τόσο σεμνή αλλά και τόσο αδιάφορη για τα μεγαλεία του τίτλου, από την πρώτη κιόλας στιγμή. Πόσες φορές, αναπολώντας με διάθεση καταγραφής ιστορικού… κουτσομπολιού δεν έχω περιγράψει σε φίλους και συναδέλφους δημοσιογράφους τον εκνευρισμό του νεοεκλεγέντος Δημάρχου που δεν την έβρισκε, κάπου χωμένη στην αίθουσα τελετών του Δημαρχείου της Αθήνας για να φωτογραφηθούν μαζί και έβρισκε όλο δίπλα του στα φλας των φωτογράφων την από τότε φιλόδοξη και πάντα «πρώτη μούρη» νεοεκλεγείσα δημοτική σύμβουλο.

Ωσπου στο τέλος ανέθεσε σε εμένα να την ψάξω, σαν καλή ρεπόρτερ που ήμουν, να τη βρω και να του «την φέρω» για την επίσημη φωτογραφία!

Ουδέποτε άλλαξε τρόπο ζωής η Λίζα Εβερτ και ήταν παρούσα στα καθήκοντα του συζύγου της, όταν έπρεπε και όπου έπρεπε, διακριτικά ή πιο έντονα ζωηρά ως παρουσία στα επίσημα ταξίδια του Δημάρχου που ήταν για την ίδια, αλλά και για εμάς τους στενούς του συνεργάτες που τον συνοδεύαμε, πηγή χαράς και ατελείωτου γέλιου όταν έπεφταν τα φώτα της επισημότητας και απολαμβάναμε, όλοι μαζί, το αστείρευτο κέφι του Εβερτ και κυρίως τις απίστευτες πλάκες που συνήθιζε – δεν περιγράφω άλλο, χρειάζομαι πολύ χώρο.

Ηταν η εποχή που η Λίζα είχε ξεκινήσει τον δικό της δρόμο, διευρύνοντας τους επαγγελματικούς της ορίζοντες, αφού είχε ολοκληρώσει τον ρόλο της μητέρας της Ιλεάνας και της Αλεξίας που είχαν μεγαλώσει πια.

Φωτογράφος – συγγραφέας ξεχώρισε από τις πρώτες της κιόλας εκδόσεις από το 1988. Ποτισμένη από τον δικό της βαθύ ελληνισμό, συγκέντρωνε ως ύλη της την τέχνη, την εικόνα, τον Πολιτισμό, τις αξίες και την αισθητική. Χειραφετημένη και προοδευτική αλλά χωρίς τις ταμπέλες που χαρακτήριζαν εκείνη την εποχή, που ανθούσε το φεμινιστικό κίνημα, όπως μου είχε πει δεν την απασχόλησε ποτέ το να προσθέσει το πατρικό της όνομα Βάντερπουλ και σφράγισε το έργο της με το επίθετο που είχε συνηθίσει. Τρία από τα δεκαπέντε βιβλία – λευκώματά της έχουν βραβευτεί:

«Κηφισιά – ομορφιά και μνήμη» 1988.

«Πόντος – Ανατολία» φωτογραφικό οδοιπορικό 1989.

«Κωνσταντινούπολη – Αναζητώντας την Βασιλεύουσα» 1999 Βραβείο Ακαδημίας Αθηνών.

Την εποχή λοιπόν της αλματώδους ανόδου του συζύγου της, η ίδια βίωνε κυριολεκτικά την περιπέτεια της δημιουργίας, της περιήγησης σε αφιλόξενους τόπους με τις πολύ δύσκολες συνθήκες της εποχής, στα βάθη του παλαιού ελληνισμού στη Μικρά Ασία και τον Πόντο και έχοντας, προσωπικά, ανάλογα βιώματα τη φαντάζομαι μόνη, φορτωμένη με τις βαριές τότε φωτογραφικές μηχανές και τα κιλά των τηλεφακών και των πακέτων με τα σλάιντς, τα τριπόδια, και τους τυπωμένους χάρτες, μια συνεχής περιπέτεια που την εξαφάνισε πια η τεχνολογία.

Γυρίζοντας πίσω στις αναμνήσεις μου από τη Λίζα κρατάω μια χαρακτηριστική εικόνα της, απόδειξη της απλότητάς της. 1988. Αντιδήμαρχος Προνοίας εγώ και οργανώτρια των πρώτων χριστουγεννιάτικων εκδηλώσεων του Δήμου Αθηναίων. Είχαμε στήσει λοιπόν σε διάφορα κεντρικά σημεία της Αθήνας περίπτερα με διάφορα χριστουγεννιάτικα είδη και τα έσοδα συγκεντρώνονταν για το Δημοτικό Βρεφοκομείο.

Το μεγαλύτερο ήταν στην πλατεία Κολωνακίου. Το τελευταίο απόγευμα πριν λειτουργήσει, οι τρεις υπεύθυνες, η Λίζα Εβερτ, η Λιάνα Βουράκη και εγώ διαπιστώσαμε πως έπρεπε, επειγόντως, να καθαριστεί. Ζητήσαμε λοιπόν προσωπικό. Και όπως ήταν φυσικό σκοντάψαμε στο κλασικό Δημόσιο του τύπου «έχουν λήξει οι βάρδιες».

Το αποτέλεσμα: οι απογευματινοί περαστικοί από την πλατεία – αυτοί δεν το θυμούνται, το θυμάμαι εγώ – σάστιζαν βλέποντας εκείνη, την Πρώτη Κυρία του Αστεως με τις «βοηθούς» της, να σφουγγαρίζουν και να κάνουν τα τζάμια του περιπτέρου «λαμπίκο», χωρίς καμία… αστική αιδώ.

Για πολλά χρόνια μετά το θυμόμασταν με τη Λίζα και γελούσαμε, διαπιστώνοντας πως και οι τρεις μας τουλάχιστον, έτσι, προσθέσαμε στις ξεχωριστές καριέρες μας και κάτι τόσο απλό, καθημερινό και χρήσιμο.

Η Φωτεινή Πιπιλή είναι δημοσιογράφος,
πρώην βουλευτής και αντιδήμαρχος Αθηναίων