Επίμονος πληθωρισμός, η νέα κανονικότητα

Οι αρχικές επαναλαμβανόμενες αυξήσεις τιμών λόγω ενεργειακού κόστους και αρρυθμιών στην εφοδιαστική αλυσίδα είναι βέβαιο ότι δεν προέρχονταν από την αυξημένη ζήτηση λόγω υπερθέρμανσης της οικονομίας αλλά από την πλευρά της προσφοράς.

Ωστόσο οι διατηρούμενες στη συνέχεια υψηλές τιμές παρά τη μείωση ενεργειακού κόστους κατά 35% έχουν προβληματίσει τόσο τη Fed και την Κεντρική Τράπεζα της Αγγλίας όσο και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα καθώς οι επαναλαμβανόμενες αυξήσεις επιτοκίων δανεισμού κατά 3,5 περίπου ποσοστιαίες μονάδες δεν είχαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα στην αντιμετώπιση του πληθωρισμού που δείχνει να είναι εξαιρετικά επίμονος. Είναι αλήθεια από την άλλη ότι τα όποια αποτελέσματα της νομισματικής πολιτικής για να φανούν στην αγορά χρειάζονται τουλάχιστον 1 με 1½ χρόνο. Ωστόσο, ενώ η εστίαση παραμένει στην επίτευξη στόχου δομικού πληθωρισμού (εξαιρουμένων τροφίμων και ενέργειας) γύρω στο 2% για τα τέλη του 2025, μέχρι σήμερα ο δείκτης τιμών καταναλωτή είναι ανθεκτικός, με το να μειώνεται τον μήνα Μάιο του 2023 στο 5,3% από 5,5% τον προηγούμενο μήνα και να υποκινεί την ανάγκη έναρξης ενός διαλόγου που αφορά τη μείωση του συνολικού επιπέδου τιμών και πώς αυτό θα γίνει πραγματικότητα!

Οσον αφορά τον πληθωρισμό τροφίμων στη χώρα μας, παρόλο που είναι ο χαμηλότερος στην ευρωζώνη, οι τιμές συνεχίζουν να παραμένουν υψηλές σε πολλά από τα βασικά είδη διατροφής καθώς η ανησυχία και η αβεβαιότητα στην προμήθεια πρώτων υλών, στην εξέλιξη του κόστους μεταφοράς και του στοκ παραγόμενων προϊόντων με υψηλούς συντελεστές παραγωγής, είναι αυτές που κυριαρχούν στο σύνολο των επιχειρήσεων με επιπρόσθετη αντίδραση την ανασφάλεια στη θωράκιση της κερδοφορίας τους, κάτι που δυσκολεύει και την αποκλιμάκωση των τιμών.

Επιπρόσθετα όμως θα ήταν παράλειψη αν στην ερμηνεία του πληθωριστικού φαινομένου δεν συνυπολογίζονταν και μικροπαράγοντες που ασκούν ισχυρή επιρροή στη διατήρησή του σε μακροχρόνιο επίπεδο, όπως π.χ. η κλιματική αλλαγή γενικότερα και το φαινόμενο Ελ Νίνιο με αρνητικές επιπτώσεις στις παγκόσμιες σοδειές και την εφοδιαστική αλυσίδα ή ακόμα η αλλαγή των διατροφικών συνηθειών με στροφή της καταναλωτικής ζήτησης σε ζωικές πρωτεΐνες, κάτι που αναπόφευκτα επιφέρει αύξηση τιμών διάθεσης.

Ωστόσο, στη μελέτη του πληθωρισμού και των επιτοκίων αξίζει να υπογραμμισθεί μια διαπίστωση και ένας κίνδυνος!

Η διαπίστωση αφορά την ανθεκτικότητα της ανάπτυξης που στηρίζει το ΑΕΠ στις δυτικές οικονομίες, παρά τις επαναλαμβανόμενες αυξήσεις των επιτοκίων, ο δε κίνδυνος συνίσταται στο να διατηρηθεί ο πληθωρισμός και να καταστεί μια νέα κανονικότητα από τη στιγμή που οι αυξήσεις των επιτοκίων δεν έφεραν τα αναμενόμενα αποτελέσματα.

Ο Αντώνης Ζαΐρης είναι αναπληρωτής αντιπρόεδρος του ΣΕΛΠΕ, επίκουρος καθηγητής Διοίκησης Επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου Νεάπολις στην Κύπρο, μέλος της Ενωσης Αμερικανών Οικονομολόγων (ΑΕΑ) και μέλος του Παγκόσμιου Οικονομικού Forum (WEF)