Με δύναμη από κάπου

Ποιο θα ήταν το γραφικότερο κλισέ, η πιο πλαδαρή κοινοτοπία που θα μπορούσα να γράψω επιστρέφοντας από δεκαπενθήμερη άδεια; Μάλλον η διάσημη ρήση του Ουμπέρτο Εκο ότι τον Αύγουστο δεν υπάρχουν ειδήσεις. Διότι όταν, στις αρχές της δεκαετίας του 1990, τη διατύπωνε ο ιταλός φίλος μας, «διακινητές» των ειδήσεων ήταν οι δημοσιογράφοι που αυτόν τον μήνα «έκαναν χρήση της καλοκαιρινής τους άδειας». Με αποτέλεσμα να μειώνεται ο όγκος της διακινούμενης ειδησεογραφίας, να περιορίζεται στα σημαντικά. Από τότε όμως έχουν περάσει πάνω από τριάντα χρόνια και η αιωνιότητα των social media. Σήμερα, η διακίνηση έχει μπει στον αυτόματο πιλότο του Διαδικτύου που ανάγει το «συμβάν» σε «είδηση», κάτι σαν δημοσιογραφική τερατογένεση. Δεν βαριέσαι, τη συνηθίσαμε και δεν ξέρω αν αυτό μπορούσε να το προβλέψει ο Ουμπέρτο – τη συνήθεια εννοώ.

Τέλος πάντων, μέσα στα σημαντικά του πρώτου μισού του Αυγούστου αναδύθηκε μια «είδηση» που, στα χρόνια του Εκο, δεν θα ήταν είδηση. Ενα νέο κορίτσι που κάνει καριέρα στα social ως Σούπερ Κική αναφέρθηκε – διαδικτυακά εννοείται – σε ένα περιστατικό από τότε που δούλευε σε μαγαζί με πρόγραμμα υπό τη διεύθυνση του Σταύρου Ξαρχάκου που δεν ήξερε ποιος ήταν και νόμιζε ότι θα ήταν κανένας νεαρούλης τραγουδιστής και εκείνος της φώναξε «Σσσσσς» επειδή έκανε θόρυβο με τα ποτήρια και κουνούσε τα χέρια του σαν μυγοσκοτώστρες. Κάτι δηλαδή που θα έλεγε ένα βράδυ σε φίλους της, πίνοντας μπίρες, και άντε να γελούσαν.

Η Κική όμως είναι ινφλουένσερ. Ο παράγοντας Χ που κάνει ακόμη και το ετεροχρονολογημένο συμβάν είδηση. Ναι, καλά, ξέρω. Και «ποια είναι η Κική» και «πρόκειται περί ασημαντότητας» και «αν είναι δυνατόν να συγκρίνεται με τον Ξαρχάκο». Μπαμ και μπουμ οι «μπουμεριές» δηλαδή. Ο Ξαρχάκος είναι ο Ξαρχάκος. Και η Κική είναι ένα κορίτσι που αυτοπροσδιορίστηκε ως «σούπερ» και κατάφερε να κάνει αυτό που ήθελε. Να γίνει περσόνα στα social. Κάτι σαν πλούσια στη Monopoly δηλαδή. Αυτός φαίνεται ότι ήταν ο στόχος της και τον πέτυχε. Με τα δεδομένα της εποχής μας και της γενιάς της είναι επιτυχημένη, και μαγκιά της. Ισαμε εδώ όμως. Η σύγκριση πού τίθεται; Είναι σαν να συγκρίνεις μαργαριτάρια με στραγάλια. Πολύτιμα τα μεν, γουστόζικα τα δε, αλλά σε γκώνουν γρήγορα. Εμένα άλλο μου κάνει εντύπωση. Αυτά τα παιδιά τα μαγκιόρικα, αυτές οι νέες και οι νέοι που «το ‘χουν» και ξεχωρίζουν έστω και στην ουτοπία των social, δεν διαθέτουν το μίνιμουμ της περιέργειας που χρησιμεύει ως «καύσιμο» ζωής; Η Κική, ας πούμε, όταν δούλευε στο μαγαζί όπου εμφανιζόταν ο Ξαρχάκος, δεν γκουγκλάρισε για να δει ποιος είναι, τέλος πάντων, αυτός που δεν τον ξέρει. Να συνειδητοποιήσει ότι αυτή η μουσική (η εισαγωγή της «Υπομονής») που μας κάνει, όταν την ακούμε, να κρατάμε τον ρυθμό χτυπώντας, ασυνείδητα, το πόδι μας στο πάτωμα, είναι δική του. Οπως και ο κρυμμένος λυγμός του «Μάνα μου Ελλάς» που λες και ο Ξαρχάκος με τον Γκάτσο τον ανακάλυψαν εντός μας και τον έκαναν τραγούδι.

Δεν αφορά μόνο τη συγκεκριμένη αλλά όλα τα παιδιά που ινφλουενσάρουν. Δεν καταλαβαίνουν ότι το κοινό τους έχει ρίζες; Οτι υπάρχει ένα soundtrack ζωής, μία μπάντα με μουσικές και λόγια και εικόνες που λειτουργούν έστω και ερήμην του, χωρίς να πατηθεί κανένα on; Και δεν υποπτεύονται αυτά τα υποτιθέμενα τσακάλια του marketing πόσο σημαντικό είναι να έρχεσαι με δύναμη από κάπου. Δεν έχει σημασία από πού. Από οπουδήποτε. Αλλά από κάπου.

Περιχαρακωμένοι
στην ηλικία τους

Ετσι είναι όμως πολλά νέα παιδιά σήμερα. Τους λες κάτι για τη δεκαετία του 1970 και απαντάνε «α, δεν είχα γεννηθεί τότε». Μοιάζει να τους αφορά μόνο ό,τι είναι «συνομήλικό» τους. Ο,τι ακουμπά στη βραχεία μνήμη τους, στο χθες και το προχθές τους. Στην αυτοαναφορικότητά τους που, προσωπικά, μου φαίνεται σαν ένα είδος άμυνας. Μπορεί να φταίμε κι εμείς που δεν τους βοηθήσαμε να καταλάβουν πως το να κουβαλάς την κληρονομιά του τόπου σου δεν σε βαραίνει. Το αντίθετο, σε απελευθερώνει. Διότι σου δίνει περισσότερες εναλλακτικές και όσο περισσότερες οι εναλλακτικές τόσο μεγαλύτερη η ελευθερία.