Εφιάλτης θερινής νυκτός

Αν καθόμουν στο ντιβάνι του ψυχαναλυτή μιμούμενη τον Γούντι Αλεν που με συντροφεύει πολλά από τα βράδια της θερινής ραστώνης, θα του μιλούσα για έναν εφιάλτη από τον οποίο η ευωχία του ελληνικού καλοκαιριού δεν λέει να με απαλλάξει, αυτόν της πιθανής επιστροφής του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ.

Οσα διαδραματίζονται τις τελευταίες εβδομάδες δυστυχώς είναι πολύ ανησυχητικά. Οι δικαστικές διώξεις για τα πολύ σοβαρά αδικήματα που διέπραξε ο πρώην πρόεδρος δεν μειώνουν τη δημοτικότητά του, αντίθετα την ενισχύουν. Επιβεβαιώνεται έτσι αυτό που είναι γνωστό αλλά πολύ δύσκολα χωνεύεται, ότι οι οπαδοί του Τραμπ ζουν στον δικό τους πλανήτη, στην εποχή της «μετα-αλήθειας», όπου επιχειρήματα και αποδεικτικά στοιχεία δεν έχουν καμία αξία. Και επειδή αυτή η κατηγορία μπορεί να αντιπροσωπεύει έως και το 50% του αμερικανικού εκλογικού σώματος, οι λόγοι ανησυχίας είναι πολύ βάσιμοι. Γράφτηκε ότι σε συνάντηση που είχαν τον Ιούνιο ο Ομπάμα μίλησε στον Μπάιντεν για τον κίνδυνο αυτό. Και ο Ομπάμα είναι σίγουρα καλύτερα ενημερωμένος από μας.

Ο αντίλογος ότι οι ΗΠΑ και ο υπόλοιπος κόσμος έζησαν τέσσερα χρόνια με τον Τραμπ και δεν έπαθαν τίποτε δεν ευσταθεί. Μια δεύτερη θητεία, αν την εξασφαλίσει, θα είναι καταστροφική για το αμερικανικό πολιτικό σύστημα αλλά και για το διεθνές σύστημα. Και είναι για τον λόγο αυτό βέβαιο ότι οι αντίπαλοι της Αμερικής – Κίνα και Ρωσία – θα επιχειρήσουν και πάλι να επηρεάσουν το αποτέλεσμα. Επίσης, είναι πολύ πιθανό μέχρι τότε, δηλαδή μέχρι το τέλος του 2024, να μη διευκολύνουν καμία διευθέτηση διεθνούς προβλήματος που θα φέρει αμερικανική σφραγίδα. Το Ουκρανικό βρίσκεται στην κορυφή αυτής της λίστας. Γιατί να προχωρήσει ο Πούτιν σε διαπραγματεύσεις αν προσδοκά αλλαγή φρουράς στην Ουάσιγκτον;

Θα ανατραπεί επίσης η καλή ισορροπία που αποκαταστάθηκε στις σχέσεις ΗΠΑ – Ευρωπαϊκής Ενωσης. Ο Τραμπ αδιαφορεί για την Ευρώπη και ο φιλορωσισμός του μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την ειρήνη στη Γηραιά Ηπειρο ειδικά αν επανέλθει δριμύτερος όσον αφορά την αμερικανική παρουσία και τη στρατιωτική ενίσχυση χωρών – μελών αλλά και του ίδιου του ΝΑΤΟ. Αυτή η προοπτική σε συνδυασμό με τη διαφαινόμενη αύξηση της δύναμης αντιευρωπαϊκών δυνάμεων στις ευρωεκλογές του επόμενου Μαΐου διαμορφώνουν ένα πολύ αρνητικό σκηνικό για την ΕΕ. Οχι ότι δεν έχει ευθύνες η ηγεσία της που επαναπαύθηκε και πάλι στην αμερικανική ομπρέλα αντί να προχωρήσει σε δραστικά μέτρα ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας. Είναι, αν το σκεφτούμε ρεαλιστικά, τραγικό το κενό ηγεσίας στην ΕΕ. Η Γερμανία ανύπαρκτη σε στρατηγικό επίπεδο, ο Μακρόν αποδυναμωμένος από τα εσωτερικά προβλήματα, η Ιταλία με τη Μελόνι και η Ισπανία χωρίς κυβέρνηση.

Και στα καθ’ ημάς; Η εξυφαινόμενη με αμερικανική σκηνοθεσία προσέγγιση των χωρών της περιοχής θα προλάβει να παραγάγει αποτελέσματα; Με δεδομένη τη νοοτροπία των πρωταγωνιστών, βλέπε ανατολίτικο παζάρι, ο χρόνος για πραγματική συζήτηση είναι πολύ λίγος. Οι ΗΠΑ θα εισέλθουν σε προεκλογική περίοδο ήδη τον ερχόμενο Ιανουάριο. Αίγυπτος, Ισραήλ, Τουρκία, Ελλάδα, Κύπρος δεν έχουν την ίδια αντίληψη διαπραγματεύσεων ούτε ταυτιζόμενα συμφέροντα για να επισπεύσουν εξεύρεση λύσεων όπως επιθυμεί η Ουάσιγκτον υπό τη σημερινή της ηγεσία. Και κάποιοι έχουν σαφώς συμφέρον να περιμένουν την έκβαση των αμερικανικών εκλογών.

Η Ινώ Αφεντούλη είναι εκτελεστική διευθύντρια του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων