Αύγουστος 1936. {LF}Οι Ολυμπιακοί του Βερολίνου

Ολυμπιακοί Αγώνες στο Παρίσι του χρόνου το καλοκαίρι, και ένα ερώτημα βασανίζει το μυαλό μας. Τι έχει απομείνει από την πρόθεση του Κουμπερτέν ή την ελληνολατρία του Βικέλα; Από μια αγωνία ανάτασης και ήθους, που συμπεριέχεται στην επιστολή απάντησης του Ιωάννου Χρυσάφη στον Ποντίφικα – που έστεργε πεισματικά αρνούμενος την Αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων – στην οποία ο Χρυσάφης του υπενθυμίζει τον ύμνο στο σώμα, το αίσθημα φιλότητας και αλληλεγγύης, μα πάνω απ’ όλα τη δύναμη των Ολυμπιακών Αγώνων να συνηγορούν με εκεχειρίες σε περιόδους ειρήνης ανάμεσα σε εμπόλεμους; Και όλα αυτά μέσα στο πνεύμα σεβασμού, στην έννοια «θεός»! Τι έχει μείνει απ’ όλα αυτά σε αγώνες που κατ’ ευφημισμό ονομάζουμε Ολυμπιακούς; Τίποτα! Τη θέση τους έχουν πάρει ο χυδαίος οικονομισμός και σοβινισμός. Χοντρό χρήμα σε εμπλοκή με μια οδυνηρή πολιτική εκμετάλλευση, εμπλέκοντας τον φασισμό και τον ρατσισμό.

Οι φασίστες της Γερμανίας, της Ιταλίας και της Ισπανίας ισχυρίζονταν ότι το ποδόσφαιρο διευκόλυνε τη συγκέντρωση πλήθους στα στάδια και καλλιεργούσε τον έντονο εθνικισμό των λαϊκών μαζών. Για τον Μουσολίνι η ποδοσφαιρική δράση αποτελούσε μια σημαντική έκφραση των εθνικών φιλοδοξιών. Καλλιεργούσε όμως και την ξενοφοβία και φρόντιζε να αναδείξει τους «άξιους» ποδοσφαιριστές με διακρίσεις και πλούσια ανταλλάγματα. Σύμβολα του ποδοσφαίρου παντού οι εθνικές σημαίες που ανέμιζαν κατά τους ανταγωνισμούς. Στη φασιστική Ιταλία χτίσθηκαν το 1920 πολυάριθμα στάδια για ποδοσφαιρικούς αγώνες ταυτίζοντας με το «εθνικιστικό πνεύμα» τις νίκες. Ο Μουσολίνι, σε λόγους του, αναφερόταν στους αγώνες των γηπέδων εντάσσοντάς τους στην «ιδεολογία» τού καθεστώτος. Την ίδια γελοία και χυδαία πολιτική θα ακολουθήσει αργότερα και ο Χίτλερ.

Οταν το 1934 και 1938 η Ιταλία κέρδισε το Παγκόσμιο Κύπελλο του ποδοσφαίρου, το καθεστώς διαλαλούσε τη νίκη ως απόδειξη της υπεροχής του φασισμού. Αλλά και πολιτικοί των αποκαλούμενων «δημοκρατικών» πολιτευμάτων διατύπωναν τερατολογίες. Τους ποδοσφαιρικούς αγώνες του 1934 στην Ιταλία εκμεταλλεύθηκε ο Μουσολίνι για φασιστική προπαγάνδα. Η αχρειότητα αυτή κορυφώθηκε το 1936 κατά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Βερολίνου με τις τερατώδεις ναζιστικές επιδείξεις του Χίτλερ. Για την ενδυνάμωση και ενθάρρυνση των ποδοσφαιριστών του ναζιστικού καθεστώτος και τον εκφοβισμό των αντιπάλων κυριαρχούσαν στο στάδιο πολεμικά σύμβολα και συνθήματα παραινετικά. Κατά τους διεθνείς ποδοσφαιρικούς αγώνες του 1934 στην Ιταλία του φασισμού νίκησε η ομάδα της Ρώμης. Ο φασιστής στρατηγός Vaccaro δήλωσε τότε: «Σκοπός των Αγώνων είναι να δείξουμε στον κόσμο το φασιστικό ιδεώδες του αθλητισμού που εμπνευστής του είναι ο Ντούτσε» (ο Μουσολίνι).

Ο ιταλικός Τύπος δοξολογούσε τον Μουσολίνι χαρακτηρίζοντας τη νίκη της ομάδας εθνικό θρίαμβο! Ο δικτάτορας καθόταν σε θώκο τυλιγμένο με πορφύρα. Γύρω από τον Ντούτσε το πάθος των θεατών εκτινασσόταν σε παροξυσμό. Επί τρεις ώρες το πλήθος εκραύγαζε: «Ι-τα-λί-α! Ντού-τσε!». Δεν ήταν αθλητικό θέαμα αλλά στρατιά με πολιτική παραφροσύνη. Η ιταλική εφημερίδα «Corriere della Sera» έγραφε κατά τους διεθνείς ποδοσφαιρικούς αγώνες του 1934: «Ολο το έθνος βρίσκεται σε έξαρση για την εθνική ομάδα που μπαίνει στον στίβο. Τα χρώματα της σημαίας (τα φασιστικά) κάνουν τις καρδιές των ποδοσφαιριστών να αγάλλονται και τα μάτια τους ν’ αστράφτουν». Δικαιολογημένα άγγλος δημοσιογράφος υποστήριζε ότι «αποκλειόταν η ιταλική νίκη αν οι αγώνες διεξάγονταν σε άλλη χώρα. Ο διαιτητής δεν θα είχε τρομοκρατηθεί από το εθνικιστικό παραλήρημα που κυριαρχούσε στο στάδιο».

Ελάχιστες χώρες αντέκρουσαν την απόφαση από μέλη της ΔΟΕ για την ανάληψη και πραγματοποίηση των Ολυμπιακών Αγώνων στο Βερολίνο του φασιστικού καθεστώτος του 1936: η Σουηδία, η Ολλανδία, η Σοβιετική Ενωση και η Τσεχοσλοβακία. Ενθουσιώδης ήταν η συμμετοχή της Ιταλίας και της Ιαπωνίας, όπου κυριαρχούσαν φασιστικά και απολυταρχικά καθεστώτα. Για την Ιαπωνία επίσης ο αθλητισμός αποτελούσε μια παραστρατιωτική δραστηριότητα.

Για το φασιστικό καθεστώς του Χίτλερ οι Ολυμπιακοί Αγώνες αποτελούσαν επίσης ευκαιρία προπαγάνδας. Η «ολυμπιακή ιδέα» ταυτιζόταν με τη χιτλερική. Θρασύτατοι οι ναζιστές παραλλήλιζαν τον γερμανικό «πολιτισμό» με τις πραγματώσεις του κλασικού ελληνισμού και θεωρούσαν τους Ολυμπιακούς τού 1936 στοιχείο ενισχυτικό της «φήμης» και των βάρβαρων κατακτητικών φιλοδοξιών του καθεστώτος! Οι ναζιστές ισχυρίζονταν ότι το ολυμπιακό τους πρόγραμμα ταυτιζόταν με «πολιτιστική αναγέννηση» και πως αποτελούσε μία προέκταση του ελληνισμού της κλασικής εποχής! Θεωρούσαν τους αθλητικούς αγώνες, όπως ο Κουμπερτέν, εκδήλωση παραστρατιωτικής σημασίας με εθνικιστικό υπόβαθρο. Κεντρικός στόχος των Ολυμπιακών του Βερολίνου, η επίδειξη του αποκρουστικού και ολέθριου ναζισμού και η διεθνής προβολή του Χίτλερ που εμφανιζόταν με φασιστικούς χαιρετισμούς και με σύμβολο τη σβάστικα.

Κατά την έναρξη των Αγώνων – 1 Αύγουστου 1936 – έγιναν μεγαλοπρεπείς παρελάσεις στρατιωτικών τμημάτων και ναζιστικών οργανώσεων. Ο Χίτλερ πανηγυρίζει και ο υπουργός Προπαγάνδας Γκέμπελς αναλαμβάνει την αυτοδιαφήμιση και την αυτοπροβολή του δικτάτορα στον χώρο των αγωνισμάτων. Ο Ρούντολφ Ες, έμπιστος του Χίτλερ, διακήρυξε μετά την έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων: «O Χίτλερ είναι η Γερμανία! Η Γερμανία είναι ο Χίτλερ! Ζήτω ο Χίτλερ! Ζήτω η Νίκη!». Την είσοδο κάθε αθλητικής ομάδας στο στάδιο των αγώνων υποδεχόταν ο ναζιστικός ύμνος ενώ οι 12.000 θεατές κραύγαζαν «Ζήτω ο Χίτλερ» – Heil Hitler. Ο φύρερ παρακολουθούσε την τελετή από το θεωρείο του καθισμένος ανάμεσα στον Γκέμπελς και τον Γκέρινγκ. Ακολούθησε παρέλαση στο στάδιο λεγεώνων νεαρών ναζιστών ενώ τα πλήθη των θεατών τούς χαιρετούσαν φασιστικά, με υψωμένο το δεξί χέρι. Οι περισσότερες αθλητικές ομάδες που συμμετείχαν χαιρετούσαν τον Χίτλερ φασιστικά, με υψωμένο το δεξί χέρι! Μόνο η αιγυπτιακή αθλητική ομάδα δεν παρέλασε χαιρετώντας με ναζιστική χειρονομία.

Η επιτροπή παραχώρησε τους Αγώνες στον Χίτλερ και προσέφερε το σύμβολο των πέντε ολυμπιακών κύκλων στο γερμανικό ναυτικό. Με αυτό το σύμβολο στόλιζαν τα πολεμικά τους οι ναζιστές. Το φασιστικό καθεστώς βέβαια θα επιδιώξει την πραγμάτωση των Ολυμπιακών του 1936 στο Βερολίνο για προπαγανδιστικούς σκοπούς. Παρά τις αντιδράσεις κάποιων κοινωνιών της οικουμένης, ο Χίτλερ πανηγυρίζει για την ανάληψη των αγώνων από το ναζιστικό καθεστώς και για την προσωπική του εμφάνιση στο στάδιο ως φύρερ! Στους τοίχους του Βερολίνου πελώριες αφίσες συνδύαζαν, χωρίς αιδώ, τους ολυμπιακούς κύκλους με τη σβάστικα του φασισμού. Σε ολόκληρη την πόλη ανέμιζαν ναζιστικές σημαίες. Η ολυμπιακή φλόγα ωραιοποιούσε το τυραννικό καθεστώς. Και παντού κυριαρχούσε το σύνθημα «Η Γερμανία υπεράνω όλων στον κόσμο».

Στις λεωφόρους του Βερολίνου στρατιωτικές μονάδες παρήλαυναν κρατώντας την ολυμπιακή σημαία με τους πέντε κύκλους και τη φασιστική σημαία με τη σβάστικα. Πάνω από το στάδιο πετούσε ένα ζέπελιν με το ναζιστικό έμβλημα. Ηταν μία προπαγανδιστική εξόρμηση του τυραννικού καθεστώτος για εντυπωσιασμό των θεατών και των ξένων αντιπροσωπειών μέσω του ξένου Τύπου! Ακολούθησε το γύρισμα μιας ταινίας που ταύτιζε τους Ολυμπιακούς Αγώνες με τον χιτλερικό φασισμό. Το καθεστώς έδωσε εντολή στον γερμανικό Τύπο να προβάλει κατά τη διάρκεια των Αγώνων το ναζιστικό καθεστώς. Οσοι δημοσιογράφοι δεν συμμορφώθηκαν αντιμετώπισαν σκληρές διώξεις.

Ο γαλλικός Τύπος πανηγύρισε τους Ολυμπιακούς του Βερολίνου. Η εφημερίδα «Paris Soir» (19 Αυγούστου 1936) χαρακτήρισε τους Αγώνες του Χίτλερ «θρησκευτική λειτουργία»! Το τέλος των Αγώνων, γράφει, θυμίζει τελετουργία σε… καθεδρικό ναό! Ο «νικητής» γερμανικός λαός έψαλλε το «Te Deum»!