Νερό: «Δημόσιο αγαθό», όπως… πυροτέχνημα!

Από τις προγραμματικές δηλώσεις του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στη Βουλή κράτησα μια σημείωση, η οποία αφορούσε την «επιστροφή της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ στον έλεγχο του κράτους από το Υπερταμείο στο οποίο τις είχε εκχωρήσει η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ». Κι όμως, ω Βουλή, όπως θα έλεγε ο Λυσίας στον «Υπέρ Αδυνάτου Λόγον» του ενώπιον των… πεντακοσίων, ουδέν «εκ των τουτωνί» λεχθέντων επιβεβαιώνονται νομικώς, οικονομικώς και πρακτικώς!

Κατ’ αρχάς, η ΕΥΔΑΠ (για παράδειγμα) ήταν, είναι και θα είναι στο Δημόσιο, διότι από τις 106.500.000 μετοχές οι 12.069.739 ανήκουν στο κρατικό Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (ΤΑΙΠΕΔ), του οποίου μοναδικός μέτοχος είναι η Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας ΑΕ (ΕΕΣΥΠ), ευρύτερα γνωστή ως Υπερταμείο, στην οποία επί ΣΥΡΙΖΑ μεταβιβάστηκαν 53.250.001 μετοχές (50+1%). Η ΕΕΣΥΠ λένε ότι «δεν ανήκει στον δημόσιο ή ευρύτερο δημόσιο τομέα, όπως ορίζεται, σύμφωνα με τον Ν. 4389/2016 (ΦΕΚ 94/Α)», ενώ… ανήκει!

Ο ιδρυτικός νόμος αναφέρει το ακόλουθο, παγκόσμιας ίσως πρωτοτυπίας, «ανέκδοτο»: «Το ανώτατο όργανο της ΕΕΣΥΠ είναι η Γενική Συνέλευση του μοναδικού μετόχου, δηλαδή του ελληνικού Δημοσίου, όπως αυτό εκπροσωπείται από τον υπουργό Οικονομικών», ο εστί μεθερμηνευόμενον ότι «η μη ανήκουσα στον δημόσιο ή ευρύτερο δημόσιο τομέα» παραπάνω εταιρεία έχει ως μοναδικό μέτοχο το… κράτος, δηλαδή είναι… κρατική!

Υστερα, υπενθυμίζω ότι η «επιστροφή» της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ στο… Δημόσιο έγινε ύστερα από διπλό τελεσίγραφο (τον περασμένο Μάρτιο) προς την τότε κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας από την Επιτροπή Κανονιστικής Συμμόρφωσης του Συμβουλίου της Επικρατείας, ύστερα από προσφυγή πάλι των ίδιων σωματείων εργαζομένων στις δύο κρατικές επιχειρήσεις και «πολιτών», με τα οποία δινόταν «προθεσμία έξι μηνών στο υπουργείο Οικονομικών να συμμορφωθεί με τις προηγούμενες αποφάσεις του (Φεβρουάριος του 2022) και να προβεί σε όλες τις απαιτούμενες ενέργειες. Οπερ κι έγινε τώρα!

Συνέχεια του θέματος. Το ανώτατο δικαστήριο στήριξε τις παραπάνω αποφάσεις σε σχετικές συνταγματικές επιταγές «για συνεχή, επαρκή, υπό όρους υγιεινής και σε προσιτή τιμή παροχή πόσιμου ύδατος», «με εκπλήρωση της αποστολής αυτής του κράτους και των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης» και στον χαρακτηρισμό του νερού ως «δημόσιου» ή «κοινωνικού αγαθού».

Αλλά κι αυτά δεν έχουν καμιά σχεδόν σχέση με την ελληνική πραγματικότητα. Από το Σύνταγμα, την πλούσια οικονομική βιβλιογραφία και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2018) παραθέτω εν τάχει ποια είναι δημόσια ή κοινωνικά αγαθά: δεν μπορούμε να εμποδίσουμε κάποιον να τα καταναλώσει και, εάν τα καταναλώνει, δεν μπορεί να τα στερεί από άλλον. Είναι μη ανταγωνιστικά στην κατανάλωση, το κόστος για την κατανάλωσή τους είναι μηδέν ή σχεδόν μηδέν, το κόστος αποκλεισμού τους από τη χρήση του αγαθού είναι πολύ μεγάλο, το οριακό κοινωνικό όφελος να είναι ίσο με το οριακό κοινωνικό κόστος. Παρέχουν οφέλη για ολόκληρη την κοινωνία ή για τμήμα της, είναι αδύνατο να υπάρξει κέρδος από αυτά, η πρόσβαση στο νερό είναι υποχρέωση των κρατών κ.λπ.

Και ως παραδείγματα αμιγώς δημόσιων αγαθών αναφέρονται ο καθαρός αέρας (!), η γνώση (!), ο φωτισμός των δρόμων, ο έλεγχος… πλημμυρών (!), ο έλεγχος των δασών (!), οι δημόσιες παροχές νερού (!), τα πάρκα και άλλοι δημόσιοι χώροι αναψυχής και η επίδειξη… πυροτεχνημάτων! Δυστυχώς, εν Ελλάδι, δεν επιβεβαιώνονται ούτε αυτά! Και ιδού γιατί, επιγραμματικά:

Το νερό είναι εμπορεύσιμο, ανταγωνιστικό, κερδοφόρο και με κόστος: Η ΕΥΔΑΠ, για παράδειγμα, πρέπει, ως ανώνυμη εταιρεία εισηγμένη στο Χρηματιστήριο, να παρουσιάζει κέρδη για να διανέμει μέρισμα στους μετόχους, αλλά και να μην έχει ζημιές, οι οποίες θα αναγκάζουν το κράτος να κάνει αυξήσεις κεφαλαίων, με επιβάρυνση του χρέους!

Το νερό είναι, με την παραχώρηση σε δήμους, αγαθό «αυτοδιοικητικό», «ψηφοθηρικό» και εμπορεύσιμο, αφού δεν το δίνουν σε όλους τους δημότες, δεν εισπράττει από όλους τα τιμολόγια ύδρευσης και δεν επιβαρύνει τους δημότες για έργα αποχέτευσης. Εισπράττει όμως τους νερουλάδες που το πουλάνε σε οικισμούς με έτοιμο δίκτυο επί τρία χρόνια, αλλά χωρίς νερό!

Στις 27 Ιουλίου του 2022, ο επικεφαλής του Παρατηρητηρίου Διαφάνειας Λιμενικού Συστήματος, δικηγόρος Δημοσθένης Μπακόπουλος κατέθεσε μήνυση κατά του Δήμου Σαλαμίνας διότι αντί να εισπράξει από δημότες δαπάνη σύνδεσής τους με το δίκτυο αποχέτευσης ποσού 3.229.011,53 ευρώ, το… διέγραψε! Το κοινωνικό κόστος υπερβαίνει το τυχόν οριακό κοινωνικό όφελος μετά τις γνωστές ανακοινώσεις για τα μεγάλα χρέη των δήμων, του Δημοσίου και των Μεγάλων Πελατών στην ΕΥΔΑΠ εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ (το 2013) και δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ σήμερα, που πληρώνονται με κρατικές επιχορηγήσεις…