Με ποια Τουρκία μιλάμε;

Η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ ολοκληρώθηκε με μία καθαρή επιτυχία, αυτήν της ένταξης της Σουηδίας και με μια «ημι-επιτυχία», αυτήν της μη ένταξης της Ουκρανίας αλλά της παροχής πολύ ουσιαστικής πολιτικής και στρατιωτικής στήριξης. Υπάρχουν και θα συνεχίσουν να υπάρχουν πολλά επιχειρήματα υπέρ και κατά της ένταξης της Ουκρανίας αλλά η ομοφωνία που επιτεύχθηκε ως προς την αναβάθμιση της σχέσης της με το ΝΑΤΟ δείχνει ότι ακόμη και οι χώρες που υπεραμύνονται της γρήγορης ένταξής της τελικώς ακολουθούν τις πιο διστακτικές.

Ας μείνουμε ωστόσο στην καθαρή επιτυχία, αυτήν της ένταξης της Σουηδίας. Τίνος επιτυχία είναι; Της Συμμαχίας, της Σουηδίας ή της Τουρκίας; Κατά τη γνώμη μου, η τελευταία κατέγραψε ακόμη μία επιτυχία ακολουθώντας τη διαπραγματευτική τακτική που της έχει αποδώσει καρπούς και στο πρόσφατο παρελθόν για να θυμηθούμε τι συνέβη πριν από ένα χρόνο στη Σύνοδο Κορυφής της Μαδρίτης όπου και πάλι ο Ερντογάν έσυρε τις δύο σκανδιναβικές χώρες – τη Φινλανδία και τη Σουηδία – σε διαπραγμάτευση με τους δικούς του όρους. Και επειδή στο Βίλνιους έλαβε χώρα και η ελληνοτουρκική συνάντηση κορυφής ας αντλήσουμε τα διδάγματα που προκύπτουν. Αυτά δεν αφορούν μόνο τη διαδικασία αλλά και την ουσία. Η ελπίδα ότι η Τουρκία απομακρύνεται ή απομονώνεται από τη Δύση είναι μάλλον ευσεβής πόθος. Η αντικειμενική παρατήρηση οδηγεί στα εξής συμπεράσματα:

ΗΠΑ και Τουρκία είχαν διάλογο στο υψηλότερο θεσμικό επίπεδο, αυτό των προέδρων, που θα παράξει ως φαίνεται αποτελέσματα στο πεδίο που επιθυμεί η Αγκυρα, δηλαδή το εξοπλιστικό. Επιπλέον, ο αμερικανός πρόεδρος στη συνέντευξή του στο CNN πριν αναχωρήσει για το Βίλνιους, δήλωσε με σαφήνεια ότι επιθυμεί ισορροπία μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας για να αποφεύγονται οι εντάσεις.

Η Τουρκία όχι μόνο δεν έπληξε το κύρος της επιλέγοντας τη σκληρή διαπραγμάτευση για τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ, αλλά αξιοποίησε όλα τα πλεονεκτήματα που της προσφέρει η ιδιότητα της χώρας μέλους για να πετύχει το επιθυμητό για τα συμφέροντά της αποτέλεσμα.

Επιπροσθέτως, με αφορμή τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ, ο Ερντογάν επανέφερε το θέμα της ένταξης της δικής του χώρας στην ΕΕ. Ακόμη και αν ο συμψηφισμός αυτός απορρίφθηκε αμέσως από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, είναι ενδεικτικός της διάθεσης της τουρκικής ηγεσίας να μην αφήνει τίποτε στην τύχη.

Αυτό είναι κατά συνέπεια το περιβάλλον μέσα στο οποίο θα γίνει η ελληνοτουρκική διαπραγμάτευση. Η Ελλάδα έχει αναπτύξει τα τελευταία χρόνια μια προνομιακή σχέση με τις ΗΠΑ αλλά οι τελευταίες δεν επιθυμούν τη σύγκρουση με την Τουρκία. Επιθυμούν να διατηρηθεί ο ευρωατλαντικός δεσμός με δύο ισχυρούς συμμάχους στην Ανατολική Μεσόγειο. Και η αποδυνάμωση Πούτιν ενισχύει αυτή τη διάσταση καθώς ο Ερντογάν δεν θα θελήσει να συνδεθεί μαζί του. Επιπλέον, η αναζωογόνηση του διαλόγου ΕΕ – Τουρκίας δεν αποτελεί αρνητική εξέλιξη για την Ελλάδα. Μακάρι να οδηγήσει σε μια πιο προβλέψιμη συμπεριφορά και σε βελτίωση στους τομείς του εκδημοκρατισμού και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Και τα δικά μας πλεονεκτήματα; Αυτά είναι η σταθερότητα και η συνέπεια στις επιλογές της εξωτερικής μας πολιτικής. Η Δύση δεν επιθυμεί να χάσει την Τουρκία, αλλά η ακραιφνώς δυτική χώρα της περιοχής είναι η Ελλάδα.

Η Ινώ Αφεντούλη είναι εκτελεστική διευθύντρια του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων.