Αλογα κι αρκούδες

Ενα άλογο, που έσερνε μια άμαξα με τουρίστες στην Κέρκυρα, πέθανε στη διάρκεια μιας διαδρομής. Κάποιος τράβηξε φωτογραφία το νεκρό ζώο, την ανέβασε στα κοινωνικά δίκτυα κι αμέσως άρχισε η πλειοδοσία σε ευαισθησία. Με επιθετικά σχόλια κατά του ιδιοκτήτη που, άκουσον, άκουσον, χρησιμοποιούσε το άλογο σε μια βαριά δουλειά. Παρενέβη και ο εισαγγελέας.

Μπράβο στους ευαίσθητους για την ευαισθησία τους, αν και έχω τη γνώμη ότι έχει αργήσει μερικές χιλιάδες χρόνια. Επειδή στην ιστορία της ανθρωπότητας, από τη στιγμή δηλαδή που ο άνθρωπος βρίσκεται στο επίκεντρο ως κύριος και κάτοχος της φύσης (που λέει κι ο Κούντερα), χρησιμοποιεί τα ζώα για τις ανάγκες του. Αυτό έκανε πάντα, αυτό κάνει και σήμερα. Παλαιότερα, δεν εξέπληττε κανέναν το ότι άλογα έσερναν άμαξες, ήταν καθημερινότητα. Σήμερα, χάρη στο αυτοκίνητο που τα αντικατέστησε, η εικόνα προκαλεί σοκ. Λυπάμαι αλλά είναι μια εικόνα σύμφυτη με τον ανθρώπινο πολιτισμό – κι έχει πολύ πιο γερές ρίζες από την αποικιοκρατία, εναντίον της οποίας σήμερα ξιφουλκεί ο προοδευτισμός της αποαποικιοποίησης.

Ο άνθρωπος εξημέρωσε και χρησιμοποιεί τα ζώα για να του κάνουν διάφορες δουλειές, για σπορ ή για να του κρατούν συντροφιά. Επίσης τρέφεται απ’ αυτά. Τα γουρουνάκια, τα κατσικάκια, τα κοτοπουλάκια που σφαγιάζονται καθημερινά για την τροφή μας δεν είναι λιγότερο ευαίσθητα από τα άλογα που μεταφέρουν άμαξες ή τρέχουν στις κούρσες, από τα γαϊδουράκια που, όπου επιβιώνουν, είναι φορτωμένα σα γαϊδούρια.

Το σωτήριον έτος 1990, ο Αγγελος Ελεφάντης, γκουρού για πολλούς της ριζοσπαστικής Αριστεράς, παρενέβη σε μια αντίστοιχη υπόθεση με ένα άρθρο του στην αριστερή εφημερίδα «Εποχή». Η υπόθεση αφορούσε έναν αρκουδιάρη και την αρκούδα του (αν δεν ξέρετε γιατί μιλάω, ψάξτε στο Διαδίκτυο τον Χλέμπουρα και τον Βαγγέλη, τους ήρωες της σειράς «Show Business» του Αρκά). Ο αρκουδιάρης περιέφερε την εκπαιδευμένη αρκούδα στις πλατείες, εκείνη εκτελούσε διάφορα παραγγέλματα και ο κόσμος έριχνε φραγκοδίφραγκα σε ένα τάσι, χάρη στα οποία ζούσε ο αρκουδιάρης, ζούσε και η αρκούδα. Επειτα από καταγγελίες φιλόζωων, ο αρκουδιάρης συνελήφθη και παραπέμφθηκε σε δίκη ενώ την αρκούδα ανέλαβε η αυτοδιοίκηση και κλείστηκε σε ζωολογικό κήπο.

Ο Ελεφάντης είχε πάρει το μέρος του αρκουδιάρη, προκαλώντας την οργή των ευαίσθητων αριστερών αναγνωστών του, μάλιστα έγραψε δημόσια ότι διατίθεται να πάει μάρτυρας υπεράσπισης στη δίκη του. Πιθανότατα, ο αρκουδιάρης δεν έμαθε ποτέ την προσφορά του πολύ επιδραστικού διανοούμενου, πήγε χωρίς σοβαρό μάρτυρα στο δικαστήριο, έφαγε μερικούς μήνες και κατέληξε στη φυλακή. Οσο για την αρκούδα, πέθανε από μαρασμό.

Η ιστορία του Ελεφάντη είναι διδακτική, επειδή λέει ένα πράγμα, που ισχύει και στην περίπτωση του αλόγου το οποίο άφησε την τελευταία πνοή του εργαζόμενο για τον τουρισμό. Πολλά ζώα για βαριές δουλειές αναπτύσσουν στενή σχέση με το αφεντικό τους, που τα φροντίζει, τα τρέφει και, ίσως, τους δείχνει στοργή. Χωρίς αυτή τη σχέση, τα ζώα θα εξέλιπαν.

Επίσης, τα ζώα πεθαίνουν – όπως και οι άνθρωποι. Ο θάνατος βεβαίως σοκάρει, αλλά περισσότερο σοκάρουν οι φωτογραφίες του θανάτου. Γι’ αυτό, καλό είναι να σκεπτόμαστε λίγο πριν πάρουμε θέση. Η ζωή είναι λίγο πιο σύνθετη απ’ όσο την περιγράφει η βιασύνη των αποφάνσεων στα κοινωνικά δίκτυα.