«Ο χορός μού έμαθε να μη φοβάμαι»

Τι σας έκανε να διεκδικήσετε τη θέση της καλλιτεχνικής διευθύντριας του Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας, που αύριο σηκώνει αυλαία;

Γνώρισα το φεστιβάλ από την ίδρυσή του γιατί έχω καταγωγή από την Καλαμάτα και έκανα διακοπές. Στη συνέχεια έφυγα για την Αμερική, έπειτα πήγα στον Wim Vandekeybus για τέσσερα χρόνια, οπότε έχασα την επαφή, αλλά πάντα παρακολουθούσα τι γινόταν. Οταν παραιτήθηκε η Κατερίνα Κασιούμη, αποφάσισα να κάνω αίτηση για να διεκδικήσω τη θέση. Η αλήθεια είναι ότι ποτέ δεν το είχα ονειρευτεί. Ηθελα να δω αν μπορώ να διευθύνω έναν τόσο μεγάλο θεσμό. Να είμαι δηλαδή στο τιμόνι ενός τόσο μεγάλου φεστιβάλ.

Εξι χρόνια μετά, είστε κοντά σε αυτό που είχατε ονειρευτεί για το φεστιβάλ;

Είμαι ικανοποιημένη πολύ. Εχουμε κάνει μεγάλες συνεργασίες με σπουδαία ονόματα και νέους καλλιτέχνες. Είμαι περήφανη για το άνοιγμα που κάναμε στην πόλη. Επιδιώξαμε την εξωστρέφεια του θεσμού και πετύχαμε. Πριν από τέσσερα χρόνια στήσαμε μια σκηνή στην πλατεία της πόλης, στις 7.30 το απόγευμα, επειδή σκεφτόμασταν ότι δεν θα έχει πολύ κόσμο. Αμέσως άρχισαν να με ρωτάνε πότε θα το ξανακάνουμε και τώρα γίνεται στις 9 το βράδυ και η προσέλευση είναι μεγάλη. Παρόλο που το φεστιβάλ κλείνει 30 χρόνια στην πόλη, υπάρχει κόσμος που δεν γνωρίζει τι ακριβώς γίνεται. Γι’ αυτό και η πρώτη κίνησή μου ήταν να κάνουμε παραστάσεις έξω, χωρίς εισιτήριο, για να μπορέσουν όλοι να έρθουν σε επαφή με τον σύγχρονο χορό.

Τι πιστεύετε ότι κρατούσε μακριά τους κατοίκους από τον θεσμό;

Το έχω συζητήσει πολλές φορές και μου είπαν «δεν ερχόμαστε γιατί δεν καταλαβαίνουμε». Προσπάθησα να τους εξηγήσω ότι δεν απαιτείται ειδική γνώση. Τώρα αδημονούν πότε θα ξεκινήσουν οι παραστάσεις και μου κάνουν παράπονα γιατί δεν έχουμε, για παράδειγμα, καρέκλες – δεν υπήρχαν τα δύο πρώτα χρόνια – ή γιατί η σκηνή είναι πιο ψηλά. Εχουν δηλαδή και άποψη και χαίρομαι πολύ για αυτό.

Πώς πιστεύετε ότι επιδρούν πολιτιστικοί θεσμοί σε μικρές κοινωνίες; Δημιουργείται ένα διαφορετικό περιβάλλον;

Νομίζω ναι και το έχει αποδείξει η Καλαμάτα, η οποία είναι μια πόλη τεχνών. Εχει μουσική, φεστιβάλ χορωδιών, το Πολιτιστικό Καλοκαίρι, το Φεστιβάλ Χορού. Σε άλλες πόλεις, όπου πηγαίνουμε τις παραστάσεις, το κοινό δεν είναι τόσο εκπαιδευμένο, ειδικό αν θες, σε σχέση με της Καλαμάτας. Δεν πιστεύω στο ειδικό κοινό, αλλά σε όλες τις παραστάσεις σύγχρονου χορού που παρακολουθώ βλέπω τους ίδιους θεατές. Υπάρχει μια προκατάληψη, νομίζω, για τον σύγχρονο χορό.

Και εσείς είχατε προκατάληψη για τον χορό. Ο χορός ήταν το αναγκαστικό βήμα που κάνατε όταν χρειάστηκε να εγκαταλείψετε την ενόργανη.

Τον μισούσα, αφού εκείνη την εποχή συνδεόταν κυρίως με το μπαλέτο. Εκανα ενόργανη και στα 16 είχα ψηλώσει πάρα πολύ, οπότε έπρεπε να σταματήσω. Δεν είχα δει παραστάσεις χορού μέχρι τότε. Είχα πολλούς μυς και γνώριζα ότι δεν ταιριάζω στο περιβάλλον του χορού, ήμουν όμως και πειθαρχημένο παιδί. Ετσι, μετά την παρότρυνση της μητέρας μου, έδωσα εξετάσεις στην Κρατική Σχολή Ορχηστικής Τέχνης. Πήγα μ’ ένα κορμάκι μπαλέτου και τα κοτσιδάκια μου, ανάμεσα σε κοριτσάκια που ήταν μπαλαρινούλες. Δεν μπορούσα να κάνω τίποτα από αυτά που έκαναν, αλλά όταν έβαλαν grand jete από τη γωνία τα πήγα καλά. Ετσι μπήκα στη σχολή και άρχισα μαθήματα μπαλέτου. Παρόλο που δεν μου άρεσε, ξεκίνησα να παρακολουθώ. Δεν μπορούσα να βρω χαρά στην πρώτη ποζισιόν, όπως όταν έκανα 13 φλικ – φλακ (σ.σ.: ανάποδες τούμπες) στη σειρά.

Τι σας έκανε να τον αγαπήσετε;

Αρχισα να γνωρίζω άλλες ποιότητες στο σώμα μου. Ως αθλήτρια γνώριζα πώς να χρησιμοποιήσω το σώμα μου και να κάνω δύσκολα ακροβατικά. Με τον χορό ανακάλυψα τις μικροκινήσεις, τη μουσικότητα που μπορεί να έχει το σώμα. Δεν σκέφτηκα ποτέ ότι θα γίνω χορεύτρια. Εκανα τα μαθήματα και απορροφήθηκα. Πίστευα ότι είναι άλλη μία εξάσκηση για το σώμα μου. Ετσι ξεκίνησε το ταξίδι.

Πότε είδατε την πρώτη παράσταση χορού;

Νομίζω, αφού είχα μπει στο πρώτο έτος του επαγγελματικού της Κρατικής Σχολής Ορχηστικής Τέχνης. Τότε άρχισα να με φαντάζομαι κι εμένα στη σκηνή. Εχει σημασία να πω ότι έναν χρόνο πριν μπω στο επαγγελματικό αναγκάστηκα να σταματήσω τον χορό γιατί δεν είχα περάσει τις εξετάσεις που δίναμε κάθε χρόνο και πάντα υπήρχε η περίπτωση να μην πετύχεις. Μου είχαν πει, μάλιστα, καλύτερα να δώσω στη Γυμναστική Ακαδημία. Είχα στεναχωρηθεί πολύ γιατί είχα αρχίσει ν’ αγαπάω τον χορό. Θυμάμαι, όταν έμαθα τα αποτελέσματα, κάθισα στα σκαλιά της Κρατικής κι έκλαιγα. Ετσι έμεινα μία ολόκληρη χρονιά εκτός μαθημάτων, αλλά συνέχισα να εξασκούμαι μόνη μου στο σπίτι. Την επόμενη χρονιά πέρασα.

Σπουδαίο παράδειγμα θέλησης, πειθαρχίας και αφοσίωσης στον στόχο. Πότε καταλάβατε ότι ανήκετε σε αυτόν τον κόσμο;

Την πρώτη, ας πούμε, «πιστοποίηση» την πήρα όταν αντιλήφθηκα ότι μου αρέσει πάρα πολύ. Κατάλαβα ότι δεν μπορώ να ζήσω χωρίς τον χορό. Τόσο ρομαντικά! Ετσι ξεκίνησα.

Τι σας πρόσφερε ο χορός;

Οταν δουλεύεις κάθε μέρα το σώμα σου και προσπαθείς να βρεις καινούργιες τεχνικές και δυναμικές, είναι σαν να προσαρμόζεις τη ζωή σου σε νέες καταστάσεις που καλείσαι ν’ αντιμετωπίσεις.

Ποια στιγμή αντιληφθήκατε ότι ο χορός σάς δίνει τα κλειδιά για να αντιμετωπίσετε τη ζωή σας;

Η πιο δύσκολη ήταν όταν με τον Γιόζεφ, τον σύζυγό μου (σ.σ.: Φρούτσεκ), δημιουργούσαμε την ομάδα Rootlessroot. Αποφασίσαμε να φύγουμε από το κέντρο του χορού που ήταν οι Βρυξέλλες για να έρθουμε στην Ελλάδα να πειραματιστούμε και να κάνουμε αυτό που πραγματικά ονειρευόμασταν: τα δικά μας έργα. Θυμάμαι, ήμουν έγκυος στο πρώτο μας παιδί και όταν γέννησα ξεκινήσαμε αμέσως σχεδόν πρόβες. Πίεζα τον εαυτό μου να δουλέψει, ενώ αυτό που ήθελα ήταν να έχω συνεχώς αγκαλιά την κόρη μου. Ημουν πολύ φορτισμένη τότε. Σήμερα τα βλέπω φυσικά με άλλο μάτι.

Πώς μπορεί να ξεχωρίσει ένας χορευτής;

Με προβληματίζει συχνά αυτή η ερώτηση. Νομίζω όμως ότι καταλήγω πάντα σε αυτό που είπα πριν: να το θες πολύ και να το δείξεις με το σώμα σου και το μυαλό σου.

Είναι ένας αδυσώπητα ανταγωνιστικός χώρος. Υπήρξαν στιγμές που σκεφτήκατε ότι αυτό που έπρεπε ν’ αντιμετωπίσετε σας ξεπερνά;

Υπήρξαν στιγμές αμφιβολίας για την τέχνη μου και για μένα – έπειτα από μια παράσταση ή ένα αποτυχημένο μάθημα. Ομως αυτό μου δίνει δύναμη και πείσμα για να συνεχίσω. Η αλήθεια είναι ότι κλείνω τα μάτια μου και τ’ αφτιά μου σε συμπεριφορές ανταγωνισμού. Μάλλον θέλω να μη βλέπω τι γίνεται. Θεωρώ ότι αυτός που το θέλει πολύ – και μπορεί να το δείξει με το σώμα του – θα πάρει και τη δουλειά.

Υπάρχει κάποιος καλλιτέχνης που επιδιώξατε να φέρετε στο φεστιβάλ και ο οποίος δεν έχει σχέση με τον χορό;

Βρήκα το τηλέφωνο του Μπελ Ατάρ, του έστειλα μήνυμα και με κάλεσε. Του εξήγησα ποια είμαι και τι θέλω και τον κάλεσα να έρθει στο 25ο Φεστιβάλ. Δυστυχώς δεν τα κατάφερε γιατί τότε είχε σπάσει το χέρι του. Εχω κρατήσει επαφή μαζί του και επικοινωνούμε ακόμα.

Ποιος επέδρασε καταλυτικά στην πορεία σας;

Ο σύζυγός μου, ο Γιόζεφ. Παρόλο που όταν κάνουμε πρόβες δεν είναι καθόλου ευχάριστα. Στην αρχή ήταν δύσκολα. Νομίζω ότι τα παιδιά μάς έκαναν πιο ήρεμους.

Τα παιδιά σας, τα οποία είναι 17 και 10, κάνουν χορό;

Τον αγαπούν, αλλά δεν θέλουν να το κάνουν. Βλέπω όμως ότι τα σημερινά παιδιά ντρέπονται – όπως οι περισσότεροι – να χορέψουν. Είναι το πιο όμορφο πράγμα να χορεύεις. Και τα δυο παιδιά μου, αν και έχουν ωραία κίνηση, ασχολούνται με τον αθλητισμό.

Εσείς ποια ντροπή καταπολεμήσατε με τον χορό;

Δεν μου άρεσε η έκθεση, ήμουν πολύ ντροπαλή ως παιδί. Ακόμα είμαι, αλλά πολύ λιγότερο. Καταπολέμησα την ντροπή που ένιωθα για το πρόσωπό μου εξαιτίας αυτής της μικρής παράλυσης που έχω. Ο χορός μού έδωσε αυτοπεποίθηση. Μου έμαθε ότι δεν χρειάζεται να φοβάμαι γι’ αυτό που είμαι και γι’ αυτό που φαίνομαι. Αυτός είναι ο λόγος που δεν μου αρέσει η κάμερα. Αν ήθελες να έρθεις με κάμερα, θα σου έλεγα «όχι». Δεν θα ήμουν αληθινή γιατί θα προσπαθούσα να στηθώ στον φακό για να φαίνεται όπως θέλω το πρόσωπό μου και δεν θα μπορούσα να συγκεντρωθώ στις ερωτήσεις. Σήμερα, στην εποχή της εικόνας, που η εξωτερική ομορφιά προβάλλεται και θεοποιείται μέσα από τα social media, δεν ξέρω αν θα μπορούσα και πώς να το αντιμετωπίσω.