Το επικίνδυνο «εθνικό εγώ» της Λεπέν

Η «εργαλειοποίηση» των πρόσφατων ταραχών στη Γαλλία από τη Μαρίν Λεπέν και το κόμμα της, μας θυμίζει γιατί δεν ήταν διόλου τυχαίο το γεγονός ότι και οι δύο τελευταίες προεδρικές εκλογές στη Γαλλία (Απρίλιος – Μάιος 2017 και Απρίλιος 2022) που οδήγησαν στην εκλογή του Εμανουέλ Μακρόν, είχαν χαρακτηριστεί ως οι σημαντικότερες των τελευταίων χρόνων στην Ευρώπη. Γιατί μας έδωσαν την ευκαιρία να ξαναθυμηθούμε τις αξίες του ευρωπαϊκού σχεδίου και της ενοποιητικής διαδικασίας. Ειρήνη, δημοκρατία, συνείδηση κοινότητας, αξιοπρέπεια του ανθρώπου, ελευθερία, αλληλεγγύη και ανεκτικότητα είναι μερικές από τις βασικές αξίες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, καθώς η ΕΕ δεν είναι απλώς ένας οικονομικός χώρος (όπως επιμένουν και σήμερα να την εμφανίζουν οι εθνικολαϊκιστές) αλλά κυρίως μια κοινότητα αξιών.

Μάλιστα, λίγο πριν από τις εκλογές του 2017, είχε κορυφωθεί η συσπείρωση της ευρωπαϊκής αντιδραστικής Δεξιάς με τη συνάντηση του Ιανουαρίου του 2017 στη γερμανική πόλη Κομπλέντζ, όπου οι ηγέτες του ευρωπαϊκού εθνικολαϊκισμού, η Λεπέν, ο Ολλανδός Βίλντερς, ο Ιταλός Σαλβίνι και η Γερμανίδα Πέτρι της Εναλλακτικής για τη Γερμανία, ζήτησαν από τους ευρωπαίους ψηφοφόρους να ακολουθήσουν τους Βρετανούς (Brexit) και τους Αμερικανούς (Τραμπ).

Η Λεπέν επιμένει, φρεσκάρει και ενισχύει διαρκώς την παρουσία της. Κάνει μια προσπάθεια να καλλιεργήσει ένα πιο μετριοπαθές προφίλ και ετοιμάζεται να διεκδικήσει για τέταρτη φορά την προεδρία της χώρας στις προεδρικές εκλογές του 2027. Δεν προτείνει πλέον την έξοδο της Γαλλίας από την ευρωζώνη ή και από την ίδια την Ευρωπαϊκή Ενωση αλλά μιλάει για μια «ιδανική» Γαλλία που μοιάζει με την Ουγγαρία του Ορμπαν. Θεωρεί πως οι ταραχές των τελευταίων ημερών αποτελούν γι’ αυτήν προνομιακό πεδίο δράσης και κατηγορεί την κυβέρνηση Μακρόν πως εμφανίστηκε άτολμη απέναντι στους «θυμωμένους» νέους των υποβαθμισμένων προαστίων. Το κόμμα της κάνει ό,τι μπορεί για να βγει κερδισμένο από τα βίαια επεισόδια που ξέσπασαν στη Γαλλία με αφορμή τη δολοφονία του 17χρονου Ναέλ Μερζούκ από αστυνομικό της τροχαίας στο παρισινό προάστιο της Ναντέρ.

Η Γαλλία βρίσκεται σήμερα σε «επικίνδυνη» κρίση με υπαρκτό τον κίνδυνο η κοινωνική αναταραχή να ωφελήσει κυρίως το ακροδεξιό κόμμα της Μαρίν Λεπέν. Ο Εμανουέλ Μακρόν δεν ενήργησε γρήγορα, ίσως και να υποτίμησε την κρισιμότητα των γεγονότων.

Ο προκάτοχος του, Φρανσουά Ολάντ, μιλάει για απουσία πολιτικού προσανατολισμού και μας θυμίζει πως η εξουσία δεν είναι αυταρχισμός και βασίζεται στη σοφία και στη σταθερότητα, μέσα όμως από την πεποίθηση και τον σεβασμό (συνέντευξη στους «Financial Times»).

Στην πενταετία της πρώτης προεδρίας του, ο Μακρόν επιχείρησε αλλά δεν κατάφερε να δώσει μια vita nuova, μια ανανεωμένη και αναγεννημένη ζωή, στο πολιτικό σχέδιο που έχει ανάγκη σήμερα η Γαλλία και που θα εκφράζεται μέσα από μια νέα ευρωπαϊκή αλληλεγγύη σε μια θωρακισμένη ευρωζώνη.

Ομως σήμερα το «ευρωπαϊκό εμείς» του Εμανουέλ Μακρόν απειλείται περισσότερο από κάθε άλλη φορά από το τοξικό «εθνικό εγώ» της Λεπέν. Η υπόλοιπη ευρωπαϊκή άκρα και λαϊκιστική Δεξιά επιχειρεί να εκμεταλλευτεί τη νέα κρίση στη Γαλλία. Ο πολωνός πρωθυπουργός Ματέους Μαραβιέτσκι δήλωσε στο Politico πως όσα συμβαίνουν στη Γαλλία δικαιώνουν το βέτο που πρόβαλε η χώρα του και η Ουγγαρία στην πρόσφατη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ. Στο ίδιο μήκος κύματος ο υφυπουργός Εσωτερικών της Ιταλίας και ο ηγέτης του ακροδεξιού ισπανικού κόμματος Vox.

Είναι άραγε βιώσιμη η επιστροφή στην ηρεμία; Θα μπορέσει ο πρόεδρος Μακρόν να ενώσει τη Γαλλία; Δύο κρίσιμα ερωτήματα που αφορούν όχι μόνο την επιστροφή στη γαλλική κανονικότητα αλλά και την ευρωπαϊκή ενοποιητική διαδικασία.

Ο Σωτήρης Ντάλης είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ενοποίησης, πρόεδρος του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου