Εχει χάσει ο Πούτιν τη Ρωσία;

Στην ομιλία του προς τον ρωσικό λαό μετά την ανταρσία του Γεβγκένι Πριγκόζιν, ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν αναφέρθηκε στα γεγονότα του 1917, όταν η εξέγερση του πεζικού του στρατηγού Κορνίλοφ άνοιξε τον δρόμο στους Μπολσεβίκους να καταλάβουν την εξουσία και να εξαπολύσουν έναν πενταετή εμφύλιο πόλεμο.

Από την οπτική γωνία του Κρεμλίνου, αυτή η «σμούτα» (σκοτεινή εποχή) είναι η πιο επικίνδυνη απειλή για τη Ρωσία. Οι μαχητές της Βάγκνερ που κατέλαβαν το Ροστόφ επί του Ντον και ξεκίνησαν πορεία προς τη Μόσχα, τελικά σταμάτησαν. Αν ο Πριγκόζιν δεν είχε συμφωνήσει να δεχθεί αμνηστία για τους μισθοφόρους του και μια νέα πατρίδα στη Λευκορωσία, τα μέλη της Βάγκνερ θα είχαν πιθανότατα την τύχη της Sturmabteilung  του Χίτλερ, που εκκαθαρίστηκε και εκτελέστηκε από τον στρατό και την αστυνομία το 1934, ενάμιση χρόνο μετά την ανάληψη της εξουσίας από τους Ναζί.

Ο Πούτιν είναι σαφές πως δεν βρίσκεται σε θέση να ανταποκριθεί στο δύσκολο έργο που αντιμετωπίζει τώρα: να επαναβεβαιώσει τον έλεγχο των αποθαρρυμένων και διχασμένων στρατιωτικών δυνάμεων της χώρας. Μέχρι τώρα, οι απολογητές του, οι οποίοι εδώ και καιρό φαίνονται να πιστεύουν ότι είναι ένας πολιτικός μάγος που μπορεί πάντα να βγάλει λαγό από το καπέλο του, τον επαινούσαν που ανταποκρίθηκε με καμάρι στις κρίσεις που εξαπέλυσε ο πόλεμός του εναντίον της Ουκρανίας. Σήμερα, οι κομπασμοί του είναι οι απειλές ενός ανασφαλούς τραμπούκου. Είναι πολύ εύκολο η Ρωσία να βρεθεί αντιμέτωπη με την προοπτική ενός εμφυλίου πολέμου – ίσως βραχύβιου, αλλά αιματηρού. Σε αυτή την περίπτωση, το μεγαλύτερο πρόβλημα για τον Πούτιν θα είναι να βρει κάποιον πρόθυμο να εκτελέσει τις αδελφοκτόνες εντολές για να τα βάλει με τους μαχητές της Βάγκνερ, οι οποίοι πολέμησαν τόσο άγρια στο Μπαχμούτ και θεωρούνταν, μέχρι πρόσφατα, ήρωες και «οι καλύτεροι στρατιώτες της Ρωσίας».

Τα περίπου 6.000 μέλη της Βάγκνερ είναι καλά εξοπλισμένα, ετοιμοπόλεμα και με άριστη οργάνωση. Για να αντιμετωπιστούν θα απαιτούντο τουλάχιστον τέσσερις μεραρχίες στρατού. Ομως αυτά τα ρωσικά στρατεύματα βρίσκονται στην Ουκρανία. Αν το Κρεμλίνο αναγκαστεί ποτέ να τα αποσύρει από το μέτωπο για να καταστείλει μια εξέγερση στο εσωτερικό, οι Ουκρανοί, με την αντεπίθεσή τους ήδη σε εξέλιξη, θα είναι έτοιμοι να ορμήσουν στις τρύπες που θα ανοίξουν στις ρωσικές αμυντικές γραμμές. Και αυτό θα μπορούσε να σημαίνει μια τεράστια ήττα για τη Μόσχα στον πόλεμο που εξαπέλυσε.

Μια καταστολή της Βάγκνερ θα αφήσει οδυνηρή πληγή, επειδή ο Πριγκόζιν και οι άνδρες του απολαμβάνουν την υποστήριξη πολλών Ρώσων. Γι’ αυτούς, ο Πριγκόζιν είναι ήρωας και όχι προδότης, επειδή είναι ένα από τα λίγα δημόσια πρόσωπα που τολμούν να πουν την αλήθεια για την ανίκανη διαχείριση του πολέμου από το Κρεμλίνο. Και βλέπουν επίσης στο πρόσωπό του έναν διοικητή που υπερασπίζεται τους στρατιώτες των οποίων οι ζωές πετιούνται άσκοπα από τους αδέξιους, διεφθαρμένους στρατηγούς του Πούτιν. Οι άνθρωποι που σκέφτονται με αυτόν τον τρόπο μπορεί κάλλιστα να αποτελούν ένα πολύ μεγάλο μέρος της ρωσικής κοινωνίας. Είτε ο Πριγκόζιν φυλακιστεί τελικά, είτε εκτελεστεί, είτε νικήσει, θα παραμείνει γι’ αυτούς σύμβολο.

Ο Βάτσλαβ Ραντζιβίνοβιτς είναι πολωνός πολιτικός αναλυτής, συγγραφέας τριών βιβλίων για τη Ρωσία