Mια προσωπική νίκη

Μια προσωπική νίκη του Κυριάκου Μητσοτάκη, μια συλλογική ήττα του πολιτικού συστήματος και μια γενικότερη στροφή της ελληνικής κοινωνίας προς τα δεξιά: αυτά είναι τα βασικά συμπεράσματα των χθεσινών εκλογών – οι οποίες θα μπορούσε να έχουν αποφευχθεί, αν δεν είχε δοκιμαστεί, και αποτύχει, το πείραμα της απλής αναλογικής.

Ο αρχηγός της Νέας Δημοκρατίας κέρδισε με άνεση το στοίχημα της αυτοδυναμίας, ενώ χάρις στην επιμονή του να διεξαχθούν επαναληπτικές εκλογές κατάφερε να διευρύνει ακόμη περισσότερο τη διαφορά του από τον ΣΥΡΙΖΑ. Είναι πλέον κυρίαρχος. Και καλείται να αποδείξει μέσα στα επόμενα τέσσερα χρόνια ποιος πραγματικά είναι και τι μπορεί να πετύχει.

Δεν χρειάζονται μαξιμαλισμοί: ο ιστορικός του μέλλοντος θα προσπαθήσει να ξεχωρίσει τρία – τέσσερα συγκεκριμένα πράγματα που πέτυχε ο Μητσοτάκης στην 8(+)ετή θητεία του. Προσφυγή στη Χάγη για τις διαφορές με την Τουρκία; Καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και προώθηση ενός νέου μοντέλου ανάπτυξης;  Νομιμοποίηση των γάμων των ομοφύλων και ξεκαθάρισμα των σχέσεων με την Εκκλησία; Ενίσχυση του ευρωπαϊκού προσανατολισμού της χώρας;

Η αντίσταση σε μια τέτοια μεταρρυθμιστική διαδρομή δεν συναντάται πλέον τόσο στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας, όσο στα δεξιά της. Το μεγαλύτερο σοκ της χθεσινής ημέρας ήταν ασφαλώς η θριαμβευτική είσοδος των «Σπαρτιατών» στη Βουλή, γεγονός για το οποίο θα γίνουν πολλές συζητήσεις: η ΝΔ θα πει ότι φταίει ο ΣΥΡΙΖΑ, επειδή αντί να συνταχθεί με τις άλλες δημοκρατικές δυνάμεις στην αντιμετώπιση των χρυσαυγιτών τούς έκλεινε το μάτι, και ο ΣΥΡΙΖΑ θα πει ότι φταίει η ΝΔ επειδή δεν ψήφισε τη δική του ρύθμιση. Στην πραγματικότητα, το δημοκρατικό τόξο δεν μπόρεσε να βρει έναν τρόπο να αποκλείσει από τη Βουλή ένα υπαρκτό κοινωνικό φαινόμενο. Ισως και να είναι καλύτερα έτσι – για να μην έχουμε ψευδαισθήσεις.

Οσο κι αν οι εκφραστές του Κασιδιάρη αποτελούν μια κατηγορία από μόνοι τους, δεν μπορεί να αντισταθεί κανείς στον πειρασμό να αθροίσει το ποσοστό τους μ’ εκείνα του Βελόπουλου και της Νίκης και να συμπεράνει ότι το μπλοκ της ελληνικής alt-right βρίσκεται κοντά στο 13%. Αυθαιρετώντας, αλλά όχι πολύ, θα μπορούσε να προσθέσει και το ποσοστό της Ζωής, ώστε να έχει μια εικόνα του νέου ελληνικού «αντισυστημισμού».

Αυτός ο αντισυστημισμός τροφοδοτήθηκε από το κίνημα των Αγανακτισμένων, ενισχύθηκε από το λεξιλόγιο του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά ακολουθεί και μια γενικότερη διεθνή τάση ενίσχυσης των άκρων. Αντίθετα με αυτό που συνέβαινε στην Ελλάδα στις αρχές της δεκαετίας του 2010, δεν διεκδικεί την εξουσία. Δείχνει όμως τα δόντια του. Και, μακροπρόθεσμα, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με ξόρκια και απαγορεύσεις. Το μόνο όπλο για την εξουδετέρωσή του είναι περισσότερη δημοκρατία, περισσότερη διαφάνεια, περισσότερη Ευρώπη.

Την πρωτοβουλία σε μια τέτοια κατεύθυνση δεν μπορεί παρά να την αναλάβει η κυβέρνηση. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα πρέπει με άλλα λόγια να αποδείξει ότι δεν κέρδισε περισσότερη κυριαρχία από αυτή που μπορεί να καταναλώσει.