Θα έρθουν κι άλλες Κυριακές

Καλώς ή κακώς, η κανονική Μεταπολίτευση έμαθε στην ελληνική κοινωνία να ψηφίζει με την καρδιά – με κομφετί και μπαλόνια, με δάκρυα και παλαμάκια, με την πεποίθηση πως με μια ψήφο σε κάθε εκλογική αναμέτρηση ο καθένας μπορεί να στρέψει το μέλλον του στην κατεύθυνση που θέλει. Και αν βρισκόταν στην πλευρά των χαμένων, υπήρχε πάντα η επόμενη φορά.

Δέκα χρόνια τώρα, τα εκλογικά διλήμματα ήταν απόλυτα και αμείλικτα: λιτότητα ή χρεοκοπία, δραχμή ή ευρώ, εξαίρεση ή κανονικότητα. Ποιο ήταν το χειρότερο που μπορούσε να συμβεί; Αυτό έγινε. Το 2012 ο κόσμος γύρισε ανάποδα – η Χρυσή Αυγή μπήκε στη Βουλή, ο δικομματισμός που είχαμε μάθει ως βασική πολιτική σταθερά κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος. Το 2015, ένα κόμμα που δεν είχε κυβερνήσει ποτέ ξανά αναλάμβανε με στόχο να εφαρμόσει ένα ανεφάρμοστο πρόγραμμα. Λίγους μήνες αργότερα, μας έσυρε σε ένα δημοψήφισμα, του οποίου το αποτέλεσμα έθετε τη χώρα, εκείνες τις πρώτες ώρες, ουσιαστικά εκτός ευρωζώνης. Το ίδιο κόμμα επανεξελέγη, άντεξε ολόκληρη τετραετία σε βαριά λιτότητα και, στο πλήρωμα του χρόνου, ο κόσμος γύρισε πάλι ανάποδα: η νέα κυβέρνηση εξελέγη με σύνθημα την οικονομική, κοινωνική και θεσμική κανονικότητα, αλλά την Κυριακή ζητεί και πάλι την ψήφο των πολιτών, με το δυστύχημα των Τεμπών και το σκάνδαλο των υποκλοπών να «λερώνουν» τον πυρήνα της θητείας και του αφηγήματός της.

Σε καθεμιά από αυτές τις αναμετρήσεις, την ώρα της καταμέτρησης, η μια πλευρά (διαφορετική σε κάθε περίπτωση) βυθιζόταν σε βαθιά απελπισία. Υπήρξαν πολλοί που ένιωσαν, ξανά και ξανά, λες και η χώρα που γνώρισαν ξεγλιστρούσε από τα χέρια τους, απομακρυνόταν από τη γνώριμη εικόνα της πατρίδας στην οποία μεγάλωσαν, για να μεταλλαχθεί σε κάτι άλλο που δεν αναγνωρίζεται πια. Υπήρξαν ακόμα περισσότεροι που πίστεψαν πως αυτό ήταν, την έχασαν για πάντα, πως η ζημιά που έγινε ήταν ανεπανόρθωτη. Ενιωσαν ιδεολογικά και πολιτικά άστεγοι πίσω από το παραβάν, ψήφισαν με μισή καρδιά, στραπατσαρισμένη, τη λύση που έβρισκαν κάθε φορά λιγότερο κακή. Το τραύμα της ήττας (μιας ήττας ριζωμένης πέρα από ένα ανεπιθύμητο αποτέλεσμα) ήταν τόσο βαθύ, ο φόβος πως τίποτα δεν μπορεί ν’ αλλάξει τόσο μεγάλος, που χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα σε όλες τις φετινές προεκλογικές καμπάνιες: η ΝΔ προτάσσει τη «δεύτερη φορά συμφορά», ο ΣΥΡΙΖΑ προειδοποιεί για τις επιπτώσεις μιας ακόμα επικράτησης Μητσοτάκη, το ΠΑΣΟΚ υπενθυμίζει ποιος σήκωσε το βάρος της ευθύνης όταν οι υπόλοιποι έτρεχαν στα Ζάππεια.

Κι όμως, όλα είναι ακόμα εδώ. Ιδια πρόσωπα, διαφορετικό διακύβευμα: δεν συζητούμε την ύπαρξη της χώρας, αλλά τον μετασχηματισμό της, τα βήματά της σε έναν κόσμο που βιώνει παρόμοιες μεταβάσεις χωρίς να περιμένει το «ελληνικό πείραμα» για να βγάλει συμπεράσματα για το μέλλον του. Η σύγκρουση είναι σφοδρή γιατί είναι πολιτική, για κάποιους συνειδησιακή. Τρομακτική όμως δεν είναι. Και δεν υπάρχει μεγαλύτερη ανακούφιση για τους άστεγους, τους διστακτικούς, τους απογοητευμένους από το γεγονός πως τίποτα δεν τελειώνει σε τρεις μέρες. Η εμπειρία λέει πως θα έρθουν κι άλλες Κυριακές, έστω χωρίς τα κομφετί. Αυτό που δεν θα ξαναέρθει είναι η δύναμη που έχει μια ψήφος σήμερα, έστω και αν πέσει με μισή καρδιά – η συνειδητοποίηση πως ακόμα κι αν δεν βγάλει πρωθυπουργό, είναι μια μικρή, προσωπική δήλωση. Οπότε; Να πάτε να ψηφίσετε.