Ταξί, χορός, δίκες και Σιμόν Βέιλ

Ποιο θα μπορούσε να είναι το σκοτεινό μυστικό που στοιχειώνει αυτή τη φίνα ηλικιωμένη κυρία (ευχάριστη έκπληξη η Λιν Ρενό, ένας θρύλος της Γαλλίας), η οποία, γνωρίζοντας ότι βρίσκεται στο τελευταίο στάδιο της ζωής της, μισθώνει ένα ταξί για ένα «ταξίδι» στο παρελθόν της, μέσα στον θόρυβο και τη φούρια της καθημερινότητας του σύγχρονου Παρισιού; Οποιο και αν είναι το μυστικό, ο σκηνοθέτης Κριστιάν Καριόν το κρύβει καλά στον «Σοφέρ της κυρίας Μαντλέν» (Un belle course, Γαλλία, 2022), ένα ήσυχο, μελαγχολικό road trip σε φυσικούς χώρους αλλά και σε εκείνους της ψυχής. Ο Ντανί Μπουν, ένας κατά βάση κωμικός ηθοποιός – σχετικά παρεξηγημένος λόγω των παλαιότερων φαρσοκωμωδιών του, αλλά πολύ διαφορετικός εδώ – κρατά σθεναρά το τιμόνι του ταξί αλλά και της ταινίας. Παίζει μετρημένα τον καθημερινό ανθρωπάκο με τα χιλιάδες προβλήματα, που ωστόσο θα προσπαθήσει να μπει στον ψυχισμό της αινιγματικής κυρίας Μαντλέν. Αρχικά την αντιμετωπίζει σαν μια ακόμα πελάτισα, αλλά στη συνέχεια με στοργή και ειλικρινές ενδιαφέρον. Μεγάλο ταλέντο να ακούς τους άλλους και όχι μόνο τον εαυτό σου, σαν να λέει αυτή η γλυκιά, έντιμη ταινία που απευθύνεται σε θεατές με ευαισθησίες.

Από το Κρεμλίνο στο Βερολίνο

Μια επιστροφή στη δίκη του 20ού αιώνα, τις περίφημες δίκες των ναζιστών στη Νυρεμβέργη, αλλά αυτή τη φορά μέσα από την ματιά των Ρώσων, ακούγεται ενδιαφέρουσα ιδέα και όντως υπάρχουν πολλά σημεία στη «Νυρεμβέργη» (Nyurnberg, Αγγλία/Ρωσία/Τσεχία/Γερμανία, 2023) του Νικολάι Λαμπέντεφ τα οποία κινούν την περιέργεα. Μόνο που τα καθαρά ιστορικά σημεία της ιστορίας (που προσωπικά με ενδιέφεραν περισσότερο) είναι λίγα συγκρινόμενα με τα πιο «προσωπικά». Για την ακρίβεια, οι δίκες δείχνουν να είναι κάτι σαν πρόσχημα στο σενάριο, άξονας του οποίου είναι ένας πολύγλωσσος ρώσος αξιωματικός (Σεργκέι Κέμπο) που έχει σταλθεί από το Κρεμλίνο στο Βερολίνο για να υπηρετήσει στο γραφείο του στρατιωτικού διοικητή των Σοβιετικών και εκεί μπλέκει σε έναν δαίδαλο έρωτα και μυστηρίου από τη στιγμή που γνωρίζει μια αινιγματική συμπατριώτισσά του (Λιούμποφ Ακσιόνοβα). Ολα αυτά προσφέρουν στην ταινία μια ευπρόσδεκτη δόση θρίλερ, όχι όμως τις βάσεις ώστε να γίνει μια αξέχαστη εμπειρία όπως η «Δίκη της Νυρεμβέργης» του Στάνλεϊ Κρέιμερ.

Ευπρόσωπο πορτρέτο

Η βαριά σκιά του Ολοκαυτώματος των Εβραίων είναι αισθητή και στην ταινία «Σιμόν Βέιλ, η γυναίκα του αιώνα» (Simone, le voyage du siècle, Γαλλία, 2022) του Ολιβιέ Νταάν, ένα αξιοπρεπές αλλά και φορτωμένο με επαναλήψεις βιογραφικό πορτρέτο της Σιμόν Βέιλ (1927-2017), της θρυλικής γαλλίδας δικηγόρου που επί προδερίας Ζισκάρ Ντ’ Εστέν εισχώρησε στην πολιτική επιβάλλοντας τη δυναμική (και όχι σε όλους αρεστή) προσωπικότητά της. Οι μάχες της Βέιλ για τη νομιμοποίηση των αμβλώσεων, δραστηριότητα που την έκανε διάσημη το 1975, όπως και η επιτυχία της στο να γίνει η πρώτη γυναίκα πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου είναι θέματα που βρίσκονται στην ατζέντα του Νταάν – ίσως λίγο παραπάνω απ’ όσο χρειαζόταν. Συχνά, η αφήγηση στρέφεται το παρελθόν με σκληρές σκηνές από το μαρτύριο της Βέιλ στα στρατόπεδα συγκεντρώσεων στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, εκεί όπου παραλίγο να πεθάνει αλλά και εκεί που μπήκαν τα θεμέλια της ακούραστης μάχης της κατά της αδικίας. Οπότε καταλήγουμε σε ένα ευπρόσωπο πορτρέτο μιας γνήσιας φεινίστριας την οποία υποδύoνται με πάθος η Ελσα Ζιλμπερστάιν (στην περίοδο 1968-2006) και η Τζουντί Τσεμλά σε νεότερη ηλικία.

Ακραίες ιδέες καταστροφής

Το franchise των ταινιών «The Fast and the Furious» (Μαχητές των δρόμων) άρχισε το 2000 με ένα συμπαθέστατο b-movie του Ρομπ Κόεν και τους Βιν Ντίζελ – Πολ Γουόκερ στους ρόλους του παράνομου και του αστυνομικού αντιστοίχως που μονομαχούν μέχρι τελικής πτώσης – με όπλο τους κυρίως το τιμόνι του αυτοκινήτου. Η επιτυχία του σήμανε έναν σιδηρόδρομο συνεχειών που συνεχίζεται με το «Fast X» (ΗΠΑ, 2023) του Λουίς Λετεριέ (ειδικού σε περιπέτειες καταστροφής – «Transporter», «Τιτανομαχία» κ.ά.). Σεναριακά μιλώντας, είναι κυριολεκτικά αδύνατον να περιμένεις κάτι καινούργιο, πέρα από την υλοποίηση ακραίων ιδεών που σχετίζονται με εντυπωσιακές καταστροφές, όπως η σκηνή της «επέλασης» από τα ψηλά προς τα χαμηλά της Ρώμης μιας τεράστιας μπάλας-βόμβας, η οποία ανενεργή προκαλεί τις ίδιες περίπου καταστροφές με αυτές που θα προκαλούσε αν έσκαγε (που εντέλει σκάει, αλλά μέσα στον Τίβερη). Σέβομαι τους φαν του franchise, δεν μπορώ όμως να παραβλέψω ότι κάθε τράνταγμα της μπάλας-βόμβας ενώ κυλούσε ήταν ένα χτύπημα στη νοημοσύνη μου που εντέλει βγήκε νοκάουτ.

Η άλλη όψη του μπαλέτου

Στον «Τελευταίο χορό» (Rise, Γαλλία, 2021), η ματιά του σκηνοθέτη Σεντρίκ Κλαπίς με καλές προθέσεις «αγκαλιάζει» τόσο το προσκήνιο όσο και το παρασκήνιο του κόσμου του μπαλέτου (η βρωμιά του παρασκηνίου έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την ομορφιά του ίδιου του κλασικού μπαλέτου). Συγκρούσεις ανάμεσα στις μπαλαρίνες, κρυφοί παράνομες έρωτες, αντιζηλίες, αθέμιτος ανταγωνισμός – βλέπουμε στιγμές από ζητήματα που όλοι γνωρίζουμε ότι υπάρχουν, όπως επίσης υπάρχει ο παράγοντας του απρόβλεπτου, ένα ατύχημα, για παράδειγμα, που μπορεί να φρενάρει μια ολόκληρη καριέρα. Το ατύχημα παίζει σημαντικό ρόλο στο σενάριο και στην ιστορία της κεντρικής ηρωίδας, μιας μπαλαρίνας που για να ξεπεράσει το ισχυρό σοκ που της έχει «κόψει» τα πόδια θα γίνει μέλος μιας κοινότητας ψυχικής ανάκαμψης. Ο Κλαπίς κινηματογραφεί με ειλικρίνεια την ιστορία του και στον πρωταγωνιστικό ρόλο (όπως και στην πρώτη κινηματογραφική της εμφάνιση) η Μαριόν Μπαρμπό, μεγάλο ταλέντο της διάσημης εταιρείας Μπαλέτου της Οπερας του Παρισιού, αποδεικνύεται ιδανική επιλογή. Χωρίς όμως να μπορεί να προσφέρει τους «τρελούς» χυμούς που θα της έδιναν μια πραγματικά ξεχωριστή γεύση (και εδώ αξίζει να αναφερθεί το παράδειγμα του «Μαύρου κύκνο» του Ντάρεν Αρονόφσκι), η ταινία παρακολουθείται ευχάριστα και λίγο μετά το τέλος της φεύγει από τη μνήμη.

Ταξικές κόντρες

Προβάλλεται τέλος και η ισπανική κωμωδία δωματίου «Το τεστ» (El test, Ισπανία, 2022) του Ντάνι ντε λα Ορντεν, μια μεγάλη επιτυχία εντός συνόρων Ισπανίας, όχι όμως και εκτός. Κατά τη διάρκεια ενός δείπνου στο υπερπολυτελέστατο σπίτι ενός πλούσιου ζεύγους (Αλμπέρτο Σαν Χουάν, Μίρεν Ιμπαργκίρεν), το τελευταίο θα έρθει σε σύγκρουση με ένα φτωχό ζευγάρι γνωστών του (Κάρλος Σάντος, Μπλάνκα Σουάρεζ). Οι κόντρες αφορούν ένα σωρό ζητήματα – το ερωτικό, τη διαφορά των κοινωνικών τάξεων και το οικονομικό – και ενώ αρχίζουν πολιτισμένα, στη συνέχεια, όπως ακριβώς το περιμένεις, τείνουν να βγάλουν στην επιφάνεια πρωτόγονα ένστικτα. Το αποτέλεσμα είναι κάποιες χαριτωμένες στιγμές σε ένα σύνολο που κάποια στιγμή αρχίζει να ξεχειλώνει (από τη μέση και μετά νιώθεις ότι η ταινία προσπαθεί να προκαλέσει το γέλιο με το ζόρι). Το «Δείπνο» (2017) του Ορεν Μόβερμαν, μια ταινία με την ίδια περίπου λογική αλλά σε εντελώς διαφορετικό πλαίσιο καθότι δράμα (από το μυθιστόρημα του Χέρμαν Κοχ), είχε λειτουργήσει πολύ καλύτερα.