Το φαινόμενο Ερντογάν

Από το 2003, που ο Ταγίπ Ερντογάν κυβερνά την Τουρκία, η Ελλάδα έχει αλλάξει πέντε πρωθυπουργούς, οι ΗΠΑ και η Γαλλία από τρεις προέδρους, η Βρετανία έξι πρωθυπουργούς και ένα μονάρχη, η Γερμανία μόνο δύο καγκελάριους, η Κίνα δύο προέδρους – ακόμα και σε βαθιά αντιδημοκρατικά καθεστώτα όπως η Σαουδική Αραβία, το Ιράν, η Αίγυπτος έχουν αλλάξει πρόεδροι, βασιλείς, πρωθυπουργοί.

Στην Τουρκία ο Ταγίπ Ερντογάν φαίνεται ότι θα εξασφαλίσει άλλη μία πενταετία με διαδικασίες που οπωσδήποτε είναι ικανοποιητικές για τις παραδόσεις του τουρκικού πολιτικού συστήματος: κανείς αντίπαλός του δεν αμφισβήτησε το αποτέλεσμα που προέκυψε από απίστευτη συμμετοχή 90%  και εξασφάλισε πλειοψηφία στα συνεργαζόμενα κόμματα των Ερντογάν-Μπαχτσελί στην Εθνοσυνέλευση της Τουρκίας.

Μόνο δύο άλλοι ηγέτες έχουν καταφέρει να επιβιώσουν αυτή την εικοσαετία: ο Βλαδίμηρος Πούτιν της Ρωσίας και ο Μπασίρ αλ Άσσαντ της Συρίας. Όσο και αν υπάρχουν ομοιότητες, δύσκολα μπορεί να ταυτίσει κανείς τον πρόεδρο της Τουρκίας με τους δύο αυτούς ηγέτες που ασκούν αδυσώπητη δικτατορική εξουσία – ενώ ο κ. Ερντογάν συνεχίζει να κυβερνά γιατί δεν φαίνεται να δεν υπάρχει καλύτερη προσφορά προς τους Τούρκους ψηφοφόρους.

Λέγεται πως ο κ. Ερντογάν θα είχε ηττηθεί αν είχε αντίπαλο κάποιον από τους Ιμάμογλου-Γιαβάς, δημάρχους της Πόλης και της Άγκυρας, αντιστοίχως. Ίσως –  αλλά αυτό αναδεικνύει την αδυναμία του τουρκικού πολιτικού συστήματος να προτείνει στη χώρα εναλλακτική λύση. Έτσι, παρά τους καταστροφικούς σεισμούς, παρά τον πληθωρισμό του 80%, ο Ταγίπ Ερντογάν και το κόμμα του προτιμήθηκαν έναντι του «Συνασπισμού των Έξι».

Η άλλη εναλλακτική που επιχειρήθηκε, ήταν το πραξικόπημα εναντίον του – απέτυχε και αυτή. Η απίστευτη ανθεκτικότητά του και η εκλογική δικαίωση των επιλογών του επιτρέπει στον κ. Ερντογάν να συνεχίσει με ακόμη μεγαλύτερη έπαρση την αυτοκρατορική πολιτική του, πολιτική συνεχούς ενίσχυσης της εξουσίας του στο εσωτερικό και στο εξωτερικό. Αυτό θα δημιουργήσει προβλήματα και στους -μειοψηφικούς προφανώς- δημοκράτες της Τουρκίας και στους γείτονες της, άρα και στην Ελλάδα.

Ήτοι, πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι η κατάσταση δεν πρόκειται να αλλάξει και να αποφασίσουμε αν θα συνεχίσουμε να βρισκόμαστε στην επικίνδυνη κατάσταση του «μη πολέμου» -που διαφημίζεται με περηφάνεια ως ορθή εθνική πολιτική- ή αν θα γίνει προσπάθεια να βρεθεί ανθεκτικό modus vivendi με το γειτονικό κράτος.  Οι πλειοδοσίες για τα θαλάσσια σύνορα και την ΑΟΖ μπορεί να ηχούν ευχάριστα στα αυτιά ορισμένων εθνικιστών, δεν συνιστούν όμως σοβαρή εξωτερική πολιτική.

Οι ως τώρα σύμμαχοί μας θα υποχρεωθούν να αντιμετωπίσουν ρεαλιστικά το αντιευρωπαϊκό, αντιαμερικανικό, αντιφιλελεύθερο «φαινόμενο  Ερντογάν»· πρέπει μάλλον να φανούμε ρεαλιστικότεροι από αυτούς, πριν από αυτούς.