Θα ’θελα να ’μαι βασιλιάς {LF}στα παραμύθια της γιαγιάς

Ας δούμε ένα υποθετικό σενάριο που συγχρόνως όμως είναι και απόλυτα ρεαλιστικό. Ενας αλλοδαπός φίλος βρίσκεται στη χώρα μας τη Μεγάλη Εβδομάδα. Φυσικά και θα τον πάμε στην πομπή του Επιταφίου. Θα δει λοιπόν – αυτός, ο μη έχων ιδέα για τη χριστιανορθόδοξη παράδοση – χρυσοντυμένους ιερείς να περιφέρουν, ανάμεσα σε εξαπτέρυγα, μια «ανθοστολισμένη κατασκευή» και να ακολουθούν εκατοντάδες πιστοί ψέλνοντας και κρατώντας κεριά. Αναρωτιέμαι πώς θα του φαινόταν αν δεν του είχαμε εξηγήσει περί τίνος ακριβώς επρόκειτο, αν δεν τον είχαμε «μυήσει» στα ήθη, τα έθιμα και τα τελετουργικά των παραδόσεών μας. Μπορεί και να του άρεσε αλλά μπορεί και να σκιαζόταν κάπως. Ειδικά μάλιστα αν ερχόταν από τη Γαλλία, τη χώρα όπου οι θρησκευτικές πορείες έχουν απαγορευθεί μετά τη Γαλλική Επανάσταση. Και αν βρισκόταν στην πατρίδα μου, τη Σύρο, όπου οι Επιτάφιοι όλων των εκκλησιών της Ερμούπολης μαζεύονται στην κεντρική πλατεία, μπορεί κι ακόμη περισσότερο.

Ωστόσο, θα του εξηγούσαμε το δρώμενο. Τη συμβολική του σημασία που είναι απείρως πιο σημαντική από την ουσία. Θα καταλάβαινε ότι όλοι αυτοί που ακολουθούν την «ανθοστολισμένη κατασκευή» δεν είναι, κατ’ ανάγκη, ζηλωτές χριστιανοί, αλλά άνθρωποι που συμμετέχουν σε ένα έθιμο στο οποίο μπορεί να έχουν βρει καταφύγιο οικογενειακές και προσωπικές αναμνήσεις τους, συνειρμοί ή ό,τι άλλο.

Πάμε τώρα στη στέψη του Κάρολου, η οποία, απ’ όσο διαπιστώνω, αναστάτωσε πολύ όχι μόνο τους έλληνες χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αλλά και δημοσιογράφους και, κατ’ αποκοπή, αρθρογράφους. Τους σόκαρε, σου λέει, η υψηλή τηλεθέαση. Και τι είναι αυτά τα καραγκιοζιλίκια, μεγάλοι άνθρωποι με μανδύες και γούνες και γκρανκάσες στο κεφάλι. Και τόσα λεφτά, τόσα εκατομμύρια για έναν παρωχημένο θεσμό; Και εμάς τι μας νοιάζει; Μήπως είμαστε περισσότερο φιλοβασιλικοί απ’ όσο νομίζουμε; Και γκώσαμε τους τελευταίους μήνες από βασιλικούς γάμους και κηδείες. Και καθόμαστε και χαλβαδιάζουμε με τον Κάρολο και την Καμίλα ενώ ξεχνάμε τι κακό έχουν κάνει οι βασιλιάδες στην πατρίδα μας και έτσι χάθηκε η Σμύρνη και μπαμ και μπουμ οι κουμπουριές και εμείς είμαστε σοσιαλιστές και τσάκω και μια αφισέτα του Ορνεράκη με το παιδί που κατουράει στο στέμμα από το δημοψήφισμα του 1974.

Ολα στο μίξερ δηλαδή. Το Γιούνιον Τζακ και ο Κωτσοβασιλιάς, τα πετράδια του στέμματος και η προίκα της Φρειδερίκης, ο Πάντιγκτον της Ελισάβετ και η αγγλική οικονομία, ο Μπόμπι Σαντς, η Καμίλα και τα πρησμένα δάχτυλα του Κάρολου. Αχταρμάς και αμόκ αυθαίρετων συσχετισμών. Ψυχραιμία, παιδιά.

Δεν συγκρίνω την περιφορά του Επιταφίου, που είναι μια ανέξοδη τελετή, με την πολυδάπανη στέψη του Κάρολου. (Ούτε όμως και τα έσοδα που αποφέρουν στην τοπική κοινωνία.) Πρόκειται ωστόσο για την ίδια ανάγκη ενός λαού να «συρθεί» πίσω από ένα γεγονός που έχει να κάνει με την παράδοση και την ιστορία του, που λειτουργεί, έστω και περιστασιακά, ως συγκολλητική ουσία. Που, στις προκείμενες περιπτώσεις, δεν αποτυπώνει φιλοβασιλικά συναισθήματα ή θρησκοληψία αλλά τη «βρετανικότητα» αφενός και τη μνήμη του εθίμου αφετέρου. Και στο κάτω κάτω, οι Βρετανοί είχαν να το ζήσουν εβδομήντα χρόνια. Και γιόρτασαν αυτοί καλά και εμείς που παρακολουθήσαμε το παραμύθι τους (που τα είχε όλα, ακόμη και μια μορφή που υποτίθεται ότι ήταν το φάντασμα της Νταϊάνα αλλά, τελικά, ήταν ο νεοκόρος) ακόμη καλύτερα. Ολα τα άλλα είναι να ‘χαμε να λέγαμε.

Οικογενειακές ιστορίες

Δεν νομίζω ωστόσο ότι θα παρακολουθούσαμε με την ίδια ζέση τη στέψη του βασιλιά της Ολλανδίας. Είναι και αυτή η οικογένεια, αυτοί οι Ουίνδσορ, βγαλμένη λες από τα κιτάπια του Τσιφόρου ή του Σακελλάριου. Ατίθασες κόρες και γιοι που δεν προλαβαίνουν να ανεβάσουν το φερμουάρ του παντελονιού τους, γάμοι κατά συνθήκη, τσιλιμπουρδίσματα και κερατώματα, πρώην που έγιναν νυν, καβγάδες με νύφες και πεθερές, υστερίες και «να φύγετε, να πάτε αλλού», συννυφάδες στα πρόθυρα νευρικής κρίσης. Και όλα αυτά φάτσα φόρα. Ανοίξαμε και σας περιμένουμε στις οικογενειακές μας ιστορίες, τις ίντριγκες και τα τσουρομαδήματά μας.