Προεκλογικό τοπίο {LF}στην ομίχλη

Κρίνοντας από τα ευρήματα των τελευταίων δημοσκοπήσεων, οι πολιτικές ισορροπίες που διαμορφώνονται ενόψει της τελικής ευθείας των εκλογών της 21ης Μαΐου ναι μεν φαίνεται να επανέρχονται στα προ διμήνου επίπεδα, αλλά το τοπίο παραμένει θολό έστω και αν δείχνει να ξεκαθαρίζει η σειρά κατάταξης των συστημικών κομμάτων όχι όμως και των μικρότερων αντισυστημικών.

Τρεις είναι οι κρισιμότερου μεγέθους άγνωστοι  που δυσκολεύουν τη λύση της εκλογικής εξίσωσης.

Ο πρώτος είναι το άθροισμα των ποσοστών που θα καταφέρουν να συγκεντρώσουν τα δύο μεγαλύτερα κόμματα, από το οποίο θα εξαρτηθεί και το εύρος του ζωτικού χώρου εντός του οποίου θα μπορέσουν να αναπτυχθούν τα μικρότερα και ειδικότερα αυτά που διεκδικούν τη λεγόμενη αντισυστημική ψήφο, είτε αυτή κινηθεί προς την Ακροδεξιά είτε κινηθεί προς την άκρα Αριστερά.

Ο δεύτερος είναι το άθροισμα των ποσοστών που θα συγκεντρώσουν όσα κόμματα δεν εξασφαλίσουν τελικά την είσοδό τους στο Κοινοβούλιο. Από αυτό το μέγεθος θα εξαρτηθεί και το ύψος στο οποίο θα πρέπει να τοποθετηθεί ο πήχης της αυτοδυναμίας και μάλιστα  όχι μόνο στις εκλογές της 21ης Μαΐου.

Ο τρίτος, τέλος, και σημαντικότερος αφορά στα ποσοστά που συγκεντρώνονται στη λεγόμενη γκρίζα ζώνη των αναποφάσιστων, των αρνούμενων  να απαντήσουν στις δημοσκοπήσεις, καθώς και αυτών που ισχυρίζονται ότι θα ψηφίσουν λευκό ή άκυρο χωρίς, ωστόσο, να είναι καθόλου σίγουρο ότι πράγματι θα το πράξουν.

Υποτίθεται, βέβαια, ότι όσο πλησιάζει η ώρα της κάλπης, τόσο η γκρίζα ζώνη θα συρρικνώνεται, ο αριθμός των αναποφάσιστων θα μειώνεται και οι οριστικές εκλογικές προτιμήσεις θα αποκρυσταλλώνονται οριστικοποιώντας τους συσχετισμούς της επόμενης ημέρας.

Πλην όμως τίποτα δεν αποκλείει το ενδεχόμενο τα ποσοστά της αδιευκρίνιστης ψήφου να παραμείνουν μέχρι το τέλος στα ίδια ήδη υψηλά ποσοστά που καταγράφονται στην παρούσα φάση ή ακόμα και να αυξηθούν κατά τη διάρκεια της τελευταίας προεκλογικής εβδομάδας καθιστώντας έτι προβληματικότερη την εκτίμηση του τελικού εκλογικού αποτελέσματος.

Δεν θα είναι, άλλωστε, πρώτη φορά που θα συμβαίνει κάτι τέτοιο. Είχε ξανασυμβεί στις εκλογές του 2000, όπως συνέβη και στις διπλές εκλογές του 2012. Τότε που κατέρρευσε ο κραταιός δικομματισμός της μεταπολίτευσης.

Τότε η σημασία του φαινομένου είχε υποτιμηθεί ή δεν είχε αξιολογηθεί σωστά, με αποτέλεσμα πολλά πράγματα να αλλάξουν  την τελευταία στιγμή ρίχνοντας έξω τις προβλέψεις που είχαν βασιστεί στα στοιχεία των μετρήσεων της κοινής γνώμης που διεξάγονταν μέχρι τις παραμονές εκείνων των εκλογών. Ο λόγος ήταν απλός. Οι μετρήσεις εκείνες δεν είχαν ανιχνεύσει τις  πραγματικές προθέσεις των ψηφοφόρων που κρύβονταν στη σκιά της γκρίζας ζώνης.

Ούτε, όμως, και οι σημερινές μετρήσεις μπορούν να ανιχνεύσουν τις τελικές προτιμήσεις της αδιευκρίνιστης ψήφου. Πολύ λιγότερο που δεν είναι αναλογική η πολιτικοϊδεολογική προέλευσή της και άρα δεν είναι καθόλου απλή υπόθεση η στάθμισή της.

Επιπλέον αυτή τη φορά πέραν της κρυφής φαίνεται να υπάρχει σε μεγάλη έκταση και μια συνειδητά βουβή ψήφος. Είναι η ψήφος των πολιτών, και είναι πολλοί, που ξέρουν ότι όποια επιλογή και αν κάνουν, θα την κάνουν με κρύα καρδιά. Αλλωστε ούτε το περιεχόμενο ούτε η ποιότητα των μέχρι τώρα δημοσίων συζητήσεων τους έχουν συγκινήσει.

Μένει παραταύτα να φανεί αν και τι μπορεί να αλλάξει και πάλι την τελευταία στιγμή. Πράγμα άλλωστε που δεν είναι καθόλου απίθανο. Αρκεί, για παράδειγμα, να γίνει ισχυρό διψήφιο το ισχνό μονοψήφιο ποσοστό του ΠΑΣΟΚ για να αλλάξει το σκηνικό της επόμενης ημέρας.

Ο Γιώργος Σεφερτζής είναι πολιτικός επιστήμονας – αναλυτής