Ο πήχης της ακινησίας

Το εκλογικό σκηνικό είναι διαφορετικό από εκείνο του Μαΐου του 2012, πρωτίστως επειδή το 2023 είναι όλοι προετοιμασμένοι. Εντεκα χρόνια νωρίτερα, μέσα στη δίνη του πρώτου μνημονίου, κόμματα, δημοσκόποι και πολιτικοί αναλυτές αντιλαμβάνονταν την εικόνα κατεδάφισης μιας παγιωμένης κατάστασης, αν όχι από το 1974, τουλάχιστον από το 1981. Αλλά κανείς δεν μπορούσε να προγνώσει το βάθος της φθοράς. Οι κάλπες έχουν τη δική τους λογική και στις πρώτες εκλογές του 2012 έπρεπε οι διερευνητικές να περάσουν και από τους τρεις πρώτους αρχηγούς, πριν αρχίσουν να προετοιμάζονται για τις δεύτερες. Ο Αντώνης Σαμαράς περίμενε τον νεοφερμένο στη μεγάλη σκηνή Αλέξη Τσίπρα να συμφωνήσει σε μια κυβέρνηση συνεργασίας, όπως – μαζί με τον Βενιζέλο – περίμενε τον Φώτη Κουβέλη να στηρίξει μια τρικομματική πλειοψηφία στη Βουλή. Ο Τσίπρας είχε αποφασίσει ήδη από το πρώτο βράδυ ότι θέλει δεύτερες κάλπες για να σφραγίσει έναν νέο δικομματισμό, ενώ προσδοκούσε και μια εκλογική πρωτιά. Ο Κουβέλης πίστευε ότι θα αυξηθεί το ποσοστό της ΔΗΜΑΡ και θα πάρει θέση στο τραπέζι της τρικομματικής με καλύτερους όρους. Εναν μήνα μετά, ο πρώτος ενώ είχε καταγραφεί ως ο μεγάλος κερδισμένος της κάλπης εκείνου του Μαΐου, διαχειρίσθηκε έως το 2015 την πρώτη ήττα. Ο δεύτερος είδε το ποσοστό του να μειώνεται και δεν άντεχε την ευθύνη και το ρίσκο μιας τρίτης αναμέτρησης. Το 2012 κανένας δεν ξεκινούσε εξ αρχής για δεύτερες εκλογές, αλλά το 2023 οι δεύτερες κάλπες έχουν προεξοφληθεί.

Δεν είναι, ωστόσο, το στοιχείο που καθορίζει τον σχεδιασμό σε κάθε επιτελείο. Στην πραγματικότητα, στο Μαξίμου έχουν στρέψει το βλέμμα στον προσεχή Ιούλιο – στις 21 Μαΐου θέλουν απλώς να εξασφαλίσουν καλύτερη θέση στη νέα αφετηρία. Στη Χαριλάου Τρικούπη θα προτιμούσαν να αποφύγουν τις δεύτερες εκλογές, που θα λειτουργήσουν σαν πρέσα, και αναζητούν ένα ποσοστό που θα επιτρέπει έναν ισχυρό ρυθμιστικό ρόλο. Αν οι αριθμοί στην πρώτη κάλπη οδηγούν σε μια  βιώσιμη κυβέρνηση συνεργασίας, στο επιτελείο του Νίκου Ανδρουλάκη θα κάνουν από το ίδιο βράδυ την πρόσθεση. Το ζητούμενο είναι τι θέλει ο Αλέξης Τσίπρας, με δεδομένο ότι ουδείς συζητάει για ένα μεγάλο κυβερνητικό συνασπισμό. Θεωρητικώς, στην Κουμουνδούρου δεν ξορκίζουν μια δεύτερη αναμέτρηση, αφού κινούνται με τη βεβαιότητα ότι στο νέο σκηνικό πόλωσης θα παγιώσουν έναν ηγεμονικό ρόλο στον χώρο της Κεντροαριστεράς. Ηταν το κριτήριο για τις δεύτερες εκλογές που προέκριναν το 2012, αλλά το 2023 είναι και για την Κουμουνδούρου διαφορετικό. Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει πλέον κυβερνήσει και, σε αυτή τη φάση, οι δεύτερες κάλπες το πιθανότερο είναι ότι θα προσθέσουν άλλες δύο ήττες στον τελικό απολογισμό. Ο Τσίπρας του 2012 αισθανόταν προνομιούχος στη θέση του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης – ο Τσίπρας του 2023 θα δείχνει εθισμένος σε ένα σερί αποτυχιών, αλλά κυρίως θα αρχίσουν εντός κι εκτός της Κουμουνδούρου να δημιουργούνται αμφιβολίες για το εάν μπορεί πλέον να ανεβάσει τον πήχη.

Εξού και η σύγχυση για τους στόχους που εκπέμπει σχεδόν σε καθημερινή βάση. Παγιδευμένος στους αριθμούς και τη δημοσκοπική ακινησία, περνά από την «κυβέρνηση ηττημένων» που – επίσης θεωρητικώς – ξορκίζει, στην κυβέρνηση «ανοχής». Αν και επιμένει να προβάλλει την ανάγκη για κυβέρνηση συνεργασίας, ο λόγος δεν είναι για να αποφευχθούν πολιτικά αδιέξοδα που θα καθηλώσουν τη χώρα, αλλά για «να φύγει ο Μητσοτάκης». Ουσιαστικά, η νέα πολιτική λογιστική του Τσίπρα αναδεικνύει το αδιέξοδο που διαμορφώνει ο δικός του πήχης. Το σήμα σε Κουτσούμπα και Βαρουφάκη για την «ανοχή» τους, δεν ακολουθεί κάποιον σχεδιασμό. Ούτε η πίεση στον Ανδρουλάκη, που ο Τσίπρας τον εμφάνισε αυτοβούλως ως κυβερνητικό εταίρο. Είναι οι διαρροές σε ΠΑΣΟΚ, ΚΚΕ και ΜέΡΑ25 που αναγκάζουν την Κουμουνδούρου να στήνει παγίδες για να συγκρατήσει ψηφοφόρους. Με τον πήχη κάτω από το 30% στις 21 Μαΐου, στον ΣΥΡΙΖΑ θα μπλέξουν με άλλα προβλήματα.