Ελληνοτουρκικά: προθέσεις και ικανότητες

Μετά από τριάμισι χρόνια σκληρής ρητορικής και απειλών («θα έρθουμε μια νύχτα», «θα στείλουμε Typhoon στην Αθήνα») η ηγεσία της Τουρκίας μετά τους σεισμούς της 6ης Φεβρουαρίου 2023 προχώρησε σε μία αναδίπλωση και γίνεται λόγος για μία επαναπροσέγγιση μεταξύ των δύο χωρών. Ο σεισμός στην Τουρκία και το δυστύχημα στα Τέμπη φαίνεται ότι δημιουργούν μία θετική ατμόσφαιρα (ευχές από την τουρκική ηγεσία για την 25η Μαρτίου και το Πάσχα, αλληλοϋποστήριξη των δύο χωρών σε Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό-ΙΜΟ και ΟΗΕ, νέο μορατόριουμ στο Αιγαίο) και αποδεικνύουν ότι οι δίαυλοι επικοινωνίας παραμένουν ανοιχτοί. Αλλάζει, όμως, κάτι στη στρατηγική συμπεριφορά της Τουρκίας προς την Ελλάδα; Βρισκόμαστε μπροστά σε μία ειλικρινή προσέγγιση από την πλευρά της Τουρκίας, ή μπροστά σε μία αλλαγή τακτικής λόγω εκλογών, εσωτερικών προβλημάτων και επιθυμίας να μη διακόψει τελείως τις σχέσεις της με τη Δύση;

Δυστυχώς, οι πρόσφατες δηλώσεις του τούρκου υπουργού Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου (επανάληψη τουρκικών διεκδικήσεων στο Αιγαίο, πρόταση για διαπραγμάτευση – πακέτο), καθώς και εκείνες του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν (αναφορά σε «Γαλάζια Πατρίδα», υποστήριξη στην «ΤΔΒΚ», σε «παραβιάσεις» του Διεθνούς Δικαίου από την Ελλάδα [η οποία απειλεί την ασφάλεια της Τουρκίας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο], στον ενεργειακό περιφερειακό ανταγωνισμό και στη μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί), δεν αφήνουν κάποιο περιθώριο αισιοδοξίας.

Η Τουρκία παραμένει μία αναθεωρητική δύναμη (κατοχή Κύπρου, αμφισβητεί εμπράκτως, όχι μόνον τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, αλλά και την κυριαρχία της) που προσπαθεί να μετατραπεί σε μία περιφερειακή δύναμη και να δορυφοροποιήσει την Ελλάδα, αναγκάζοντας διαδοχικές ελληνικές κυβερνήσεις να την κατευνάζουν (εξαίρεση τα γεγονότα του 2020 σε Εβρο και Αιγαίο) προκειμένου να μην υπάρξει στρατιωτική σύγκρουση. Η Τουρκία, εκμεταλλευόμενη την οικονομική της ανάπτυξη την τελευταία εικοσαετία, ανέπτυξε την εγχώρια αμυντική της βιομηχανία και επιχειρεί να επιτύχει τους πολιτικούς της σκοπούς με όλα τα μέσα: στρατιωτικά ([απειλή] χρήση[ς] βίας), οικονομικά, διπλωματία, διεθνές δίκαιο, υπηρεσίες πληροφοριών, υβριδικό πόλεμο (εργαλειοποίηση μεταναστευτικού και διεθνούς δικαίου [Lawfare]).

Επειδή, στη στρατηγική οι (στρατιωτικές) ικανότητες (Στρατιά του Αιγαίου) παραμένουν αναλλοίωτες, ενώ οι προθέσεις αλλάζουν μέσα σε ένα βράδυ (όπως έγινε και μετά τους σεισμούς το 1999), η ελληνική κυβέρνηση δίνοντας έμφαση στις ικανότητες της Τουρκίας, πρέπει να συνεχίσει την οικονομική ανάπτυξη και τα εξοπλιστικά της προγράμματα, να ακολουθήσει μία πολιτική ανάσχεσης και αποτροπής, να ενδυναμώσει τις συμμαχίες της, να επενδύσει στον τομέα της πληροφόρησης (Intelligence) και της κυβερνοασφάλειας (Cybersecurity) και να εξασφαλίσει την εσωτερική και διεθνή νομιμοποίηση της υψηλής της στρατηγικής.

Ο Ιωάννης Λ. Κωνσταντόπουλος είναι επίκουρος καθηγητής Διεθνών Σχέσεων – Οικονομικής Διπλωματίας και διευθυντής του Εργαστηρίου «Πληροφόρησης και Κυβερνοασφάλειας»
στο Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς