Σχιζοφρένεια {LF}στο ΔΝΤ

Χρειάστηκε πάρα πολύς χρόνος, αλλά φαίνεται ότι το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει τελικά εσωτερικεύσει ορισμένες σκληρές αλήθειες σχετικά με τη μείωση του δημόσιου χρέους. Το κυριότερο μεταξύ αυτών είναι ότι οι αναπτυσσόμενες οικονομίες μπορούν πιο εύκολα να αποπληρώσουν. Ως εκ τούτου, η δημοσιονομική εξυγίανση – η ευνοούμενη στρατηγική του οργανισμού – υπονομεύει τις προσπάθειες μείωσης των αναλογιών χρέους προς ΑΕΠ, επειδή εμποδίζει την οικονομική ανάπτυξη.

Κάλλιο αργά παρά ποτέ. Το τελευταίο World Economic Outlook του ΔΝΤ παρουσιάζει τα αποτελέσματα της δικής του έρευνας για διάφορα προγράμματα μείωσης του χρέους που αναλήφθηκαν από 33 οικονομίες αναδυόμενων αγορών και 21 ανεπτυγμένες οικονομίες μεταξύ 1980 και 2019. Διαπιστώνουν ότι η υψηλότερη αύξηση του ΑΕΠ – «όπως αποτυπώνεται από τα θετικά σοκ ζήτησης και προσφοράς μαζί» – είναι «μια σημαντική δύναμη» υπεύθυνη για περίπου το ένα τρίτο της παρατηρούμενης μείωσης του χρέους. Η ανάλυση αναγνωρίζει μάλιστα ότι η δημοσιονομική επέκταση βελτίωσε τους δείκτες χρέους σε αρκετές περιπτώσεις, σε μεγάλο βαθμό λόγω της θετικής επίδρασής της στην αύξηση του ΑΕΠ. Για δεκαετίες, τα προγράμματα του ΔΝΤ υποθέτουν ότι η περικοπή των δημόσιων δαπανών ήταν ο μόνος τρόπος αντιμετώπισης της στενοχώριας του χρέους. Τώρα, το Ταμείο φαίνεται να αναγνωρίζει τα λάθη του παρελθόντος.

Ωστόσο, δεν είναι σαφές εάν αυτή η ευπρόσδεκτη (έστω και καθυστερημένη) κίνηση θα επεκταθεί πέρα από το ερευνητικό τμήμα του ΔΝΤ και πώς θα μπορούσε να επηρεάσει τις δανειοδοτικές δραστηριότητες του Ταμείου. Οι πρώτες ενδείξεις δεν είναι ελπιδοφόρες. Το προσωπικό του ΔΝΤ φαίνεται να αγνοεί την τελευταία του έκθεση ή έχει επιλέξει να την αγνοήσει. Τα πρόσφατα χρηματοδοτικά προγράμματα του Ταμείου περιλαμβάνουν επαχθείς συνθήκες που πιθανότατα θα έχουν εξαιρετικά καταστροφικές επιπτώσεις στους πληθυσμούς και τις οικονομίες των αναπτυσσόμενων χωρών. Για παράδειγμα, η πρόσφατη συμφωνία μεταξύ του ΔΝΤ και της Σρι Λάνκα δίνει έμφαση στη δημοσιονομική εξυγίανση, απαιτώντας από την κυβέρνηση να επιτύχει δημοσιονομικό πλεόνασμα εντός δύο ετών.

Με τον κόσμο να αντιμετωπίζει μια συμβολή οικονομικών και πολιτικών κρίσεων, η επιστροφή της λιτότητας θα μπορούσε να έχει τρομερές συνέπειες, και όχι μόνο για την οικονομική δραστηριότητα. Θα μπορούσε επίσης να θέσει σε κίνδυνο την παγκόσμια υγεία σε μια εποχή που οι μελλοντικές απειλές για τη δημόσια υγεία είναι όλο και πιο πιθανές, εκτός από το ότι εμποδίζουν την ικανότητά μας να αντιμετωπίσουμε την κλιματική αλλαγή.

Αυτό δεν είναι απλώς περιττό – είναι ηθελημένα επιβλαβές. Οταν αποδειχθεί ότι ορισμένες «λύσεις» αποτυγχάνουν ή επιδεινώνουν το πρόβλημα, πρέπει να εγκαταλειφθούν. Αν και είναι αναμφίβολα ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση ότι οι ερευνητές του ΔΝΤ αναγνώρισαν τελικά το αυτονόητο, δεν είναι αρκετό. Επειτα από δεκαετίες πρόκλησης δυστυχίας που μπορεί να αποφευχθεί, είναι καιρός το ΔΝΤ να υποστηρίξει αυτά τα οποία διακηρύσσει.

Η Τζαϊάτι Γκος είναι καθηγήτρια Οικονομικών στο University of Massachusetts Amherst και μέλος του High-Level Advisory Board on Effective Multilateralism του ΟΗΕ.