Ηθικολόγοι στην πολιτική

Η γνωστή πια στις λεπτομέρειές της ιστορία με τον ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ, Αλέξη Γεωργούλη, επέφερε στον ΣΥΡΙΖΑ ένα πλήγμα που, νομίζω, είναι ανεπανόρθωτο. Στο εξής, δεν θα μπορεί να επικαλεστεί το λεγόμενο ηθικό πλεονέκτημα, δεν θα μπορεί να πείσει ούτε και τους πιο φανατικούς οπαδούς του. Ούτε καν εκείνους τους φανατικούς που φωνασκούν και υβρίζουν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και, πρωτίστως, στη μεγάλη χαβούζα του Τwitter. Κι όλα αυτά, χωρίς καν να χρειάζεται να αμφισβητηθεί το αυτονόητο τεκμήριο της αθωότητας του κατηγορούμενου.

Διότι ακόμα κι αν είναι αθώος των κατηγοριών που τον βαρύνουν ο ευρωβουλευτής (η Ελένη Χρονοπούλου τον έχει καταγγείλει από το 2020 για βιασμό και σωματική βλάβη), ο τρόπος πρόσληψης από την κοινή γνώμη των κατηγοριών που τον βαρύνουν πιστοποιεί το αυτονόητο: κανείς στην πολιτική δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι είναι ηθικό παράδειγμα, σε αντίθεση με όλους τους αντιπάλους του που είναι λερωμένοι. Κανένα κόμμα δεν είναι συνάθροιση αγίων, ακριβώς επειδή η δουλειά των κομμάτων δεν είναι η σωτηρία της ψυχής των ψηφοφόρων τους. Δεν μιλάνε στο όνομα καμίας αγιοσύνης. Στην ιδανική πρόσληψη της πολιτικής, τα κόμματα εκφράζουν κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις. Μιλάνε στο όνομα κοινωνικών συσχετισμών.

Ειδικά η κομμουνιστική Αριστερά, ακριβώς επειδή απευθύνθηκε στα λαϊκά στρώματα και, ιδίως, σε εργάτες χαμηλής μόρφωσης και δυνατότητας πρόσληψης του κόσμου, στης «Γης τους κολασμένους», επινόησε ένα σωτηριολογικό αφήγημα για μια διεκδίκηση στο τέλος της οποίας θα περιμένει τους ευτυχείς προλετάριους η αταξική κοινωνία – ένα είδος επί Γης παραδείσου. Η τελεολογία του «διαλεκτικού υλισμού» έδωσε μια θρησκευτική διάσταση στην πολιτική διεκδίκηση μιας ανατροπής και επιβολής ενός νέου πολιτικού συστήματος. Οπου η διεκδίκηση ήταν ανοιχτή, το υπάρχουν πολιτικό σύστημα αμύνθηκε και με διωγμούς, φυλακίσεις, εξορίες, εξοντώσεις. Οι διωγμένοι στο φαντασιακό της κομμουνιστικής τελεολογίας απέκτησαν χαρακτηριστικά μάρτυρα – και το ακροατήριο του κόμματος μεταμορφώθηκε σε εκκλησίασμα που συμπεριφερόταν, συνεχίζει να συμπεριφέρεται σαν να θρησκεύεται.

Επίγονος της κομμουνιστικής Αριστεράς, ο ΣΥΡΙΖΑ κληρονόμησε αυτή τη σωτηριολογική αίσθηση της πολιτικής, μαζί με το μαρτυρολόγιο των διωγμένων της Αριστεράς. Το επικαλέστηκε όσο μπορούσε, μ’ αυτό επιχείρησε να αποπροσανατολίσει για τις πολιτικές του που συνέβαλαν στη μακρά περίοδο αβεβαιότητας της περασμένης δεκαετίας.

Κι όταν δεν αρκούσε από μόνο του, αναλάμβαναν οι φανατικοί των υπογείων να δηλητηριάζουν τη δημόσια συζήτηση στα κοινωνικά δίκτυα, συκοφαντώντας τους αντιπάλους τους. Από το 2016 και μετά, τον βασικό αντίπαλό τους, τον Κυριάκο Μητσοτάκη, τις πολιτικές του και τους συνεργάτες του. Η αγιοσύνη του ΣΥΡΙΖΑ δεν εμπόδισε την ανοχή ή τη συστράτευση με λούμπεν στοιχεία που εκτόξευαν μόνο προσωπικές βρισιές, με εχθρούς της ελευθερίας του λόγου στα πανεπιστήμια, με ψεκασμένους όταν χρειαζόταν στοιχειώδης σύμπνοια για την αντιμετώπιση της πανδημίας.

Κι οι οπαδοί των δικαιωμάτων, της ισότητας των φύλων, μιας υπερβατικής επίκλησης της ρητορικής του δικαιωματισμού, που βρίσκονται στον ΣΥΡΙΖΑ; Ως χθες, μπορούσαν να στρατεύονται στη γραμμή της ηθικολογίας και να κατηγορούν τους αντιπάλους τους. Από χθες, ξέρουν καλά ότι από τις ηθικές κατηγορίες πρωτίστως δεν εξαιρούνται οι ίδιοι.

Επιμύθιον: στην πολιτική, δεν υπάρχουν ενάρετες και κακές δυνάμεις. Δεν υπάρχουν αμιγώς κόμματα βιαστών ή κόμματα αγγέλων. Μακάρι αυτή η απλή αλήθεια να σήμαινε την επαναφορά της πολιτικής και των κανόνων της. Δυστυχώς για τον ΣΥΡΙΖΑ και για μας που υφιστάμεθα τις επινοήσεις του, οι κανόνες αυτοί δεν είναι διδαγμένη ύλη.

Λόγια του αέρα
Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, Αλέξης Τσίπρας, δεν είναι ο πρώτος πολιτικός που νεότερος δήλωνε άθεος, αλλά όσο μεγαλώνει το ακροατήριο του κόμματός του βάζει νερό στο κρασί του, παρακολουθεί θρησκευτικές τελετές, συμμετέχει σ’ αυτές, αρχίζει κάποια στιγμή να κάνει και θρησκευτικές αναφορές.
Οπως το συνηθίζει, όμως, και στην περίπτωση αυτή δεν πάει λίγο πιο βαθιά από την επιφάνεια. Με άλλα λόγια, και τα εκκλησιαστικά που αναφέρει δημόσια, τα ξέρει όσο καλά ξέρει και τα αγγλικά που χρησιμοποιεί.
Επ’ ευκαιρία του Πάσχα, π.χ., ήταν χαρούμενος που ανακάλυψε «έναν στίχο» που «ψέλνεται στις εκκλησιές μας» με «επτά λέξεις κρίσιμες»: «δικαιοσύνην μάθετε οι κατοικούντες επί της Γης». Πολύ ωραία η προσπάθειά του να μάθει «επτά λέξεις κρίσιμες» από την ακολουθία του Νυμφίου, μόνο που ο στίχος δεν μιλάει για κατοικούντες αλλά για «ενοικούντες». Του αρέσει, βέβαια, η λέξη δικαιοσύνη, που προφανώς και στο κομματικό σύνθημα την προσεγγίζει ως κενό γράμμα, όπως προσεγγίζει και «επτά κρίσιμες λέξεις».
Λόγια του αέρα, θα πείτε. Και στα λόγια του αέρα, δεν έχουν σημασία παρά οι εντυπώσεις. Είναι γεμάτη η πολιτική καριέρα του προέδρου Τσίπρα από την προσπάθεια να κερδίζει τις εντυπώσεις. Ετσι κάνουν όλοι οι δημαγωγοί.