«Η Κεραμέως σε έκοψε»

Οποιος πίστευε ότι η κυβερνητική του θητεία και, ακόμα καλύτερα, η θητεία του στην αντιπολίτευση έκανε τον Αλέξη Τσίπρα πολιτικό ικανό να διαχειρίζεται τα προβλήματα, ας τσιμπηθούν για να ξυπνήσουν. Στα πρόθυρα μιας ακόμα προεκλογικής περιόδου, ο αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ, του κόμματος που αυτοπροσδιορίζεται ως αριστερό, επιστρέφει στα παλιά κόλπα, στην παλιά ρητορική του λαϊκισμού, ακόμα και στις μετεγγραφές από δεξιά κι αριστερά ελπίζοντας να απευθυνθεί σε ειδικά κοινά. Και βέβαια, στα ίδια γνωστά κόλπα της εχθροπάθειας και της σύγκρουσης.

Στην ουσία, ο πρόεδρος Τσίπρας δεν κάνει τίποτ’ άλλο από το να επαναλαμβάνει τον παλιό καλό εαυτό του, από τα χρόνια της πρώτης δεκαετίας του αιώνα. Αντιπολίτευση για τα πάντα. Καμία σαφής πρόταση για οτιδήποτε. Εμφαση στα στερεότυπα του προοδευτισμού. Προσωπικές επιθέσεις με ηθικολογικό χαρακτήρα. Χρησιμοποίηση διαφόρων εκδοχών του αριστερισμού και της αναρχίας πίσω από τα οποία κρύβεται. Και βέβαια, οι κλασικές συνταγές της εχθροπάθειας: φήμες, εικασίες, επιθέσεις, fake news – και ένα γερό επιτελείο εχθροπαθών που συστηματικά διαχειρίζονται τις εντάσεις στα κοινωνικά δίκτυα, στο Facebook αλλά κυρίως στο Twitter.

Ο Αλέξης Τσίπρας δεν υπάρχει χωρίς εντάσεις, χωρίς καταγγελίες, χωρίς εχθρούς. Τον συντηρεί η πιθανότητα πολιτικής αποσταθεροποίησης, στην οποία άλλωστε, αδιαφορώντας για πιθανές επιπτώσεις στην πορεία της χώρας προς την εξομάλυνση από τη δεκαετία της χρεοκοπίας, επένδυσε ψηφίζοντας την απλή αναλογική.

Ο τρόπος του ενόψει της νέας προεκλογικής περιόδου καθρεφτίζεται στο περιστατικό στην Ελευσίνα, όταν ο Αλέξης Τσίπρας συνομίλησε με νεαρό. Οταν ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ τον ρώτησε για την κατάστασή του, εκείνος του είπε ότι έδωσε Πανελλαδικές αλλά δεν πέρασε. «Με τη βάση εισαγωγής;», τον ρώτησε ο πρόεδρος. «Ναι», απάντησε ο νεαρός. «Δεν κόπηκες, σε έκοψε η Κεραμέως», του απάντησε τότε ο πρόεδρος Τσίπρας, για να προσθέσει: «20.000 παιδιά σαν κι εσένα θα μπορούσαν να έχουν περάσει σε κάποιο πανεπιστήμιο».

Η απάντηση του προέδρου Τσίπρα (και κατόπιν η μεταφορά του περιστατικού διθυραμβικά από τον κομματικό Τύπο) είναι ενδεικτική του τρόπου με τον οποίο βλέπει τα πράγματα. Οι εξετάσεις γι’ αυτόν είναι μια απλή τελετουργία, ένας τύπος χωρίς αντίκρισμα. Γι’ αυτόν το Πανεπιστήμιο είναι κάτι στο οποίο πας για πλάκα, κι άρα δεν έχει καμία σημασία αν έχεις κάποιες βασικές γνώσεις. Οπως τα νήπια πάνε στην παιδική χαρά, έτσι οι μετέφηβοι πάνε στο Πανεπιστήμιο, που αν είναι τυχεροί και τους πληρώνουν οι μπαμπάδες τους θα γίνουν κάποια στιγμή, ως φοιτητές, και ημιπιτσιρικάδες. Χωρίς καμία υποχρέωση στη γνώση, χωρίς καμία δέσμευση του εαυτού τους. Γι’ αυτό το ότι ο νεαρός δεν πέρασε το χρεώνει στην υπουργό.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο Αλέξης Τσίπρας ενθαρρύνει έναν μαθητή στην ανευθυνότητα και στην εχθροπάθεια κατά όσων θεσμικώς (όπως η υπουργός Παιδείας) είναι υποχρεωμένοι να προασπίσουν το κύρος του Πανεπιστημίου αλλά και τα χρήματα των φορολογουμένων, που συχνά πέφτουν σε πιθάρι δίχως πάτο. Είναι ο τρόπος του. Επενδύει σε έναν κόσμο χωρίς ατομική ευθύνη, όπου τα προβλήματα τα διαχειρίζονται κατά το δοκούν οι πολιτικοί. Και στον κόσμο αυτό ο πρόεδρος δεν θέλει πολίτες αλλά απλούς ακολούθους: ανάλογα με τη συγκυρία, χειροκροτητές ή υβριστές.

Κωνσταντίνος Στάικος, ένας γίγαντας
Ο Κωνσταντίνος Στάικος, που πέθανε ξαφνικά χθες, στα 80 του, ήταν ένας από τους πιο παθιασμένους ανθρώπους που έχω γνωρίσει. Αρχιτέκτονας με μεγάλες επιτυχίες, κάποια στιγμή άρχισε να ασχολείται με τη μελέτη των βιβλίων και των βιβλιοθηκών – και η ζωή του βρήκε ένα νέο νόημα. Η έρευνά του κράτησε χρόνια και απέφερε ένα πρώτο έργο που άρχισε να δημοσιεύεται το 2000, την «Ιστορία της Βιβλιοθήκης στον Δυτικό Πολιτισμό». Τα ενδιαφέροντά του διευρύνθηκαν. Εφτιαξε μόνος έναν εκδοτικό οίκο (εκδόσεις Ατων), ενώ από το 2020 κατάφερε με τις πρωτοβουλίες του να συσταθεί μια αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία, ο «Κήπος Φιλοβίβλων», που σε συνεργασία με το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ) δημιούργησαν την ψηφιακή εγκυκλοπαίδεια «Περί Βιβλιοθηκών – www.aboutlibraries.gr».
Είχε ένα μεγάλο ταλέντο: να φτιάχνει δημιουργικές κυψέλες ανθρώπων με πάθος για το βιβλίο και για τα επιτεύγματα του ανθρώπινου πνεύματος. Στο μεταξύ συνέχιζε να ερευνά, να γράφει και να εκδίδει. Μια από τις κεφαλαιώδεις εργασίες του είναι η τετράτομη «Πνευματική Πορεία του Γένους» που ολοκληρώθηκε πέρυσι, στην ουσία μια χρηστική εγκυκλοπαίδεια του νεοελληνικού διαφωτισμού. Αλλά το έργο του είναι τόσο πλούσιο, που δεν αρκεί ένα μικρό σημείωμα σε αυτή τη σελίδα γι’ αυτόν τον γίγαντα του πνεύματος με την τεράστια προσφορά. Μακάρι κάποτε να εκτιμηθεί και να διαδοθεί.