Το αφεντικό είναι ο Σι

Παρά την κοινή κομμουνιστική ιδεολογία τους, Κίνα και ΕΣΣΔ δεν ήταν καθόλου στενές φίλες κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Ενας νευρικός ανταγωνισμός καθόριζε τη σχέση τους, καθώς καβγάδιζαν για τη Μογγολία και τη Μαντζουρία, και πάλευαν για την ηγεσία του κομμουνιστικού κόσμου. Μία αντίστοιχη δυναμική καθρεφτίστηκε στην πρόσφατη επίσκεψη του Σι Τζινπίνγκ στη Μόσχα, με μία κρίσιμη διαφορά.

Φυσικά, υπήρξε άφθονη συνεργασία ανάμεσα στην ΕΣΣΔ και την Κίνα. Αμφότερες στήριξαν τους κομμουνιστές του Κιμ Ιλ Σουνγκ στον Πόλεμο της Κορέας, και οι Κινέζοι βοήθησαν να συντηρηθεί η σφαίρα επιρροής του Κρεμλίνου στην Ανατολική Ευρώπη. Επιπλέον, σοβιετικοί επιστήμονες και μηχανικοί εργάστηκαν στην Κίνα, με τους Σοβιετικούς να συμφωνούν το 1957 να βοηθήσουν τη Λαϊκή Δημοκρατία να αποκτήσει πυρηνικές δυνατότητες.

Ομως Κίνα και ΕΣΣΔ δεν ήταν ισότιμοι εταίροι. Παρότι ο Μάο Τσετούνγκ θεωρούσε ότι ήταν ομότιμος του Στάλιν, ηγέτης των κομμουνιστών αγροτών του κόσμου όπως ακριβώς ο Στάλιν ήταν ηγέτης των προλετάριων, κεκλεισμένων των θυρών ο Στάλιν φέρεται ότι τον αποκαλούσε «Μαρξιστή των σπηλαίων» και «ατάλαντο παρτιζάνο». Οταν ο Μάο επισκέφθηκε τη Μόσχα για τα γενέθλια του Στάλιν το 1949, αντιμετωπίστηκε ως ένας απλός καλεσμένος. Η συμπεριφορά του Στάλιν εξόργισε τον Μάο. Τις δεκαετίες του 1940 και του 1950, ωστόσο, η Κίνα εξαρτιόταν από τη σοβιετική βοήθεια, οπότε ο Μάο αναγκάστηκε να κλίνει το γόνυ, τουλάχιστον λίγο.

Σήμερα, Ρωσία και Κίνα είναι και πάλι ενωμένες από ένα είδος κοινής ιδεολογίας, επικεντρωμένης στην εναντίωση στη δυτική επιρροή επί των διεθνών υποθέσεων, και ενισχύουν ταχέως τις σχέσεις τους. Ομως τον πρώτο λόγο τον έχει η Κίνα. Ακόμα και αν δεν είχε ο Σι το πάνω χέρι πριν εισβάλει ο Βλαντίμιρ Πούτιν στην Ουκρανία, σίγουρα το έχει τώρα.

Οταν έφτασε λοιπόν ο Σι στη Μόσχα την περασμένη εβδομάδα, έστεκε ψηλότερα, τόσο κυριολεκτικά – είναι 12,7 εκατοστά ψηλότερος από τον Πούτιν – όσο και μεταφορικά. Ναι, εκθείασε την ισχύ της διμερούς τους σχέσης. Φορώντας όμως το σύνηθες αινιγματικό του χαμόγελο, είχε έναν αέρα ανωτερότητας, ενώ το πρόσωπο του Πούτιν έδειχνε σφιγμένο. Οσο απεγνωσμένα και αν θέλει ο Πούτιν να προβάλει μία εικόνα ισχύος, ξέρει ότι δεν μπορεί να διακινδυνεύσει να αποξενώσει την Κίνα, και συμπεριφέρθηκε στον Σι όπως θα ήθελε να του είχαν συμπεριφερθεί ο Μάο.

Αλλά η σύνοδος δεν έφερε καμία σπουδαία είδηση. Ο Σι παρουσίασε ένα ειρηνευτικό σχέδιο για την Ουκρανία, όμως αμφότεροι αναγνώρισαν πως ούτε η Ουκρανία ούτε οι δυτικοί σύμμαχοί της θα το αποδέχονταν. Και παρότι έγιναν σχέδια περαιτέρω εμβάθυνσης της διμερούς οικονομικής συνεργασίας, και η Ρωσία δεσμεύτηκε να αυξήσει σημαντικά την παροχή φυσικού αερίου στην Κίνα, ο Σι απέφυγε να ικανοποιήσει το βασικό θέλω του Πούτιν για τη σύνοδο: να δεσμευτεί σε μία χρηματοδότηση του αγωγού Power of Siberia 2 που θα μετέφερε φυσικό αέριο στην Κίνα μέσω της Μογγολίας. Κάποιοι πιστεύουν ότι η επίσκεψη του Σι στη Μόσχα είχε σκοπό να προσδώσει νομιμότητα στο καθεστώς του Πούτιν μετά την απαγγελία κατηγοριών εις βάρος του για εγκλήματα πολέμου από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Πιθανότερο, ωστόσο, είναι να θέλησε ο Σι να δείξει – όχι μόνο στη Ρωσία αλλά και στις ΗΠΑ – ποιος είναι το αφεντικό. Πετώντας στον Πούτιν ένα σωσίβιο, ισχυροποιεί περαιτέρω την Κίνα, που είναι τώρα περισσότερο από ποτέ σε θέση να επηρεάσει τη διεθνή τάξη. Ο Μάο θα ήταν ευχαριστημένος.

Η Νίνα Χρούστσεβα, δισεγγονή του σοβιετικού ηγέτη Νικίτα Χρουστσόφ,
είναι καθηγήτρια Διεθνών Σχέσεων στη The New School της Νέας Υόρκης