Πώς φτάνουμε μέχρι τη σύνταξη;

Στις διαδηλώσεις των τελευταίων εβδομάδων στη Γαλλία συμμετέχουν όλο και περισσότεροι νέοι, ακόμα και μαθητές. Κι αν όσοι βρίσκονται στη μέση της επαγγελματικής τους ζωής διαμαρτύρονται γιατί αλλάζουν τα σχέδια της συνταξιοδότησής τους, εκείνοι που μόλις έχουν αρχίσει να εργάζονται βλέπουν να αλλάζουν οι ζωές τους.

Οι πιο νέοι εργαζόμενοι αναρωτιούνται κυρίως πώς και λιγότερο πότε θα φθάσουν στη συνταξιοδότηση. Πολλοί από αυτούς παλεύουν με τα υψηλά ενοίκια, τα φοιτητικά δάνεια και τους χαμηλούς μισθούς. Την ίδια ώρα κυβερνήσεις όπως της Βρετανίας ανακοινώνουν φορολογικό δώρο πολλών δισεκατομμυρίων λιρών στους πλουσιότερους συνταξιούχους της Βρετανίας – μια απόφαση που οι Εργατικοί υπόσχονται να ανατρέψουν.

Η συντριπτική πλειοψηφία των εργαζομένων στις ευρωπαϊκές χώρες βλέπουν το βιοτικό τους επίπεδο να δέχεται πλήγματα και την προοπτική συνταξιοδότησης να απομακρύνεται όλο και περισσότερο. Η γενιά των millennials (όσοι γεννήθηκαν στη δεκαετία του 1980 έως τα μέσα της δεκαετίας του 1990) θα φτάσει να βρίσκεται σε σημαντικά χειρότερη οικονομική θέση μέχρι την ηλικία συνταξιοδότησης σε σύγκριση με πολλούς από τους γονείς και τους παππούδες τους. Καθώς οι μεγαλύτεροι σε ηλικία millennials είναι πλέον στις αρχές της δεκαετίας των 40, πολλοί από αυτούς δεν έχουν πλέον χρόνο να αποταμιεύσουν για τη συνταξιοδότηση – αν μπορούν να μαζέψουν κάποια χρήματα – και είναι λιγότερο πιθανό να έχουν ιδιόκτητο σπίτι ή να λάβουν γενναιόδωρη σύνταξη.

Σε ένα πρόσφατο ρεπορτάζ ρωτήθηκαν εργαζόμενοι σε διάφορες χώρες της Ευρώπης τι σκέφτονται για τη συνταξιοδότησή τους. Η Μέι που εργάζεται στις μεταφορές στην Ισπανία δήλωσε ότι πρόσφατα αυξήθηκαν οι συνταξιοδοτικές της εισφορές και άρχισε να ενδιαφέρεται γι’ αυτές. «Θεωρώ ότι υπάρχει πολύ λίγη εκπαίδευση σχετικά με τις συντάξεις», λέει. «Είχα την ιδέα ότι ο πατέρας μου ζει ευτυχισμένος από τη σύνταξή του, οπότε σίγουρα θα ζήσω κι εγώ. Μετά είδα ένα άρθρο που έλεγε ότι αυτό δεν ισχύει για τους millennials και τώρα ανησυχώ».

Ο Μισέλ στο Παρίσι, που πλησιάζει τα 45, λέει ότι με τα ισχύοντα μέτρα η σύνταξή του δεν θα επαρκεί για τον τρόπο ζωής που ονειρεύεται όταν θα σταματήσει τη δουλειά. «Με τις αλλαγές που προωθούνται σκέφτομαι: δεν θα επωφεληθώ με τον τρόπο που επωφελούνται οι σημερινοί συνταξιούχοι. Αισθάνομαι ότι οι ηλικιωμένοι και οι νέοι στρέφονται ο ένας εναντίον του άλλου».

Δεκάδες εργαζόμενοι ηλικίας από 30 έως 40 ετών δηλώνουν πως το υψηλό κόστος στέγασης είναι ο κύριος λόγος για τον οποίο δεν μπορούν να αποταμιεύσουν για να έχουν κάποιο κεφάλαιο όταν θα συνταξιοδοτηθούν. «Ο εργοδότης μου συνεισφέρει 4%», λέει ο Σκοτ στο Λονδίνο. «Αυτό δεν είναι αρκετό για τη συνταξιοδότηση που θέλω – θα έπρεπε να συνεισφέρω πολύ περισσότερα -, αλλά ισορροπώ μεταξύ της αποταμίευσης για σύνταξη, της αποταμίευσης για σπίτι και της διαβίωσης. Δεν μπορώ να φανταστώ ότι θα συνταξιοδοτηθώ ποτέ πλήρως».

Η Μαρίσα στην Ολλανδία είναι απογοητευμένη: «Ειλικρινά δεν έχω ιδέα πώς θα πληρώσω τους λογαριασμούς μου όταν συνταξιοδοτηθώ. Είναι μια ζοφερή προοπτική, γι’ αυτό προσπαθώ να μην το σκέφτομαι. Ειλικρινά δεν ξέρω πώς θα ζήσω».

Αυτή η απελπισία μετατρέπεται σε οργή τις τελευταίες εβδομάδες στους δρόμους της Γαλλίας. Και η οργή αφορά και άλλα ζητήματα: οργή για την έλλειψη καλά αμειβόμενων θέσεων εργασίας και οικονομικής ασφάλειας σε μια μεταβιομηχανική εποχή. Οργή για τη σχετική αδυναμία σε έναν κόσμο όπου κάποτε η χώρα καμάρωνε με υπερηφάνεια. Οργή για τον κατακερματισμό της εθνικής ταυτότητας. Ο Καμί στον «Ξένο» έγραψε για την «έκσταση της οργής». Ωστόσο, οι Γάλλοι, όπως και οι Βρετανοί, είναι ένα τυχερό έθνος. Είναι σε καλύτερη κατάσταση από τους περισσότερους, κατοικούν σε μια όμορφη γη, δεν έχουν δεχτεί εισβολή τελευταία. Είναι τα πράγματα δυσανάλογα;

Ο Μακρόν έχει γίνει αλεξικέραυνο για έναν ανήσυχο λαό, πράγμα που, υπό μία έννοια, είναι η δουλειά του. Μπορεί οι διαμαρτυρίες να εξασθενήσουν τελικά, όμως η υποβόσκουσα δυσαρέσκεια δεν θα εξασθενήσει. Οπως είπε ο Σαρτρ: «Τα πάντα έχουν επινοηθεί, εκτός από το πώς να ζεις».