Τι θετικό άφησε πίσω της η πανδημία

Καθώς ο κόσμος κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί για να προχωρήσει από την πανδημία, μια από τις μόνιμες κληρονομιές για πολλές προηγμένες οικονομίες ήταν η μεγαλύτερη υιοθέτηση των ψηφιακών τεχνολογιών. Η εργασία από το σπίτι είναι πλέον κοινή και πολλές εταιρείες έχουν επεκτείνει τις διαδικτυακές τους δραστηριότητες.

Καθώς η κρίση υποχωρεί, μπορούμε τώρα να δούμε ότι η ψηφιοποίηση, όπως μετριέται με το μερίδιο των εργαζομένων που χρησιμοποιούν υπολογιστή συνδεδεμένο στο Διαδίκτυο, έχει αποδειχθεί ότι είναι ασήμαντη σε πολλές οικονομίες. Αυτό έχει εκτεταμένες και μακροχρόνιες επιπτώσεις για την παραγωγικότητα και την αγορά εργασίας.

Πριν από την πανδημία, η ψηφιοποίηση διέφερε ευρέως ανά χώρα, κλάδο και εταιρεία. Για παράδειγμα, περισσότερα από τα τέσσερα πέμπτα των εργαζομένων στη Σουηδία είχαν υπολογιστές με πρόσβαση στο Διαδίκτυο το 2019, το μεγαλύτερο ποσοστό στη μελέτη μας, ενώ η Ελλάδα είχε το χαμηλότερο μερίδιο, με λιγότερα από τα δύο πέμπτα. Δύο χρόνια αργότερα, το ελληνικό μερίδιο είχε εκτιναχθεί σχεδόν 8 ποσοστιαίες μονάδες, στο 45%, μειώνοντας τη διαφορά με τη Σουηδία.

Σε όλες τις προηγμένες οικονομίες, η ψηφιοποίηση αυξήθηκε κατά μέσο όρο 6 ποσοστιαίες μονάδες. Τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν πώς η πανδημία επιτάχυνε την ψηφιοποίηση, ειδικά σε οικονομίες ή βιομηχανίες που είχαν καθυστερήσει. Οι μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες ιστορικά ήταν λιγότερο ψηφιοποιημένες, απολάμβαναν τα μεγαλύτερα κέρδη. Ομοίως, οι τομείς που είναι λιγότερο ψηφιοποιημένοι επένδυσαν περισσότερο στην ψηφιοποίηση. Τα ελληνικά εστιατόρια και ξενοδοχεία, για παράδειγμα, ακολουθούν τη Σουηδία κατά 38 ποσοστιαίες μονάδες.

Η άνοδος της ψηφιοποίησης έσωσε πολλές εταιρείες κατά τη διάρκεια της πανδημίας, βοηθώντας τις να προσαρμοστούν στα lockdown μέσω της απομακρυσμένης εργασίας και των διαδικτυακών λειτουργιών. Τα υψηλά επίπεδα ψηφιοποίησης βοήθησαν στην προστασία της παραγωγικότητας και της απασχόλησης από το σοκ, με τις πιο ψηφιοποιημένες βιομηχανίες να αντιμετωπίζουν σημαντικά μικρότερες απώλειες στην παραγωγικότητα της εργασίας και τις ώρες εργασίας από τους λιγότερο ψηφιοποιημένους τομείς.

Στην κορύφωση της πανδημίας το 2020, η έρευνά μας δείχνει ότι η υψηλότερη ψηφιοποίηση σε έναν τομέα μείωσε τις απώλειες παραγωγικότητας της εργασίας σημαντικά. Μια αλλαγή που είναι πιο επίμονη και θα μπορούσε να έχει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην αγορά εργασίας είναι η επανάσταση της εργασίας από το σπίτι. Πριν από την κρίση, μόνο το 5% των εργαζομένων εργαζόταν συνήθως από το σπίτι στην Ευρώπη, αλλά μέχρι το 2021 αυτό είχε ξεπεράσει το 16%.

Η εργασία από το σπίτι μπορεί να αποφέρει σημαντικά οφέλη στην ευημερία μειώνοντας τις μετακινήσεις και αυξάνοντας την ευελιξία διαχείρισης χρόνου. Η εργασία από το σπίτι μπορεί να ενισχύσει την προσκόλληση στην αγορά εργασίας και την προσφορά εργασίας, ενώ υποστηρίζει το περιβάλλον μειώνοντας τις μετακινήσεις.

Οι Florence Jaumotte, Μυρτώ Οικονόμου, Carlo Pizzinelli, Marina M. Tavares είναι οικονομολόγοι, ερευνητές στο ΔΝΤ. Περίληψη έρευνας που δημοσιεύτηκε στο blog του ΔΝΤ