Περίεργη αντίληψη δημοκρατίας

Η κομέντια μπούφα «Ο Αψύς (ξανά) στα Χανιά» δεν θα προσφερόταν κανονικά για σοβαρή συζήτηση πέρα από τους κύκλους του θιάσου που ανεβάζει το έργο και τους οπαδούς του πρωταγωνιστή. Το ότι και αρκετοί άλλοι υποκύπτουμε στον πειρασμό να ασχοληθούμε, οφείλεται, θέλω να πιστεύω, στα στοιχεία που φανερώνονται σχετικά με το πώς αντιλαμβάνονται τη δημοκρατία – την εσωκομματική δημοκρατία αλλά και τη σκέτη δημοκρατία – το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης και το πολιτικό μας σύστημα.

Το κόμμα στο οποίο δραστηριοποιείται ο πρωταγωνιστής έδειξε, για λίγο, αντανακλαστικά αν όχι δημοκρατικής λειτουργίας, πάντως δημοκρατικής συναίσθησης. Ετσι θα μπορούσε να εκληφθεί η κίνηση πειθαρχικής διαδικασίας και η εκ του αρχηγού εκπορευόμενη ανακοίνωση για θέση εκτός ψηφοδελτίων ενός στελέχους που «βγήκε εκτός γραμμής» επιλέγοντας συνειδητά να βγει εκτός δημοκρατίας: γιατί οι εξαγγελίες, στο όνομα του κόμματος μάλιστα, πύρινης ρεβάνς κατά θεσμών και προσώπων, οψέποτε ο ίδιος ή το κόμμα του επανέλθουν στην εξουσία, και, κυρίως, οι δημόσιες προγραφές δικαστών, δημοσιογράφων και άλλων δημοσίων προσώπων «επειδή δεν συνεμορφώθησαν» κείνται αναμφίβολα εκτός δημοκρατικού πλαισίου.

Γι’ αυτό, δηλαδή λόγω της αρχικής ελπίδας που γέννησε η πρωτοβουλία του αρχηγού, είναι διπλά και τριπλά οδυνηρή η επιστροφή στην «κομματική κανονικότητα» με την επανένταξη του παρεκτραπέντος όχι μόνο στο κόμμα αλλά και στα ψηφοδέλτια. Οδυνηρή, εξυπακούεται, για τη θεσμική αντίληψη που αποπνέει και όχι για το καλό ή το κακό που θα κάνει το συγκεκριμένο πρόσωπο επιστρέφοντας ή, μάλλον, παραμένοντας εμβληματικά στο προσκήνιο. Η αρχηγική κωλοτούμπα, μια ακόμη, είναι συγχρόνως οδυνηρή και αποκαλυπτική για αρκετούς λόγους. Πρώτον, γιατί θέτει την πίστη στον αρχηγό και στο κόμμα (αυτήν και μόνο αφορούσε η «γενναία μετάνοια» του αμαρτωλού) πάνω από την ανοιχτή αδιαλλαξία, εχθροποίηση και προώθηση της βίας και της αυτοδικίας (παρεκτροπές για τις οποίες δεν υπήρξε όχι μετάνοια, αλλά ούτε μια αναφορά). Δεύτερον, γιατί η «εσωκομματική δημοκρατία» – «αυτά τα αποφασίζουν τα όργανα» είχε πει ο αρχηγός ανακοινώνοντας μόνος του πρώτα τη μη κάθοδο και μετά την κάθοδο του αμαρτήσαντος στις εκλογές – υποτάσσεται φανερά στην πολιτική συγκυρία και στις νέες ανάγκες – συσπείρωσης στον πολωτικότερο κοινό παρονομαστή – που γέννησε η τραγωδία των Τεμπών. Και τρίτον, γιατί η στροφή είναι προς την κατεύθυνση που πάντοτε και πάντα ανοιχτά επιζητούσε, και πλέον έσυρε το κόμμα του, ο ίδιος ο αψύς: της μετωπικής σύγκρουσης, του σκοπού που αγιάζει τα μέσα, της κατάλυσης, όχι απλώς κατάληψης, των αρμών της εξουσίας.

Πολιτικά η κίνηση είναι πολύ αμφίβολο αν θα βγει στον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης, καθώς αυτοακυρώνει μια εντελώς πρόσφατη κι ακόμα πιο πρόσκαιρη «στροφή στη μετριοπάθεια» και αποκλείει την κοινωνική και εκλογική προσέγγιση οποιουδήποτε πολίτη δεν ανήκει στο «στρατόπεδο της οργής». Θεσμικά, ωστόσο, ένας ακόμα δηλητηριώδης καρπός σπάρθηκε με προσδοκία να οδηγήσει σε καταστροφή ολόκληρου του πολιτικού μας χωραφιού. Γι’ αυτό η κομέντια μπούφα δεν είναι μόνο για γέλια: της αρμόζει και προσπάθεια να μην κόψει εισιτήρια.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος