Η λατρεία της νεότητας

Δεν είναι η πρώτη φορά που εξυμνούνται οι νέοι. Η επιτηδευμένη προσπάθεια, μετά το τρομερό δυστύχημα των Τεμπών, να φτιαχτεί ένα κίνημα που θα μπορούσε να δρα υπονομευτικά στην ομαλότητα, απαιτεί ξανά νέους. Οι τυμβωρύχοι της αναστάτωσης που βολεύει την Αριστερά δίνουν έμφαση στο ότι η πλειονότητα των νεκρών στα Τέμπη είναι νέοι, πολλοί ανάμεσά τους φοιτητές, γι’ αυτό και επιδιώκουν να «καπελώσουν» (κατά τον συνήθη τρόπο, ακολουθώντας τους στη λύπη και την οργή τους) και να συντονίσουν την εύλογη διαμαρτυρία των νέων, που γέννησε το σοκ.

Κι αφού βλέπουν νέους στους δρόμους, ή για να είμαστε σωστοί βλέπουν και νέους με θλίψη και αγωνία για τους συνομηλίκους που χάθηκαν, οι οποίοι δεν έχουν σχέση με τα γνωστά τάγματα των κομματικών στρατών που πορεύονται με μιλιταριστικό βήμα πίσω από ρόπαλα μεταμφιεσμένα σε σημαίες, σπεύδουν να τους εξυμνήσουν, να τους γλείψουν δηλαδή λέγοντάς τους ότι αυτοί είναι καλύτεροι κι ότι σ’ αυτούς ανήκει το μέλλον του κόσμου. Ο,τι έλεγαν πάντα οι παλιότεροι, δηλαδή, στους νεότερους, στους οποίους επένδυαν τα όνειρα της αναπαραγωγής των ιδεών τους αλλά, κυρίως, των μηχανισμών τους.

Δεν υπάρχει μεγαλύτερη πλάνη από την πεποίθηση ότι μια ηλικιακή κατηγορία, οι νέοι, θα μπουν μπροστά για να αλλάξουν ό,τι δεν έφτιαξαν οι πατέρες και οι παππούδες τους. Αντικειμενικά δεν μπορούν, επειδή δεν έχουν τα φόντα να φτιάξουν. Ούτε τις γνώσεις ούτε την κρίση, που σε μεγάλο βαθμό είναι υπόθεση γνώσης και εμπειρίας. Σε περιόδους όπου κυριαρχούν επαναστατικές ονειρώξεις, η νεολαία είναι δύναμη ανατροπής: μπορεί να συγκρούεται και να τρέχει για να διαφύγει (άλλωστε, για τον ίδιο λόγο νέοι επιστρατεύονται και πολεμούν στις συρράξεις). Ως εκεί. Αλλά το ζήτημα είναι όχι πώς γκρεμίζεις, αλλά πώς χτίζεις. Από τα ιστορικά παραδείγματα ξέρουμε ότι τα καθεστώτα που χρησιμοποίησαν τους νέους για να ανεβούν στήθηκαν και στηρίχτηκαν από αυτούς – αλλά οι νέοι δεν κέρδισαν ποτέ την εξουσία.

Γιατί, τότε, η κολακεία στους νέους; Επειδή είναι απόλυτοι και ριψοκίνδυνοι, επειδή δρουν επηρεασμένοι από το κλίμα της εποχής, συνήθως από πάθος, συγκίνηση ή οργή, άρα είναι εύκολα χειραγωγήσιμοι. Στην Ελλάδα, που συχνά ορίζει τις εξελίξεις η «δημοκρατία της συγκίνησης» (κατά τον όρο του καθηγητή Ανδρέα Πανταζόπουλου), οι νέοι είναι το προσάναμμα των πολιτικών εξελίξεων τις οποίες υποκινούν τα άκρα. Επειδή είναι εύφλεκτοι, σαν θρυαλλίδα, λατρεύουν εύκολα πρόσωπα και ιδέες, γίνονται εύκολα απόλυτοι και δεν έχουν την αίσθηση του κινδύνου.

Που σημαίνει ότι καμία επανάσταση στο όνομα των νέων, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμά της, δεν γίνεται για τους νέους.

Οι οποίοι, στην πραγματικότητα, είναι ευάλωτη ομάδα. Και δεν είναι τυχαίο ότι χώρες που νοιάζονται πράγματι για τους νέους, τους εξασφαλίζουν δυνατότητες για καλές (ή έστω για χρήσιμες) σπουδές, για εμπειρίες, αλλά και για να μάθουν τους κανόνες. Διότι η ζωή έχει κανόνες. Τους κανόνες συνήθως τους μαθαίνεις στα σχολικά χρόνια σου. Αν πέρασε ο καιρός και δεν έμαθες τους κανόνες, εύκολα γίνεσαι θύμα των φανατικών που θα σε χρησιμοποιήσουν. Οχι μόνο στην πολιτική. Πώς νομίζετε ότι οπλίστηκε το χέρι των δολοφόνων (νέοι ήταν όλοι) του Αλκη Καμπανού;