Η διαχείριση {LF}του τραύματος στους γονείς των θυμάτων

Ο θάνατος ενός παιδιού αποτελεί για τους γονείς και την οικογένεια την απόλυτη τραγωδία. Λίγα βιώματα ενός ανθρώπου μπορεί να θεωρηθούν πιο καταστροφικά. Πέρα από τα συμπτώματα πένθους, κυριαρχεί η αίσθηση της αδικίας για πιθανές παραλείψεις που οδήγησαν στην ανατροπή ενός από τους βασικούς κανόνες της ζωής: ο θάνατος του γονέα προηγείται του θανάτου των παιδιών του. Η απώλεια που βιώνει ο γονέας περιλαμβάνει την απώλεια του μέλλοντος, των ονείρων, των προσδοκιών που έχουν οι γονείς για τα παιδιά τους. Στις πρώτες ώρες μετά την τραγωδία ο γονέας βιώνει βασανιστικό πόνο που εναλλάσσεται με συναισθητικό μούδιασμα. Οι γονείς περιγράφουν συναίσθημα πλήρους δυσπιστίας – αποκλείεται να συμβαίνει αυτό – το οποίο διακόπτεται από την οδυνηρή πραγματικότητα.

Στην περίπτωση της σημερινής τραγωδίας, που ο θάνατος των παιδιών είναι τόσο βίαιος, οι γονείς βιώνουν οξύ στρες και συναισθηματικό «μούδιασμα». Αισθάνονται άδειοι, χαμένοι, θυμωμένοι. Η διαδικασία αναγνώρισης των παιδιών αποτελεί μια διαδικασία που σε τυπικές συνθήκες απαιτεί προετοιμασία του γονέα με τη δημιουργία ιδιαίτερων συνθηκών που στη συγκεκριμένη περίπτωση πιθανά δεν είναι εφικτή, καθώς είναι απαραίτητη η γρήγορη ταυτοποίηση των ατόμων. Σε αντίστοιχες περιπτώσεις καταστροφών που οι οικείοι κλήθηκαν να αναγνωρίσουν τους συγγενείς τους, αναφέρονται πάντα με λεπτομέρειες στη διαδικασία αυτή ως την περισσότερο τραυματική. Σε κάθε περίπτωση, οφείλουμε να σεβόμαστε την επιθυμία του γονέα, αν αντέχει δηλαδή να αντικρίσει το παιδί του. Ιδιαίτερο βάρος καλούνται να αντιμετωπίσουν τα αδέλφια. Πέραν του δικού τους πένθους, καλούνται να αντιμετωπίσουν το πένθος των γονιών τους, την αλλαγή στη δυναμική της οικογένειας και στην καθημερινότητά τους.

Στην παρούσα φάση, λίγες ώρες μετά την τραγωδία είναι σημαντικό να παρασχεθεί υποστήριξη στις οικογένειες. Καταρχήν είναι εξαιρετικά κρίσιµη η υποστήριξή τους σε επίπεδο διαχείρισης των αναγκών τους, καθώς έχουν έρθει στο σημείο του ατυχήματος από άλλες περιοχές και σίγουρα χρειάζονται στέγη, φαγητό και βοήθεια στις διαδικασίες μεταφοράς του παιδιού τους. Πάλι από πρόσφατες και αντίστοιχες τραγωδίες περιγράφεται από τους οικείους η οδύνη της διαδικασίας διαχείρισης της μεταφοράς. Γνωρίζουμε τόσο από τη βιβλιογραφία όσο και από τις περιγραφές των γονέων σε κλινικό επίπεδο πως οι μακροχρόνιες επιπτώσεις των αντίστοιχων συμβάντων περιλαμβάνουν πληθώρα ψυχικών επιπλοκών. Η ατελής διαχείριση του πένθους, χωρίς την υποστήριξη από κατάλληλες υπηρεσίες ψυχικής υγείας, μπορεί να οδηγήσει σε διαταραχή χρόνιου μετατραυματικού στρες και κατάθλιψη. Πέραν της ηθικής υποστήριξης των οικογενειών, οφείλουμε στην περίπτωση αυτή να πλαισιώσουμε τους γονείς και τα αδέλφια με κατάλληλες και εξειδικευμένες στη διαχείριση του τραύματος υπηρεσίες, άμεσα αλλά και σε βάθος χρόνου.

Η Εφη Μπάρλου είναι ψυχίατρος παιδιών και εφήβων