Σεισμοί, Μπλίνκεν και ελληνοτουρκικές σχέσεις

Οι πρόσφατοι βιβλικού τύπου σεισμοί στην Τουρκία και η σύντομη έλευση του Αμερικανού ΥΠΕΞ, Άντονι Μπλίνκεν έπειτα από επίσκεψη στην Άγκυρα αποτελούν δύο θέματα τα οποία συγκέντρωσαν την προσοχή της ελληνικής διπλωματίας. Συγχρόνως δε, υπήρξαν αντικείμενο ποικίλων σχολίων και εκτιμήσεων για τις επιπτώσεις που ενδέχεται να έχουν στη διαμόρφωση των ταλανιζομένων, λόγω τουρκικής επιθετικότητας, ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Η επίσκεψη Μπλίνκεν όπως συνάγεται από τις σχετικές δηλώσεις του έγινε σε θετικό κλίμα και υπήρξε επιβεβαιωτική της φάσης στενής συνεργασίας την οποία διανύουν οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις. Αυτό ήταν άλλωστε αναμενόμενο εάν  ληφθεί υπόψη η υψηλή στρατηγική σημασία των σημαντικών  βάσεων που έχει παραχωρήσει η χώρα μας στις ΗΠΑ, ιδίως υπό την ισχύουσα συγκυρία και υπό το φως της εν εξελίξει ουκρανικής κρίσης αλλά και της γεωπολιτικής σημασίας του ευαίσθητου χώρου του Αιγαίου και της Μεσογείου. Παράλληλα ήταν επίσης αναμενόμενο το κλίμα αυτό εάν αξιολογηθεί και η ανεπιφύλακτη δρομολόγηση της εξωτερικής μας πολιτικής στη γραμμή πλεύσης της αμερικανικής πολιτικής, σε βαθμό εντονότερο και εμφατικότερο από προηγούμενες περιόδους. Και με αδιατάρακτη συνέπεια ακόμα και όταν τα ειδικού ελληνικού ενδιαφέροντος θέματα, όπως πχ τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, οι θέσεις των ΗΠΑ είναι συνήθως συγκρατημένες και δεν ανταποκρίνονται πλήρως στις ελληνικές προσδοκίες.

Ο Αμερικανός ΥΠΕΞ χαρακτήρισε τη χώρα μας ως πολύτιμη σύμμαχο και υπογράμμισε την πρόθυμη ελληνική αλληλεγγύη στα θύματα των σεισμών που έπληξαν την Τουρκία. Επίσης είπε ότι η Τουρκία και η Ελλάδα είναι πολύτιμες χώρες για το ΝΑΤΟ και τόνισε ότι καλό είναι να επιλύσουν τις διαφορές τους με ειρηνικά μέσα και να αποφεύγουν απειλές που βαρύνουν το μεταξύ τους κλίμα. Απέφυγε, όμως, να αναφέρει από ποια πλευρά προέρχονται οι απειλές, όπως δυστυχώς απέφυγε και να αποσαφηνίσει την αμερικανική θέση στο πολύ σοβαρό για την πλευρά μας ζήτημα της αποστρατικοποίησης των ελληνικών νησιών το οποίο με αδιάλλακτη επιμονή θέτει η Τουρκία.

Επιπλέον ο κ. Μπλίνκεν φέρεται να εζήτησε από την ελληνική κυβέρνηση συνέχιση και αμέριστη στήριξη προς την Ουκρανία καθώς και προσπάθεια αποφυγής οξύνσεων έναντι της Τουρκίας.

Σημειωτέον ότι στις επαφές που είχε στην Τουρκία απέτυχε να πείσει την τουρκική κυβέρνηση να άρει τις αντιρρήσεις της για την ένταξη της Σουηδίας και Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ.

Το συμπέρασμα των επισκέψεων αυτών είναι ότι ο κ. Μπλίνκεν στις συνομιλίες του επεδίωξε την αποφυγή έντασης στο Αιγαίο, συνάντησε τουρκική άρνηση στο θέμα Σουηδίας και Φινλανδίας και άφησε να διαφανεί ότι οι ΗΠΑ παρά την ενόχληση τους για την στάση της εξακολουθούν να θεωρούν την Τουρκία απολύτως απαραίτητη για το ΝΑΤΟ.

Πέραν αυτών και σε ότι αφορά τους εν Τουρκία σεισμούς, σκόπιμο είναι να επισημανθούν τα εξής:

1.Ότι είναι απολύτως πρόωρη και βιαστική η εκδηλωθείσα ενθουσιώδης αισιοδοξία διαφόρων Ελλήνων σχολιαστών ότι οι τουρκικές ευχαριστίες για τη βοήθεια της χώρας μας προς τους σεισμοπαθείς δημιουργούν αυτομάτως προοπτικές αλλαγής της τουρκικής επιθετικότητας.

2. Ότι οι φιλικές δηλώσεις θα πρέπει να συνοδεύονται απαραιτήτως και από πειστικές κινήσεις φιλίας.

3.Ότι η Ελλάδα έχει τηρήσει και συνεχίζει να τηρεί συμπεριφορά αυτοκυριαρχίας και φιλειρηνικής κατεύθυνσης χωρίς, όμως, την ελπιζόμενη ανταπόκριση.

4.Ότι, τέλος, οι ρομαντικές εκκλήσεις για νέες ελληνικές πρωτοβουλίες με σκοπό τον τουρκικό κατευνασμό αποτελούν εσφαλμένη ανάγνωση των πραγματικών δεδομένων και δίνουν την λυπηρή εντύπωση φοβικής συμπεριφοράς «υφισταμένου προς προϊστάμενο». Η ειρήνη πρέπει ασφαλώς να είναι ο στόχος μας αλλά για την επίτευξη της απαιτείται η ειλικρινής βούληση και της άλλης πλευράς.

Ο Δημήτρης Καραϊτίδης είναι πρέσβης ε.τ.