Το τραύμα κι η συνενοχή

Λένε πως τα θύματα συστηματικής ψυχικής κακοποίησης υποβάλλονται σε μια μακροχρόνια κατήχηση ώστε να συμβιβάζονται και να πείθονται πως, ως έναν βαθμό τουλάχιστον, όσα τους συμβαίνουν τους αξίζουν. Κάπως έτσι μοιάζει αυτό που μας συμβαίνει. Από την ευδαιμονία του φιλελεύθερου δημοκρατικού καπιταλισμού, βουλιάξαμε απότομα σε μια κρίση κατά την οποία δεν χαμήλωσε απλώς το βιοτικό μας επίπεδο, αλλά πειστήκαμε πως όσα προσδοκούσαμε ήταν αβάσιμα, σε σαθρά θεμέλια, με ανύπαρκτα χρήματα και αγύριστα δανεικά. Και σε όλο αυτό κάπως μετείχαμε κι εμείς, εμείς που δεν αντιδράσαμε, που δεν ελέγξαμε αρκετά, εμείς που χρησιμοποιούσαμε τα ωραία μας αεροδρόμια, τα μέσα μαζικής μεταφοράς, τα δημόσια νοσοκομεία, όλοι εμείς, οι εκατομμύρια κλεπταποδόχοι, οι συνένοχοι στην εξαχρείωση.

Είπαμε λοιπόν πως «τίποτα δεν αλλάζει». «Αφού δεν έχει σωσμό η χώρα». «Να φύγουν τουλάχιστον έξω τα παιδιά μας να γλιτώσουν». Μάθαμε να ξεχνάμε τις τραγωδίες και τις ευθύνες τους, όχι γιατί είμαστε αναίσθητοι αλλά γιατί «όλοι ίδιοι είναι» και η λήθη κολλάει σαν χανζαπλάστ. Ο θυμός και η διεκδίκηση ταυτίστηκε με την αστάθεια, η ταξική συνείδηση έγινε «πασέ», η σύγκρουση έχασε κάθε πολιτικό υπόβαθρο και σημασία που είχε στον πυρήνα της δημοκρατίας. Το να απαιτείς τα στοιχειώδη, σοβαρή ασφάλεια, καλή δωρεάν περίθαλψη, δικαιώματα, σε έκανε οριακά θλιβερό στη γραφικότητα σου. Αφού, είπαμε, «δεν σώζεται το πράγμα».

Ηρθε αυτή η τραγωδία και τα περισσότερα θύματα ανήκουν στη λεγόμενη «γενιά Ζ» – αν κι εμείς, αν θέλουμε να είμαστε ακριβείς, πρέπει να τη λέμε «νεανικό πρεκαριάτο». Τα εικοσάχρονα των δημόσιων πανεπιστημίων που δεν έζησαν την εποχή της πανίσχυρης μεσαίας τάξης και του εκσυγχρονισμού αλλά μεγάλωσαν στα Μνημόνια, την πανδημία και την ανασφάλεια. Αυτά που χαβαλεδιάζουν με τα chatbot της τεχνητής νοημοσύνης αλλά αναγκάζονται να εναποθέτουν το μέλλον τους σε αντιλήψεις της γενιάς των παππούδων τους ενώ οι πολιτικοί νομίζουν ότι θα τα συγκινήσουν με βιντεάκια στο TikTok και το Instagram λες κι είναι βλαμμένα. Και μέσα σε όλα αυτά, έχουν και κάποιους πεφωτισμένους της επικοινωνιακής διαχείρισης διάχυσης ευθυνών να συστήνουν σιωπή κι αυτοσυγκράτηση. Ας τους επιστραφούν, καλύτερα, οι συμβουλές. Ο θυμός είναι ένα υγιέστατο ανθρώπινο συναίσθημα και την ώρα αυτή χρειάζεται το ακριβώς αντίθετο από αυτό που συστήνουν. Αυτοκριτική και δράση.