Η Δικαιοσύνη και η υποκρισία

Από τις πάντα φιλόξενες σε κάθε άποψη στήλες αυτής της εφημερίδας δημοσιεύτηκε χτες άρθρο του παλαιού συμφοιτητή και πάντοτε συναδέλφου μου εν συνταγματικώ δικαίω Γ. Κατρούγκαλου με τίτλο «Η δίκη και η Δικαιοσύνη» και θέμα την πρόσφατη αμετάκλητη και ομόφωνη απόφαση του Ειδικού Δικαστηρίου – «Υπουργοδικείου» για τον πρώην Υπουργό Ν. Παππά. Επειδή οι απόψεις που εκφράζονται στο κείμενο αυτό εμφανίζονται περίπου ως θέσφατα, θα μου επιτραπεί να θέσω σε νομική και λογική δοκιμασία τα βασικά επιχειρήματα που προβάλλονται.

«Η κυβερνητική παράταξη εξαρχής προσπάθησε να στήσει μια πολιτική δίκη»: από πουθενά δεν προκύπτει αυτό και πάντως σίγουρα όχι από την ομόφωνη απόφαση δικαστών των ανωτάτων δικαστηρίων που κληρώθηκαν και δεν διορίστηκαν και που είναι λίγο δύσκολο να «υπηρετούν» όλοι τα ίδια «συμφέροντα». Η συνταγματική διαδικασία ακολουθήθηκε κατά γράμμα, κανείς, δικαστής ή άλλος παράγοντας, τόσο κατά την κοινοβουλευτική διερεύνηση όσο και ενώπιον του Ειδικού Δικαστηρίου, δεν εξέφρασε αιτίαση για αντιθεσμικές πρακτικές και για άσκηση οποιασδήποτε πίεσης. Ακόμα και οι σήμερα, μετά την έκδοση της απόφασης, εξεγειρόμενοι δεν είχαν εξεγερθεί ούτε με την απόφαση παραπομπής του Δικαστικού Συμβουλίου, ούτε με την πρόταση της Εισαγγελέως στην κύρια δίκη. Και πάλι δεν είναι πολύ λογικό, εντός της ίδιας δίκης, πρόσωπα και κόμματα να «συμφωνούν» με τμήματα της διαδικασίας και να εξεγείρονται κατά του τελικού αποτελέσματος.

«Η απόφαση», δηλαδή η καταδίκη του πρώην Υπουργού για παράβαση καθήκοντος, «είναι ανεξήγητη»: αντίθετα, η καταδίκη είναι, βάσει των νομικών και πραγματικών περιστατικών, απόλυτα λογική και τεκμηριωμένη. Η απαλλακτική απόφαση της τακτικής Δικαιοσύνης, και όχι Ειδικού Δικαστηρίου, σε άλλη δίκη, για άλλο πρόσωπο, που είχε άλλο ρόλο, και πάντως μη υπουργικό, στην «υπόθεση των ραδιοτηλεοπτικών αδειών», δεν έχει καμία επιρροή ούτε δημιουργεί κανένα προηγούμενο. Για την απαλλακτική πρόταση της Εισαγγελέως τα «είπαν» όλα οι δικαστές της έδρας, που, με ψήφους 13-0, έκριναν ότι δεν έπρεπε – κάτι που είναι γενικώς σπάνιο – να την ακολουθήσουν: στη νομική πραγματικότητα δεν ήταν το κατηγορητήριο που «κονιορτοποιήθηκε» από την πρόταση της Εισαγγελέως, αλλά η πρόταση της Εισαγγελέως που κονιορτοποιήθηκε από την ομόφωνη απόφανση των δικαστών. Η καταδίκη στηρίχθηκε σε στοιχεία ήδη γνωστά και που οι δικαστές έκριναν ότι προβλήθηκαν πειστικά ενώπιόν τους: η διαδικασία που είχε επιλεγεί για τις ραδιοτηλεοπτικές άδειες κρίθηκε αντισυνταγματική από το Συμβούλιο της Επικρατείας, οι δεσμοί με τον επίσης κατηγορούμενο και επίσης καταδικασθέντα εργολάβο – προοριζόμενο για «καναλάρχη» αποδείχθηκαν πέραν πάσας αμφιβολίας, καθώς επίσης και το σχέδιο, και η διαδρομή, χρήματος για την επικράτηση στον διαγωνισμό.

Μένει το πιο βαρύ επιχείρημα και του αρθρογράφου και του καταδικασθέντα και γενικότερα της παράταξής του: ο καταδικασθείς Υπουργός δεν αποκόμισε προσωπικό κέρδος, το κράτος «όχι μόνο δεν υπέστη βλάβη αλλά είχε ταμειακό όφελος από το αντίτιμο των αδειών». Εωλο από νομική άποψη επιχείρημα, όπως γνωρίζει και ο ίδιος αρθρογράφος, αφού παραθέτει το κρίσιμο άρθρο του Ποινικού Κώδικα, χωρίς να σταθεί όμως σε δύο μικρές «λεπτομέρειες»: ότι το «όφελος» πρέπει, για να συντρέχει παράβαση καθήκοντος, να είναι «παράνομο» – όπως και ήταν, εφόσον η όλη διαδικασία κρίθηκε αντισυνταγματική – και ότι η «βλάβη του κράτους» δεν θεμελιώνεται αποκλειστικά σε χρηματική απώλεια αλλά και στο μόνο γεγονός της συνειδητά παράνομης μεθόδευσης ενός δημόσιου διαγωνισμού.

Τα γεγονότα και η δικαστική κρίση είναι πιο εύγλωττα από γενικές, ή με βάση δίκες του 1989, αναφορές σε εικαζόμενες «πολιτικές πιέσεις» και σε «συστηματική προσπάθεια» υπονόμευσης των θεσμών από αυτούς που, κατά την κυβερνητική θητεία τους, είχαν αριστεύσει, και με δικαστική πλέον βούλα, στο συγκεκριμένο άθλημα.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος