Το ψυχικό τραύμα της πανδημίας

Τα περιστατικά βίας ανάμεσα σε παιδιά και εφήβους αυξάνονται το τελευταίο διάστημα με γεωμετρική πρόοδο. Εύκολα μπορεί κανείς να κάνει τη σύνδεση ανάμεσα στο προηγούμενο διάστημα τρόμου, φόβου και εγκλεισμού εξαιτίας της πανδημίας και την έξαρση που βιώνουμε σήμερα στα φαινόμενα βίας, παραβατικότητας, ψυχικών διαταραχών, καθώς και τη ροπή προς κάθε είδους εθισμό.

Οι συνέπειες στην ψυχική υγεία των παιδιών έπειτα από αυτό το παρατεταμένο διάστημα που έζησαν σε καθεστώς τρόμου και κοινωνικής αποξένωσης είναι ανυπολόγιστες και καθημερινά όσοι δουλεύουμε με παιδιά «μετράμε» τον θλιβερό αυτόν απολογισμό. Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφερθεί ότι μόνο μια μερίδα των παιδιών που χρειάζονται υποστήριξη είναι εκείνα που γίνονται βίαια, εξωτερικεύουν δηλαδή τον θυμό, την οργή και την απόγνωσή τους σε άλλα άτομα, συνομήλικα και μη. Η πλειονότητα των παιδιών αυτή τη στιγμή υποφέρει από χρόνιο άγχος και φοβίες, εφηβική κατάθλιψη με αυτοκτονικούς ιδεασμούς, διατροφικές διαταραχές, όπως ανορεξία. Τα έφηβα παιδιά υποφέρουν ψυχικά, προσπαθούν να αντεπεξέλθουν στην παράδοξη πραγματικότητα που βιώνουν,  κάποια αυτοτραυματίζονται προκειμένου να «μουδιάσουν», ενώ άλλα παιδιά στρέφονται στο Διαδίκτυο, το αλκοόλ και τη χρήση ουσιών.

Δεν μπορεί να τονιστεί αρκετά η καθοριστική σημασία που έπαιξε ο τρόπος με τον οποίο το κάθε παιδί βίωσε τις καραντίνες, τον εγκλεισμό και την απομόνωση των δύο τελευταίων ετών. Για κάποια παιδιά σήμαινε ανέχεια, καθώς οι οικονομικές συνθήκες της οικογένειας επηρεάστηκαν, για άλλα παιδιά σήμαινε υπερέκθεση σε περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας, καθώς όλα τα μέλη της οικογένειας υποχρεωτικά πέρασαν μεγάλο διάστημα σε κοινό πλαίσιο. Θα λέγαμε ότι τα σημερινά βίαια περιστατικά που μας απασχολούν, δεδομένου ότι τα παιδιά έγιναν κοινωνοί βίας, λαμβάνουν χώρα τη σωστή ακριβώς στιγμή, σαν απόρροια των προηγούμενων καταστάσεων.

Στα παραπάνω θα πρέπει να συνυπολογίσουμε το γεγονός ότι το νευρικό σύστημα των παιδιών, καθώς μοιάζει με απάτητο χιόνι, τα βοήθησε να ξεπεράσουν τις δυσκολίες του πρώτου καιρού και να μην καταρρεύσουν το πρώτο διάστημα, όπως πολλοί ενήλικοι [δείτε σχετικά την αυξημένη ζήτηση για αγχολυτικά, αντικαταθλιπτικά αλλά και την ανησυχητική αύξηση στα ίχνη ναρκωτικών ουσιών στα λύματα μέσα στις καραντίνες], αυτό όμως σημαίνει ότι τώρα που πέρασε το κρίσιμο διάστημα της πανδημίας τα παιδιά νιώθουν την «ασφάλεια» να εξωτερικεύσουν το ψυχικό τραύμα που αυτή τούς δημιούργησε.

Η Ιωάννα Καλογερά είναι σύμβουλος Ψυχικής Υγείας με μεταπτυχιακό δίπλωμα στην Παιδοψυχολογία