Η εύθραυστη παιδεία

Δεν είναι και πολύ δύσκολο, σε μια εκδήλωση όπως η χθεσινή απολογιστική γιορτή του υπουργείου Παιδείας στο Μέγαρο Μουσικής, να παρεισφρήσουν και μερικοί ταραξίες. Ετσι και έκαναν. Μπήκαν, κάθισαν και περίμεναν υπομονετικά να βγει ο Πρωθυπουργός, ο οποίος είχε προσκληθεί και αναμενόταν να μιλήσει, για να τον αποδοκιμάσουν. Κάποια στιγμή, άρχισαν να γελάνε και να κάνουν θόρυβο. Αλλά ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν είναι παιδί δοκιμαστικού σωλήνα και χρησιμοποίησε το όπλο που δίνει στους πολίτες η δημοκρατία. Τον λόγο. Εξήρε τον ρόλο του γέλιου στις δημοκρατίες και βρήκε ευκαιρία να τονίσει την αξία της γνώσης – που με ανάλογης οχλοκρατικής έμπνευσης πρακτικές μέσα στο πανεπιστήμιο παρεμποδίζεται από ομάδες που έχουν ένα άλλο μοντέλο στον νου τους -, ένα μοντέλο που δοξάζει την αμάθεια και την ισοπέδωση, έχει κρατήσει την παιδεία όμηρο συντεχνιακών διεκδικήσεων και, στην ουσία, περιορίζει και καταργεί την κοινωνική κινητικότητα.

Η αλήθεια είναι ότι μια τετραετία δεν φτάνει για να εδραιωθεί καμία εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Ιδίως μάλιστα όταν η προηγούμενη Βουλή είχε αποκλείσει από την τελευταία συνταγματική αναθεώρηση τη συζήτηση του άρθρου 16, που κάνει λόγο για τον υποχρεωτικό δημόσιο χαρακτήρα της ανώτατης εκπαίδευσης – μόνο οι βουλευτές της ΝΔ ζητούσαν τη δυνατότητα ίδρυσης και ιδιωτικών πανεπιστημίων. Ο αποκλεισμός της δυνατότητας ίδρυσης ιδιωτικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα έχει βλάψει πολλαπλά τη χώρα. Αφενός, υπονομεύει τον υγιή ανταγωνισμό πανεπιστημίων και έχει συμβάλει στο brain drain, στην έξοδο από τη χώρα νέων με ειδικές δεξιότητες, που αναζητούν εκτός Ελλάδος σπουδές και δουλειά. Αφετέρου, έχει καθηλώσει την εκπαίδευση σε μια κρατικοδίαιτη δραστηριότητα, που δεν έχει δυνατότητα να κάνει σοβαρές επενδύσεις.

Για να καταλάβει κανείς τι έχει χάσει η χώρα λόγω της επιμονής της Αριστεράς να διατηρείται ζωντανός ένας εκπαιδευτικός αναχρονισμός, ας κάνει τη σύγκριση με ό,τι συμβαίνει στην Κύπρο, που από το 2007 έχει καταφέρει να προσελκύσει επενδύσεις εκατομμυρίων στον τομέα της ανώτερης και ανώτατης εκπαίδευσης, καταφέρνοντας αφενός να κρατήσει κύπριους φοιτητές, αφετέρου να προσελκύσει αρκετούς από διάφορες χώρες. Οι περισσότεροι ξένοι στα κυπριακά πανεπιστήμια και κολέγια, φυσικά, προέρχονται από την Ελλάδα – περνάνε χωρίς εξετάσεις, πληρώνουν δίδακτρα, διδάσκονται στα ελληνικά και, ως θετικό, διαφημίζεται ότι γλιτώνουν την τοξικότητα του κομματισμού στο ελληνικό πανεπιστήμιο.

Το παράδειγμα της Κύπρου δείχνει το αδιέξοδο στο οποίο οδηγεί η κομματικοποίηση την ελληνική εκπαίδευση. Η τελευταία τετραετία είναι ενδεικτική: Ο ΣΥΡΙΖΑ αντιτασσόταν στα πρότυπα και τα πειραματικά σχολεία, που είναι περιζήτητα – μέχρι και ο γιος του Αλέξη Τσίπρα πάει σε ένα απ’ αυτά. Ο συνδικαλισμός των δασκάλων και των καθηγητών πολέμησε, κυρίως, την τηλεκπαίδευση, στην οποία εκ των πραγμάτων οδηγούσε η πανδημία, και την αξιολόγηση. Ο τέως υπουργός Παιδείας, Κώστας Γαβρόγλου, με την ανωτατοποίηση των ΤΕΙ ουσιαστικά κατάργησε την τεχνική εκπαίδευση. Και το λεγόμενο φοιτητικό κίνημα διεκδικεί τη βία και την ανομία μέσα στα πανεπιστήμια. Σε όλο το εκπαιδευτικό φάσμα, δηλαδή, η Αριστερά και ο συνδικαλισμός (όχι μόνο της Αριστεράς!) εργάζονται συστηματικά για παιδεία που δεν θα είναι συνδεδεμένη με τη ζωή και την παραγωγή, με τις σύγχρονες ανάγκες της κοινωνίας και της οικονομίας.

Δικαίως ο Πρωθυπουργός είπε ότι αν επιστρέψει ο ΣΥΡΙΖΑ στην κυβέρνηση, η παιδεία θα οπισθοδρομήσει, αφού οι όποιες μεταρρυθμίσεις προχώρησαν, λόγω προγραμματικών επιλογών του ΣΥΡΙΖΑ, θα καταργηθούν. Και όχι μόνο η παιδεία.

Πολιτικοί – διανοούμενοι

Διαβάζοντας τα πρόσωπα που ανακοινώνουν τα κόμματα ως υποψήφιους στους συνδυασμούς τους για τις επόμενες εκλογές, ή αυτούς που συζητιέται η υποψηφιότητά τους, βρίσκω και κάποιες περιπτώσεις, ελάχιστες, που δεν τις έχω γνωρίσει στα κόμματα και στην πολιτική, προσωπικότητες με τεράστια συγκρότηση που βρέθηκαν στην πολιτική από άλλες ενασχολήσεις. Μια από τις προσωπικότητες αυτές είναι ο Αθανάσιος Τσιούρας, εξαιρετικός νομικός που, απ’ όσο καταλαβαίνω, έχει πιθανότητες να εκτεθεί υποψήφιος της ΝΔ στην περιοχή Γρεβενών.
Δεν ξέρω πώς ορίζονται οι πολιτικοί και, κυρίως, πώς στη συνέχεια απευθύνονται στους ψηφοφόρους. Ο Αθανάσιος Τσιούρας είναι ένας βαθιά εγγράμματος φιλελεύθερος. Η ιδεολογία του είναι συνυφασμένη με τον τρόπο ζωής του και τις αξίες του, είναι δηλαδή μια βαθύτατα ηθική επιλογή. Η ματιά του είναι εξωστρεφής, νιώθει και είναι Ευρωπαίος. Αλλά ταυτόχρονα είναι παθιασμένος με τον τόπο του – μια περιοχή που προοδεύει, κι έχει τα φόντα να προοδεύσει ακόμα περισσότερο.
Θα ήταν κέρδος για τη Βουλή αν είχε στους κόλπους της μερικές προσωπικότητες με τέτοια χαρακτηριστικά. Μετριοπαθείς, ανοιχτούς, εργατικούς, ελευθερόφρονες και σοφούς. Τα κόμματα και οι πολίτες μόνο να κερδίσουν θα είχαν από την επιλογή τους.