Βοηθήστε να σταματήσει η παραπληροφόρηση!

Ενα βίντεο που αναρτήθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δείχνει μια στήλη πυκνού καπνού να ξεπηδά από ένα κτίριο δίπλα σε κάποιο λιμάνι, λίγο πριν από μια τρομακτική έκρηξη. Οπως αναφέρεται, πρόκειται για πλάνα από μια μονάδα παραγωγής πυρηνικής ενέργειας στην Τουρκία η οποία εκρήγνυται μετά τον σεισμό που έπληξε τη χώρα.

Μόνο που η Τουρκία δεν διαθέτει πυρηνικές μονάδες σε λειτουργία. Στην πραγματικότητα δε, η λήψη προέρχεται από μια αποθήκη λιπασμάτων στο λιμάνι της Βηρυτού, που εξερράγη το 2020. Ετσι, το βίντεο αυτό είναι μία από τις αναρίθμητες αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που ισχυρίζονται, ψευδώς, ότι αποτυπώνουν καταστροφικά γεγονότα στην Τουρκία.

Οι ψευδείς πληροφορίες μπορούν να πλήξουν ευθέως την παροχή βοήθειας και τις προσπάθειες ανακούφισης από την καταστροφή. Ανθρωποι και οργανώσεις είναι πιθανό να χρησιμοποιούν υλικό που κυκλοφορεί διαδικτυακά προκειμένου να αναγνωρίσουν πιο εύκολα εκείνους που έχουν πληγεί ή να επανενώσουν εκείνους που αγνοούνται με τις οικογένειές τους. Δεν αξίζει στα θύματα να βλέπουν τις τραυματικές τους εμπειρίες να γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης προς χάριν των «χτυπημάτων», είτε αυτό συμβαίνει με καλές προθέσεις είτε όχι.

Σαν να μην έφταναν αυτά, ορισμένοι από τους παραπάνω λογαριασμούς ζητούν ευθέως από τους χρήστες να δωρίσουν ποσά, δήθεν για τις προσπάθειες παροχής βοήθειας. Δεδομένης της μη πιστοποίησης του περιεχομένου των συγκεκριμένων αναρτήσεων, είναι πιθανό να επιχειρούν να εκμεταλλευτούν τα γεγονότα προκειμένου να αποκομίσουν προσωπικό χρηματικό όφελος.

Είναι κατανοητό το γεγονός ότι οι άνθρωποι θέλουν να μοιραστούν σκηνές από την τραγωδία και, πιο συχνά από ό,τι το αντίθετο, αυτό είναι κάτι που συμβαίνει καλή τη πίστη. Ομως, από τη στιγμή που διαπιστώνουμε φορτισμένες έκτακτες αναρτήσεις να κυριεύουν τη ροή ειδήσεων, αυτό δημιουργεί ένα παράθυρο ευκαιρίας για την παραπληροφόρηση.

Οταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία πέρυσι, γίναμε μάρτυρες μιας ανάλογης ιστορίας. Δεν χρειάστηκε να περάσει πολύς χρόνος για να αρχίσουν να κυκλοφορούν στο Internet βίντεο από προηγούμενους πολέμους, άλλες χώρες ή ακόμη και βιντεοπαιχνίδια. Αναγκαστήκαμε να εγκαλέσουμε ακόμη και το BBC γιατί χρησιμοποίησε υλικό από μια παλαιότερη ρωσική στρατιωτική παρέλαση.

Καθώς παρακολουθούμε τη διαδικτυακή κίνηση στο Full Fact, έχουμε διαπιστώσει λογαριασμούς που ανοίγονται με την προφανή πρόθεση απλώς να διασφαλίσουν επιρροή, αναρτώντας ψευδείς εικόνες και βίντεο από την τραγωδία. Είναι δύσκολο να σταματήσουμε ανθρώπους οι οποίοι επιδίδονται σε αυτή τη δραστηριότητα με στόχο το κέρδος ή τη δόξα. Σε περιστάσεις δε όπως αυτή, όλοι έχουμε έναν ρόλο να παίξουμε.

Οταν βλέπετε ένα βίντεο που σχετίζεται με τον σεισμό, το πρώτο πράγμα που οφείλετε να αναρωτηθείτε είναι: Μου μοιάζει λογικό; Αλλωστε, το προαναφερθέν βίντεο που δήθεν έδειχνε μια πυρηνική μονάδα να εκρήγνυται θα μπορούσε να διαψευστεί με μια απλή αναζήτηση στο Google…

Αναρωτηθείτε, επίσης, εάν υπάρχει κάτι σε όσα βλέπετε που να μην «κολλάει». Για παράδειγμα, ένα βίντεο που είδαμε και ισχυριζόταν πως απαθανάτιζε έναν σεισμό στην Τουρκία προερχόταν από το Νεπάλ. Πώς το ξέρουμε; Μα επειδή τα αυτοκίνητα που εμφανίζονταν σε αυτό είχαν πινακίδες του Νεπάλ και όχι της Τουρκίας…

Εάν δε εξακολουθείτε να μην είστε βέβαιοι, διαθέτουμε ως Full Fact ένα εργαλείο για τον εντοπισμό της διαδικτυακής παραπληροφόρησης, στο οποίο μπορούν όλοι να έχουν πρόσβαση. Σε τέτοιες τραγωδίες, όλοι μπορούμε να συσπειρωθούμε και να παίξουμε τον ρόλο μας, όντας λίγο περισσότερο προσεκτικοί σε αυτά που μοιραζόμαστε στο Διαδίκτυο.